آترواسکلروز در شریانهای پاها میتواند با افزایش سن افراد علامتدار شود. بیماران ممکن است دچار ناراحتی و درد گرفتگی در پاها شوند که با ورزش ایجاد شده و با استراحت تسکین مییابد، که به آن لنگش متناوب (intermittent claudication) میگویند. برخی از افراد مبتلا به لنگش نیاز به اعمال جراحی ترمیمی و حتی قطع پا (آمپوتاسیون) پیدا میکنند. عوامل خطر بیماری شریانی محیطی شامل سیگار کشیدن، فشار خون بالا، کلسترول بالا، سطوح پائین کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) و مشکلات جریان خون، هستند. هورمونهای جنسی استروئیدی استروژن و تستوسترون بر تعدادی از این عوامل خطر، به ویژه کلسترول و لخته شدن خون، تاثیر میگذارند و ممکن است در مدیریت بالینی بیماری عروق محیطی مفید باشند.
اگرچه چهار کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده معیارهای ورود را داشتند، یکی از آنها به دلیل روششناسی (methodology) ضعیف حذف شد. سه کارآزمایی باقیمانده، درمان با تستوسترون را با دارونما (placebo) در 109 فرد میانسال تا مسن، عمدتا مرد، مقایسه کردند. شرکتکنندگان نشانههای آترواسکلروز اندام تحتانی، عمدتا لنگش متناوب، را داشتند. این کارآزماییها از سال 1967 تا 1971 منتشر شدند و همگی در دانمارک صورت گرفتند. تستوسترون هیچ بهبودی واضحی را در نشانههای گزارششده توسط شرکتکنندگان، مسافت پیادهروی یا دیگر تستهای عینی برای بیماری شریانی محیطی از جمله جریان خون عضله پا ایجاد نکرد. دوز تستوسترون در این کارآزماییها از 300 میلیگرم خوراکی هر دو هفته یکبار به مدت سه ماه تا دوز خوراکی کمتر (100 میلیگرم) که بیشتر مصرف شد و 200 میلیگرم تزریق عضلانی، ابتدا هفتگی و سپس هر دو هفته یکبار به مدت شش ماه، متغیر بود. عوارض جانبی بهجز عملکرد ذهنی جنسی که به نظر میرسید با درمان تستوسترون بهبود یافت، بهطور ضعیفی گزارش شدند. هیچیک از کارآزماییها استروژنها را در زنان مبتلا به آترواسکلروز اندام تحتانی بررسی نکرد.
تستهای انجامشده در Women's Health Initiative (منتشرشده در سال 2004) نشان دادند که استروژن و پروژستین هیچگونه محافظتی را در برابر بیماری شریانی محیطی در زنان یائسه سالم ایجاد نمیکنند یا خطر بروز حوادث عروق کرونر قلب را در زنان یائسه مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب کاهش نمیدهند.
مطالعه چکیده کامل
شواهد فزایندهای وجود دارد مبنی براینکه هورمونهای جنسی استروئیدی تاثیر مفیدی بر تعدادی از عوامل خطر بیماری شریانی محیطی دارند.
اهداف
هدف از انجام این مرور تعیین آن بود که هورمونهای جنسی استروئیدی اگزوژن، درمان موثری برای بیماران مبتلا به آترواسکلروز اندام تحتانی هستند یا خیر.
روشهای جستوجو
برای این بهروزرسانی، هماهنگکننده جستوجوی کارآزماییهای گروه بیماریهای عروقی محیطی در کاکرین به جستوجو در پایگاه ثبت تخصصی گروه (آخرین جستوجو در آگوست 2012) و CENTRAL (شماره 7؛ 2012) پرداخت. هیچگونه محدودیتی از نظر زبان نگارش مقاله اعمال نشد.
معیارهای انتخاب
ما کارآزماییهای تصادفیسازی یا شبه-تصادفیسازی و کنترلشده را از مصرف هورمونهای جنسی استروئیدی در بیماران مبتلا به آترواسکلروز اندام تحتانی انتخاب کردیم.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
هر دو نویسنده بهطور مستقل از هم، دادهها را استخراج کرده و کیفیت کارآزمایی را ارزیابی کردند. در صورت امکان، با محققان تماس گرفته شد تا اطلاعات مورد نیاز برای این مرور که در گزارشهای منتشرشده یافت نشدند، درخواست شود.
نتایج اصلی
چهار کارآزمایی معیارهای ورود را داشتند، اما یکی از آنها به دلیل روششناسی (methodology) ضعیف حذف شد. سه کارآزمایی باقیمانده، درمان با تستوسترون را با دارونما (placebo) در 109 فرد مبتلا به لنگش متناوب (intermittent claudication) یا ایسکمی بحرانی پا (critical leg ischaemia) مقایسه کردند. آخرین کارآزمایی که معیارهای ورود را داشت، مربوط به سال 1971 بود. هیچ کارآزماییای در دسترس نبود که تاثیرات بالقوه مفید هورمونهای استروژنی را در زنان مبتلا به آترواسکلروز اندام تحتانی بررسی کرده باشد.
درمان با تستوسترون هیچ بهبودی قابل توجهی را در تستهای مسافت پیادهروی یا در دیگر انواع تستهای عینی برای بیماری شریانی محیطی، از جمله زمان پر شدن وریدی، جریان خون عضلانی و پلتیسموگرافی (plethysmography)، ایجاد نکرد. نسبت خطر برای بهبودی ذهنی نشانهها با استفاده از ترکیب نتایج کارآزمایی نیز معنیدار نبود (نسبت خطر: 1.10؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.81 تا 1.48).
نتیجهگیریهای نویسندگان
تاکنون هیچ شواهدی مبنی بر مفید بودن درمان کوتاهمدت با تستوسترون در افراد مبتلا به آترواسکلروز اندام تحتانی وجود ندارد. بااینحال، این ممکن است به دلیل دادههای محدود باشد تا فقدان یک تاثیر واقعی.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
