Czy u osób starszych z zaburzeniami lękowymi terapia poznawczo-behawioralna (CBT) działa lepiej niż minimalna interwencja terapeutyczna lub inne terapie psychologiczne?

Najważniejsze informacje

• Dane naukowe sugerują, że terapia poznawczo-behawioralna (CBT) może zmniejszyć nasilenie lęku zaraz po zakończeniu leczenia, w porównaniu ze stosowaniem minimalnej interwencji terapeutycznej. Jednak zmniejszenie nasilenia lęku może nie być trwałe, a po 6 miesiącach może nie być różnicy między metodami leczenia.

• Ze względu na brak danych naukowych nie wiemy, czy CBT jest bardziej lub mniej skuteczną metodą niż inne terapie psychologiczne.

• Potrzebne są większe, lepiej zaprojektowane badania, aby ustalić, czy u osób starszych z zaburzeniami lękowymi otrzymujących CBT uzyskano pełne wyzdrowienie lub poprawę w zakresie nasilenia objawów.

Czym jest terapia poznawczo-behawioralna dla osób starszych z zaburzeniami lękowymi i dlaczego może być ważna?

Zaburzenia lękowe to częsty problem zdrowia psychicznego u osób starszych. Cechują się odczuwaniem nadmiernego strachu, niepokoju i nerwowości w sytuacjach dnia codziennego lub podczas wykonywania codziennych czynności. Osoby cierpiące na zaburzenia lękowe doświadczają objawów fizycznych, takich jak kołatanie serca, pocenie się, drżenie, nudności i trudności w oddychaniu. W rezultacie osoby z tymi zaburzeniami zwykle starają się unikać sytuacji lub działań, w których doświadczają nadmiernego i przytłaczającego stresu. Zaburzenia lękowe zakłócają codzienne życie i normalne funkcjonowanie.

Zespół lęku uogólnionego (GAD) opisuje się jako nadmierne i chroniczne zamartwianie się codziennymi sprawami, takimi jak praca, finanse, rodzina, zdrowie i inne codzienne czynności, gdzie nie ma szczególnego powodu do niepokoju.

CBT jest skutecznym sposobem leczenia zaburzeń lękowych u dorosłych i może być również skuteczna u osób starszych. CBT pomaga osobom odczuwającym lęk poprzez stopniowe wystawianie ich na sytuacje wywołujące uczucie niepokoju, a następnie zmianę negatywnych wzorców myślowych. Można ją prowadzić w grupach lub indywidualnie.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy u osób starszych (w wieku powyżej 55 lat) z zaburzeniami lękowymi CBT działa lepiej niż minimalna interwencja terapeutyczna, która nie zapewnia wyraźnego leczenia. Chcieliśmy również dowiedzieć się, czy w tej populacji CBT działa lepiej niż inne terapie psychologiczne, oraz czy poprawia jakość życia.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których porównywano:

• CBT i minimalną interwencję terapeutyczną;

• CBT i inne terapie psychologiczne.

Podsumowaliśmy wyniki badań i oceniliśmy nasze zaufanie względem danych naukowych w oparciu o takie czynniki jak metodyka badań i liczba uczestników.

Podsumowanie wyników

Czego się dowiedzieliśmy?

Odnaleźliśmy 21 badań, w których wzięło udział 1234 osoby starsze (w wieku powyżej 55 lat) cierpiące na zaburzenia lękowe. Największe badanie objęło 180 osób, a najmniejsze 9. Badania przeprowadzono w 7 krajach. W 9 badaniach skupiono się na GAD. W większości badań porównywano CBT i minimalną interwencję terapeutyczną (zdefiniowaną jako standardowa opieka bez leczenia psychologicznego); tylko w 2 badaniach CBT porównywano z innym leczeniem psychologicznym.

Główne wyniki

Stwierdziliśmy, że w porównaniu z minimalną interwencją terapeutyczną, CBT może wiązać się z niewielkim lub umiarkowanym zmniejszeniem lęku oraz zmniejszeniem zarówno uczucia niepokoju, jak również nasilenia objawów depresji po zakończeniu terapii. Jednak te efekty mogą nie być trwałe, a po 6 miesiącach może istnieć niewielka lub żadna różnica między CBT i minimalną interwencją terapeutyczną. Nie ma wystarczających danych naukowych, aby określić, czy CBT prowadzi do pełnego wyzdrowienia lub zmniejszenia nasilenia objawów. Nie ma również wystarczających danych, aby określić, czy u osób starszych z zaburzeniami lękowymi CBT działa lepiej niż inne terapie psychologiczne.

Główne ograniczenia danych naukowych

Mamy ograniczone zaufanie do danych naukowych, ponieważ badania były bardzo niejednorodne, obciążone dużym ryzykiem błędu systematycznego ( wypaczającego wyniki badania – przyp. tłum. ) i dotyczyły głównie osób starszych z uogólnionym zaburzeniem lękowym. Uczestnicy byli również świadomi tego, jakie leczenie otrzymują. Wiedza ta mogła wpływać na wyniki. Tylko 2 badania dotyczyły porównania CBT z inną terapią psychologiczną. Badania te nie dostarczyły wystarczających danych do wyciągnięcia jakichkolwiek wniosków.

Dane naukowe są aktualne do 12 lutego 2024 roku.