فتودینامیک‌درمانی (photodynamic therapy) شامل تزریق یک ماده شیمیایی حساس به نور (ورتپورفین (verteporfin)) به جریان خون و سپس تابش نور به ناحیه آسیب‌دیده شبکیه هم‌زمان با جریان یافتن این ماده شیمیایی در چشم است. این ماده شیمیایی به‌اندازه کافی فعال می‌شود تا با بستن عروق خونی جدید را در پشت چشم، تحت عنوان دژنراسیون ماکولار وابسته به سن از نوع نئوواسکولار یا «مرطوب (wet)»، درمان کند. این مرور شامل چهار کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده با 1429 شرکت‌کننده است. هر چهار کارآزمایی، درمان با ورتپورفین را با آب دکستروز 5% (درمان دارونما (placebo)) مقایسه کردند. فتودینامیک‌درمانی خطر از دست دادن بینایی ناشی از دژنراسیون ماکولار وابسته به سن از نوع «مرطوب» را کاهش می‌دهد. تعداد بیشتری از افراد تحت درمان با ورتپورفین در مقایسه با گروه دارونما، بهبودی در بینایی داشتند، بااین‌حال، تعداد مطلق افرادی که پس‌از این درمان بهبودی بینایی داشتند، اندک بود (80 مورد در هر 1000 بیمار). تعداد کمی از افراد (تقریبا 1 مورد در هر 100 بیمار) ممکن است ظرف یک هفته پس‌از درمان دچار کاهش شدید بینایی شوند و کمردرد مرتبط با تزریق می‌تواند رخ دهد (تقریبا 1 مورد در هر 50 بیمار).
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
در نوع نئوواسکولار دژنراسیون ماکولار وابسته به سن (age-related macular degeneration; AMD)، عروق جدید زیر شبکیه رشد می‌کنند و بینایی را مختل کرده و منجر به ایجاد اسکار می‌شوند. اگر عروق خونی نشت کنند، این وضعیت تشدید می‌شود. فتودینامیک‌درمانی (photodynamic therapy; PDT) به‌عنوان راهی برای درمان غشاهای نئوواسکولار بدون تاثیر بر شبکیه بررسی شده است.
اهداف
هدف از این مرور، بررسی تاثیرات PDT در درمان نوع نئوواسکولار AMD بود.
روش‌های جست‌وجو
ما CENTRAL (شماره 2، 2009)، MEDLINE (1966 تا اپریل 2009) و EMBASE (1980 تا اپریل 2009) را جست‌وجو کردیم. با متخصصان این حوزه تماس گرفتیم و فهرست منابع مطالعات مرتبط را جست‌وجو کردیم.
معیارهای انتخاب
ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده را از روش درمانی PDT در افراد مبتلا به نئوواسکولاریزاسیون مشیمیه (choroidal) ناشی از AMD وارد کردیم.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده به‌طور مستقل از هم داده‌ها را استخراج کردند. پس‌از بررسی ناهمگونی (heterogeneity)، خطرات نسبی (RR) با استفاده از یک مدل اثرات تصادفی (random-effects model) ترکیب شدند.
نتایج اصلی
چهار کارآزمایی (1429 شرکت‌کننده) که PDT با ورتپورفین (verteporfin) را در مقابل PDT با دکستروز 5% در آب مقایسه کردند، در این مرور وارد شدند. شرکت‌کنندگان به‌طور متوسط طی دو سال پنج جلسه درمانی را دریافت کردند. خطر نسبی از دست دادن 3 خط یا بیشتر از حدت بینایی در 24 ماه در مقایسه میان گروه مداخله و کنترل، 0.80 بود (95% فاصله اطمینان (CI): 0.73 تا 0.88). خطر نسبی از دست دادن 6 خط یا بیشتر از حدت بینایی در 24 ماه در مقایسه با گروه مداخله و گروه کنترل، 0.66 گزارش شد (95% CI؛ 0.56 تا 0.83). نتایج در 12 ماه مشابه نتایج در 24 ماه بودند. جدی‌ترین عارضه جانبی، کاهش شدید حدت بینایی در عرض یک هفته پس‌از درمان، در 11 مورد از هر 1000 بیمار رخ داد (95% CI؛ 3 تا 48). کمردرد ناشی از تزریق در 20 مورد از هر 1000 بیمار دیده شد (95% CI؛ 6 تا 70). دو کارآزمایی دیگر رژیم‌های درمانی مختلف را مقایسه کردند: استفاده استاندارد از نور در مقابل استفاده تاخیری از نور؛ درمان مجدد هر دو ماه در مقابل هر سه ماه. هیچ‌یک از کارآزمایی‌ها تفاوتی را در اثربخشی مداخله نشان ندادند. کیفیت کلی شواهد موجود در این مرور در سطح بالا در نظر گرفته شد. پنج مورد از شش کارآزمایی توسط تولیدکنندگان ورتپورفین تامین مالی شدند.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
فتودینامیک‌درمانی در افراد مبتلا به نئوواسکولاریزاسیون مشیمیه ناشی از AMD در پیشگیری از دست دادن بینایی قابل توجه از نظر بالینی با کاهش نسبت خطر تقریبا 20% موثر است. رژیم‌های درمانی تعدیل‌شده، به‌طور قانع‌کننده‌ای افزایش اثربخشی را نشان نداده‌اند. هیچ شواهدی در مورد کیفیت زندگی بیماران وجود نداشت و اطلاعات کمی در مورد هزینه به‌دست آمد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
