حمایت برای مادران شیرده

موضوع چیست؟

سازمان جهانی بهداشت توصیه کرده که شیرخواران تا شش ماهگی منحصرا از شیر مادر تغذیه کنند و سپس تغذیه با شیر مادر تا دو سالگی بخش مهمی از رژیم غذایی شیرخوار باشد. ما می‌دانیم که شیر مادر برای سلامت کوتاه‌-مدت و طولانی‌مدت شیرخوار و مادر بسیار خوب است. کودکان با استفاده از شیر مادر کمتر به عفونت دستگاه گوارش، ریه‌ها یا راه‌های هوایی و گوش‌ها مبتلا می‌شوند. هم‌چنین شیرخوارانی که از شیر مادر استفاده می‌کنند کمتر دچار اضافه-وزن می‌شوند و احتمال ابتلای آنها به دیابت در ادامه زندگی‌شان کمتر است. مادرانی که شیر مادر می‌دهند احتمال ابتلایشان به دیابت و بیماری‌هایی مانند سرطان پستان یا تخمدان نیز کمتر است. بسیاری از مادران ممکن است استفاده از شیر مادر را برای کودکشان پیش از این‌که خودشان هم بخواهند به دلیل برخی از مشکلاتی که با آن مواجه می‌شوند، متوقف کنند. مراقبت و حمایت خوب و مناسب ممکن است به مادران در حل مشکلاتشان کمک کند به نحوی که آنها بتوانند شیر دادن را ادامه دهند.

چرا این موضوع مهم است؟

اگر ما بدانیم چه نوع حمایتی می‌تواند به مادرانی که شیر می‌دهند کمک کند، می‌توانیم به آنها در حل مشکلاتشان کمک کنیم تا شیر دادن را تا آنجایی که می‌خواهند و در هر کجا که زندگی می‌کنند، ادامه دهند. توقف زودهنگام شیر مادر ممکن است موجب ناامیدی و پریشانی مادر و ایجاد مشکلات سلامت برای او و کودکش شود. حمایت از شیر مادر می‌تواند به شکل اطمینان‌بخشی، تشویق و ستایش و دادن اطلاعات به مادر باشد، هم‌چنین حمایت می‌تواند فرصتی برای مادر باشد تا درباره مشکلاتش بحث کند و سوالات خود را در صورت نیاز بپرسد. این مرور در صدد پی بردن به این نکته بود که ارائه حمایت‌های سازماندهی شده در مقایسه با مراقبت معمول در کمک به مادران به ادامه شیردهی موثرتر است یا خیر. ما به حمایت‌هایی علاقمند بودیم که توسط مراقبین حرفه‌ای سلامت مانند ماماها، پرستاران و پزشکان ارائه شده بود یا توسط افراد غیر-حرفه‌ای اما آموزش دیده مانند داوطلبین و کارکنان بهداشت محلی (community health workers).

ما چه شواهدی به دست آوردیم؟

در 29 فوریه 2016 برای یافتن شواهد مناسب جست‌وجو و 31 کارآزمایی جدید را برای ورود به این مرور شناسایی کردیم. در حال حاضر، این مرور به‌روز شده شامل 100 مطالعه تصادفی‌سازی و کنترل شده با بیش از 83,246 زن است. 73 کارآزمایی که داده‌های مناسب برای تجزیه‌وتحلیل را فراهم کرده بودند، در 29 کشور انجام شده و شامل 74,656 زن بودند. برخی از این زنان یعنی 62% از کشورهای با سطح درآمد بالا و 34% از کشورهای با سطح درآمد متوسط و 4% از کشورهای با سطح درآمد پائین بودند.

تجزیه‌وتحلیل تمام اشکال مختلف حمایت‌های اضافی سازماندهی شده، نشان داد مدت زمانی که زنان، شیردهی را با شیر مادر ادامه می‌دهند، افزایش می‌یابد حال چه با اضافه کردن هر نوع مایع یا غذای دیگر چه بدون اضافه کردن غذای کمکی. این بدان معنی است که زنان اندکی هر نوع استفاده از شیر مادر یا استفاده انحصاری از شیر مادر را پیش از چهار تا شش هفتگی و پیش از شش ماهگی متوقف کردند (شواهد با کیفیت متوسط). هم داوطلبین آموزش دیده و هم پزشکان و پرستاران تاثیر مثبتی بر شیردهی مادر داشتند.

عواملی که ممکن است به موفقیت شیردهی در زنانی که منحصرا از شیر مادر استفاده می‌کنند، کمک کند عبارتند از: تماس رو-در-رو (بیشتر از تماس با تلفن)، حمایت داوطلبانه، یک برنامه مشخص از چهار تا هشت تماس و تعداد زیاد زنانی که استفاده از شیر مادر را در جامعه یا جمعیت مورد نظر شروع کرده بودند (نرخ زمینه‌ای استفاده کنندگان از شیر مادر).

اصطلاح «شواهد با کیفیت بالا» بدین معنی است که ما اطمینان داریم مطالعات بیشتر، یافته‌های مشابهی را ارائه خواهند کرد. هیچ پیامدی دارای «کیفیت بالا» ارزیابی نشد. اصطلاح «شواهد با کیفیت متوسط» بدین معنی است که ما در مطالعات این مرور، تنوع زیادی در یافته‌ها با برخی نتایج متناقض مشاهده کردیم. مطالعات جدید با انواع متفاوتی از حمایت‌ها برای تغذیه انحصاری با شیر مادر ممکن است فهم ما را از چگونگی کمک به زنان برای ادامه تغذیه انحصاری با شیر مادر تغییر دهند.

کیفیت روش‌شناسی مطالعات مخلوط بود و مولفه‌های مداخلات مراقبت استاندارد و مداخلات حمایتی اضافی، تغییرات زیادی داشت و همیشه نیز توصیف خوبی از آنها ارائه نشده بود. موقعیت‌ها و مکان‌های مربوط به مطالعات و زنان شرکت‌کننده نیز گوناگون و متنوع بود.

این یافته‌ها چه معنایی دارند؟

حمایت‌های سازماندهی شده اضافی برای استفاده از شیر مادر به زنان کمک می‌کند تا مدت طولانی‌تری به کودکانشان شیر خود را بدهند. حمایت‌های استفاده از شیر مادر، اگر واجد این خصوصیات باشند مفیدتر هستند: قابل پیش‌بینی بودن، برنامه داشتن، ویزیت مداوم با مراقبین حرفه‌ای و آموزش دیده سلامت مانند ماماها، پرستاران و پزشکان یا با داوطلبین آموزش دیده. در نواحی و مکان‌های جغرافیایی متفاوت ممکن است انواع متفاوتی از حمایت‌ها نیاز باشد نا نیازهای افراد درون آن ناحیه را برآورده سازد. برای شناسایی انواع مفیدتر حمایت‌ها به مطالعات تصادفی‌سازی و کنترل شده بیشتری نیاز داریم.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

وقتی برای زنان حمایت‌های لازم برای استفاده از شیر مادر ارائه می‌شود، مدت و تغذیه انحصاری با شیر مادر افزایش می‌یابد. خصوصیات حمایت موثر شامل این موارد است: حمایت‌هایی که به صورت استاندارد توسط پرسنل آموزش دیده هنگام مراقبت‌های پیش از زایمان یا پس از زایمان ارائه می‌شود، حمایت‌هایی که شامل برنامه ویزیت مداوم هستند به نحوی که زنان می‌توانند پیش‌بینی کنند چه وقت این نوع حمایت‌ها در دسترس هستند، حمایت‌هایی که بر اساس یک موقعیت و مکان مشخص طراحی شده‌اند و نیاز آن جمعیت است. احتمالا حمایت از شیر مادر در موقعیت‌هایی که نرخ شروع تغذیه با شیر مادر بالا است، موثرتر هستند. حمایت از شیر مادر یا توسط مراقبین حرفه‌ای سلامت انجام می‌شود یا توسط همکاران غیر-حرفه‌ای یا ترکیبی از هر دو گروه. راهکارهایی که عمدتا بر حمایت رو-در-رو متکی هستند در زنانی که تغذیه انحصاری با شیر مادر داشتند، احتمال موفقیت بیشتری دارند.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

شواهد بسیاری وجود دارد درباره اینکه مادران و شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه نمی‌کنند؛ در معرض خطرات مهم سلامت قرار دارند. در سال 2003، سازمان جهانی بهداشت توصیه کرد که شیرخواران باید تا سن شش ماهگی منحصرا از شیر مادر تغذیه کنند و بعد از آن شیر مادر باید بخش مهمی از رژیم غذایی شیرخوار را تا دو سالگی تشکیل دهد. اما در حال حاضر نرخ تغذیه با شیر مادر در بسیاری از کشورها بازتابی از این توصیه نیست.

اهداف: 

توصیف صورت‌های گوناگون حمایت از تغذیه با شیر مادر که در مطالعات تصادفی ارزیابی شده‌اند و هم‌چنین ارزیابی زمان این مداخلات و موقعیت‌هایی که در آنها این مداخلات استفاده شده‌اند.

ارزیابی اثربخشی ارائه روش‌های متفاوت از مداخلات حمایتی مشابه (مثلا روش حمایتی ارائه شده، فعالانه است یا انفعالی و اینکه رو-در-رو است یا تلفنی) و هم‌چنین ارزیابی اینکه کدام یک از این مداخلات موثرترند: مداخلاتی که هم پیش از زایمان و هم پس از زایمان انجام شده‌اند یا مداخلاتی که صرفا پس از زایمان انجام شده‌اند.

ارزیابی اثربخشی ارائه دهندگان مراقبت مختلف و (جایی که اطلاعات در دسترس است) آموزش آنها.

بررسی اثر متقابل نرخ زمینه‌ای تغذیه با شیر مادر و اثربخشی حمایت‌های ارائه شده.

روش‌های جست‌وجو: 

ما پایگاه ثبت کارآزمایی‌های مربوط به گروه بارداری و زایمان در کاکرین (تا 29 فوریه 2016) و هم‌چنین فهرست منابع مطالعات بازیابی شده را جست‌وجو کردیم.

معیارهای انتخاب: 

معیار انتخاب ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی یا شبه‌-تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای بود که در آنها حمایت‌های اضافی برای مادران سالم شیرده که بچه‌های ترم سالم دارند با مراقبت معمول مقایسه شده بود.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم کارآزمایی‌ها را برای ورود به این مرور و خطر سوگیری (bias) ارزیابی کردند، داده‌ها را استخراج و دقت آنها را کنترل کردند. کیفیت شواهد با استفاده از رویکرد درجه‌‏بندی توصیه‏، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) ارزیابی شد.

نتایج اصلی: 

این مرور به‌روز شده شامل 100 کارآزمایی با بیش از 83,246 زوج مادر-شیرخوار بود که داده‌های 73 مطالعه قابلیت بررسی داشت (58 کارآزمایی تصادفی‌سازی شده مجزا و 15 کارآزمایی خوشه‌ای-تصادفی‌سازی شده). خطر کلی سوگیری در کارآزمایی‌های وارد شده در این مرور، مخلوط بود. از 31 مطالعه جدیدی که وارد این نسخه به‌روز شدند، داده‌های 21 مطالعه برای یک یا چند پیامد اولیه مناسب بود. تعداد کلی جفت مادر-شیرخوار در 73 مطالعه‌ای که داده‌های لازم را برای این مرور فراهم کرده بودند، 74,656 زوج بود (این تعداد در نسخه قبلی این مرور، 56,451 زوج بود). این 73 مطالعه در 29 کشور انجام شده بود. نتایج تجزیه‌وتحلیل‌ها تایید می‌کند که تمام اشکال مختلف حمایت اضافی از شیر مادر، کاهش توقف استفاده از «هر نوع شیردهی» (any breastfeeding) شامل تغذیه انحصاری با شیر مادر و تغدیه نسبی با شیر مادر را نشان می‌دهد (میانگین خطر نسبی (RR) برای توقف هر نوع استفاده از شیر مادر پیش از شش ماهگی: 0.91؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.88 تا 0.95؛ شواهد با کیفیت متوسط؛ 51 مطالعه و برای توقف تغذیه با شیر مادر پیش از چهار تا شش هفتگی: میانگین RR: 0.87؛ 95% CI؛ 0.80 تا 0.95؛ شواهد با کیفیت متوسط؛ 33 مطالعه). هم‌چنین تمام اشکال مختلف حمایت اضافی از شیر مادر نشان دهنده کاهش توقف تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماهگی (میانگین RR: 0.88؛ 95% CI؛ 0.85 تا 0.92؛ شواهد با کیفیت متوسط؛ 46 مطالعه) و در چهار تا شش هفتگی (میانگین RR: 0.79؛ 95% CI؛ 0.71 تا 0.89؛ شواهد با کیفیت متوسط؛ 32 مطالعه) بود. درجه شواهد را به دلیل ناهمگونی بالا، در سطح متوسط ارزیابی کردیم.

یک ناهمگونی اساسی با تجزیه‌وتحلیل زیر-گروه برای این موارد (Covariates) مشاهده کردیم: کسی که مراقبت را انجام می‌دهد، نوع حمایت، زمان حمایت، نرخ زمینه‌ای تغذیه با شیر مادر و تعداد تماس‌های پس از زایمان. این موارد قادر نبودند ناهمگونی کلی را توضیح دهند. تست‌های تعامل (interaction tests) برای برخی از تجزیه‌وتحلیل‌ها معنادار بودند، با این حال توصیه ما این است که به دلیل ناهمگونی، نتایج با احتیاط تفسیر شوند. حمایت‌های اضافی به وسیله مراقبین حرفه‌ای سلامت و افراد غیر-حرفه‌ای تاثیر مثبتی بر پیامدهای تغذیه با شیر مادر دارد. چندین عامل ممکن است باعث بهبود نتایج برای زنانی شود که تغذیه را منحصرا با شیر مادر انجام می‌دادند، این عوامل عبارتند از: مداخلاتی که به صورت رو-در-رو انجام می‌شود، نرخ‌ بالای تغذیه با شیر مادر (نرخ زمینه‌ای بالا)، حمایت افراد غیر-حرفه‌ای و یک برنامه مشخص چهار تا هشت تماس. با این حال به دلیل اینکه ناهمگونی درون‌گروهی برای همه این تجزیه‌وتحلیل‌ها بالا بود، ما توصیه کردیم که هر نوع نتیجه‌گیری بر اساس نتایج زیر-گروه با احتیاط انجام شود. ما هیچ شواهدی برای تفاوت زیر-گروه برای پیامدهای هر نوع تغذیه با شیر مادر نیافتیم.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
اشتراک گذاری