Najważniejsze informacje

• W zapobieganiu ostremu uszkodzeniu nerek (ang. acute kidney injury , AKI; schorzeniu, w którym nerki nagle tracą zdolność do filtrowania zbędnych i szkodliwych substancji z krwi), w porównaniu z grupą kontrolną, stosowanie leków moczopędnych prawdopodobnie zmniejsza częstość wykonywania jakiejkolwiek dializy i może zmniejszać ryzyko rozwoju AKI i zgonu. Leki moczopędne mogą w niewielkim lub w żadnym stopniu wpływać na potrzebę stosowania przewlekłej dializoterapii, ryzyko niedociśnienia (niskiego ciśnienia tętniczego), małego stężenia potasu we krwi lub na stężenie kreatyniny w surowicy (miara czynności nerek). Wpływ diuretyków na nieregularne bicie serca i ilość wydalanego moczu był niejasny.

• W leczeniu AKI stosowanie leków moczopędnych może mieć niewielki lub żaden wpływ na konieczność wykonania jakiejkolwiek dializy, ryzyko zgonu lub małego stężenia potasu we krwi. Leki moczopędne mogą zwiększać ryzyko niedociśnienia i prawdopodobnie nasilać nieregularne bicie serca. Nie było pewne, czy diuretyki zwiększają wydalanie moczu.

Co to jest ostre uszkodzenie nerek?

Ostre uszkodzenie nerek (AKI) to stan, w którym nerki nagle tracą zdolność do filtrowania zbędnych i szkodliwych substancji z krwi. Rozwija się w ciągu kilku godzin lub dni. Najczęściej występuje u osób poddawanych zabiegom chirurgicznym oraz u osób wymagających intensywnej opieki medycznej. Ta utrata filtrowania powoduje gromadzenie się płynów i szkodliwych produktów przemiany materii w organizmie. AKI ma przebieg od łagodnego do poważnego, a nieleczone może być śmiertelne. AKI można jednak odwrócić, a osoby z wcześniejszym dobrym stanem zdrowia zwykle całkowicie wracają do zdrowia.

Jak zapobiegać lub leczyć ostre uszkodzenie nerek?

W przypadku osób poddawanych planowym zabiegom chirurgicznym lub zabiegom na sercu, zapobieganie AKI jest ważnym elementem postępowania. Leki moczopędne (diuretyki) stymulują nerki do produkcji większej ilości moczu, dzięki czemu możliwe jest pozbycie się nadmiaru płynów i produktów przemiany materii. Diuretyki można podawać podczas tych zabiegów w celu utrzymania wydalania moczu.

W przypadku osób z AKI stosowanie leków moczopędnych może być pierwszą opcją stosowaną w celu stymulowania nerek do produkcji większej ilości moczu, zanim AKI przejdzie do etapu, w którym konieczne jest wykonywanie dializ (procedury, w której do usuwania produktów przemiany materii oraz nadmiaru soli i płynów z krwi wykorzystuje się maszynę).

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy się dowiedzieć, czy stosowanie leków moczopędnych zapobiega wystąpieniu AKI i czy pomaga w leczeniu osób, u których AKI już się rozwinęło. Chcieliśmy również dowiedzieć się, czy stosowanie diuretyków wiązało się z jakimikolwiek niepożądanymi skutkami.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań, w których analizowano stosowanie leków moczopędnych u osób zagrożonych rozwojem AKI lub u osób, u których AKI już wystąpiło. Leki moczopędne porównano z placebo (pozorowanym lekiem) lub z różnymi rozwiązaniami mającymi na celu uzupełnienie płynów i elektrolitów (minerałów potrzebnych do utrzymania prawidłowego funkcjonowania organizmu). Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy nasze zaufanie do danych naukowych na podstawie takich czynników, jak metody i wielkość badania.

Czego się dowiedzieliśmy?

Uwzględniliśmy 64 badania obejmujące łącznie 9871 uczestników. 53 badania dotyczyły zapobiegania AKI (8078 uczestników), a 11 badań dotyczyło leczenia AKI (1793 uczestników). Badania przeprowadzono w obu Amerykach (15), we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego (9), w Europie (25), Azji Południowo-Wschodniej (2) i na zachodnim Pacyfiku (13). Uwzględniono 36 badań jednoośrodkowych, 19 badań wieloośrodkowych, a w 9 przypadkach warunki prowadzenia badania były niejasne.

W zapobieganiu AKI, w porównaniu z grupą kontrolą, diuretyki prawdopodobnie zmniejszają ryzyko konieczności wykonania jakiejkolwiek dializy i mogą zmniejszać ryzyko rozwoju AKI i zgonu. Leki moczopędne mogą w niewielkim lub w żadnym stopniu wpływać na potrzebę stosowania przewlekłej dializoterapii, ryzyko niedociśnienia (niskiego ciśnienia tętniczego), małego stężenia potasu we krwi lub na stężenie kreatyniny w surowicy (miara czynności nerek). Wpływ diuretyków na nieregularne bicie serca i ilość wydalanego moczu był niejasny.

W leczeniu AKI stosowanie leków moczopędnych może mieć niewielki lub żaden wpływ na konieczność wykonania jakiejkolwiek dializy, ryzyko zgonu lub małego stężenia potasu we krwi. Leki moczopędne mogą zwiększać ryzyko niedociśnienia i prawdopodobnie nasilać nieregularne bicie serca. Nie było pewne, czy diuretyki zwiększają wydalanie moczu. Nie przedstawiono danych dotyczących stałej dializoterapii i zmian stężenia kreatyniny w surowicy.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Jeśli chodzi o zapobieganie AKI, jesteśmy umiarkowanie pewni, że diuretyki zmniejszają potrzebę jakiejkolwiek dializy, ponieważ w większości badań raportowano ten wynik. Mamy mniejszą pewność co do danych naukowych dotyczących zmniejszenia ryzyka AKI, ponieważ uczestnicy badań różnili się między sobą lub stosowano różne rodzaje leków. Nie wszystkie badania dostarczyły danych na temat wszystkich istotnych punktów końcowych.

W przypadku leczenia AKI mamy umiarkowaną pewność, że leki moczopędne zwiększają ryzyko nieregularnego bicia serca; jesteśmy jednak mniej pewni danych naukowych dotyczących częstości występowania AKI, ponieważ uczestnicy badań różnili się między sobą lub stosowano różne rodzaje leków. Nie wszystkie badania dostarczyły danych na temat wszystkich istotnych punktów końcowych.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?

Niniejsze dane są aktualne do maja 2024 roku.