Mormordica charantia (มะระขี้นก) เป็นพืชไม้เลื้อยอายุหลายปี มีลักษณะเด่นคือผลยาว ผิวขรุขระ คล้ายน้ำเต้าหรือแตงกวา และเป็นพืชท้องถิ่นในเขตเขตร้อน แม้ว่าต้นมะระขี้นก (Momordica charantia) จะถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายในทางการแพทย์แผนโบราณ และมีงานวิจัยที่ชี้ให้เห็นถึงประโยชน์ต่อผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 แต่หลักฐานในปัจจุบันยังไม่เพียงพอที่จะสนับสนุนการใช้พืชชนิดนี้ในการรักษาโรคดังกล่าว การทบทวนงานวิจัยครั้งนี้พบการศึกษาเพียง 4 ฉบับ ซึ่งโดยรวมแล้วมีคุณภาพต่ำ การทดลอง 3 ฉบับแสดงให้เห็นว่า ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญในการตอบสนองของระดับน้ำตาลในเลือด ระหว่างกลุ่มที่ได้รับมะระขี้นก กับกลุ่มที่ได้รับยาหลอกหรือยาต้านเบาหวาน (ไกลเบนคลาไมด์และเมทฟอร์มิน) ระยะเวลาการรักษาแตกต่างกันไปตั้งแต่สี่สัปดาห์ถึงสามเดือน โดยมีผู้ป่วยโรคเบาหวานประเภทที่ 2 เข้าร่วมทั้งหมด 479 ราย ไม่มีการศึกษาใดที่ตรวจสอบการเสียชีวิตจากสาเหตุใดๆ การเจ็บป่วย คุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ หรือค่าใช้จ่าย ผลข้างเคียงส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง ได้แก่ ท้องเสียและปวดท้อง อย่างไรก็ตาม การรายงานผลข้างเคียงในงานวิจัยที่นำมาศึกษาครั้งนี้ยังไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ มะระขี้นกถูกนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ได้หลากหลายรูปแบบ และยังมีการนำมาประกอบอาหารเป็นผักในลักษณะที่แตกต่างกันไปอีกด้วย จำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อประเมินคุณภาพของผลิตภัณฑ์จากมะระขี้นกชนิดต่างๆ รวมถึงประเมินการนำไปใช้ในอาหารของผู้ป่วยเบาหวานต่อไป
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
มะระขี้นก (Momordica charantia) ไม่เพียงแต่เป็นผักที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงเท่านั้น แต่ยังถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์แผนโบราณเพื่อรักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อีกด้วย การศึกษาทดลองในสัตว์และมนุษย์ชี้ให้เห็นว่าผักชนิดนี้อาจมีบทบาทในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินผลของมะระขี้นก ต่อโรคเบาหวานชนิดที่ 2
วิธีการสืบค้น
มีการค้นหาข้อมูลในฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หลายแห่ง ได้แก่ The Cochrane Library (ฉบับที่ 1, 2012), MEDLINE, EMBASE, CINAHL, SIGLE และ LILACS (ทั้งหมดจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2012) ควบคู่กับการค้นหาด้วยตนเอง ไม่มีการจำกัดภาษา
เกณฑ์การคัดเลือก
เราได้รวบรวมการทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (RCTs) ซึ่งเปรียบเทียบระหว่างมะระขี้นกกับยาหลอกหรือกลุ่มควบคุมอื่น โดยจะมีหรือไม่มีการใช้ยารักษาและการรักษาที่ไม่ใช้ยา
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
ผู้วิจัย 2 คนดึงข้อมูลจากงานวิจัยอย่างเป็นอิสระต่อกัน ความเสี่ยงของการมีอคติของการทดลองถูกประเมินโดยใช้เกณฑ์ต่างๆ ได้แก่ การสุ่มกลุ่มตัวอย่าง การปกปิดลำดับการสุ่ม การปกปิดข้อมูล ความครบถ้วนของข้อมูลผลลัพธ์ การรายงานผลแบบคัดเลือก และแหล่งที่มาอื่น ๆ ที่อาจก่อให้เกิดอคติ ไม่ได้มีการวิเคราะห์อภิมาน (Meta-analysis) เนื่องจากคุณภาพของข้อมูลและความหลากหลายของรูปแบบผลิตภัณฑ์มะระขี้นกที่ใช้ในการศึกษา (ไม่มีผลิตภัณฑ์รูปแบบเดียวกันที่ถูกนำมาทดสอบซ้ำ)
ผลการวิจัย
มีการศึกษาแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม จำนวน 4 ฉบับ ซึ่งมีระยะเวลาศึกษาสูงสุด 3 เดือน และมีผู้เข้าร่วมทั้งหมด 479 คน ที่ผ่านเกณฑ์การคัดเลือก ความเสี่ยงของการมีอคติของการทดลองเหล่านี้โดยรวมอยู่ในระดับสูง (โดยมีเพียง 2 การศึกษาที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นบทความฉบับสมบูรณ์ผ่านการพิจารณาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ) การศึกษาแบบ RCT 2 ฉบับ เปรียบเทียบผลของสารสกัดจากส่วนต่างๆ ของต้นมะระขี้นกกับยาหลอก ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดระหว่างการใช้ผลิตภัณฑ์จากต้นมะระขี้นกกับยาหลอก เมื่อเปรียบเทียบการใช้มะระขี้นกกับเมตฟอร์มินหรือไกลเบนคลาไมด์ ก็ไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญในพารามิเตอร์ที่เชื่อถือได้ของการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดเช่นกัน ไม่มีรายงานผลข้างเคียงร้ายแรงใดๆ ในการทดลองใดๆ ไม่มีการศึกษาใดที่ตรวจสอบการเสียชีวิตจากสาเหตุใดๆ การเจ็บป่วย คุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ หรือค่าใช้จ่าย
ข้อสรุปของผู้วิจัย
ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอเกี่ยวกับผลของมะระขี้นกต่อโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อแก้ไขปัญหาเรื่องมาตรฐานและการควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์ สำหรับการบำบัดทางโภชนาการทางการแพทย์ จำเป็นต้องมีการศึกษาเชิงสังเกตเพิ่มเติมเพื่อประเมินผลของมะระขี้นกก่อนที่จะมีการจัดทำ RCT เพื่อเป็นแนวทางในการให้คำแนะนำในการปฏิบัติทางคลินิก
แปลโดย พญ.ชุติมา ชุณหะวิจิตร วันที่ 20 ธันวาคม 2025
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
