Pytanie badawcze
Przyjrzeliśmy się aktualnym wynikom badań dotyczącym efektów interwencji zdrowotnych w zakresie samoopieki u chorych na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP). W szczególności oceniliśmy ich skuteczność pod względem poprawy jakości życia związanej ze zdrowiem (HRQoL) oraz pod względem częstości hospitalizacji związanych z POChP. Poprzez analizę liczby zgonów chcieliśmy również oszacować, czy interwencje w zakresie samoopieki są bezpieczne.

Wprowadzenie
POChP jest powszechną i przewlekłą chorobą płuc, która powoli pogarsza się z biegiem lat i wywołuje objawy, takie jak: duszności, kaszel, świszczący oddech i zwiększona produkcja plwociny (wydzieliny). Prowadzi to do pogorszenia stanu zdrowia (znanego również jako obniżenie HRQoL) u chorych na POChP. Interwencje w zakresie samoopieki zachęcają chorych do rozwijania umiejętności i zachowań potrzebnych do skutecznego radzenia sobie z chorobą oraz emocjonalnymi i praktycznymi problemami, które mogą się z nią wiązać. W tym przeglądzie dokonaliśmy analizy aktualnych danych naukowych dotyczących wpływu samoopieki na HRQoL, częstość przyjęć do szpitala związanych z POChP, zgonów z jakiejkolwiek przyczyny oraz związanych z POChP, a także innych wyników zdrowotnych.

Data wyszukiwania
Szukaliśmy badań opublikowanych do stycznia 2020 roku.

Charakterystyka badań
Uwzględniliśmy 27 badań z udziałem 6008 uczestników, w których oceniano skuteczność i bezpieczeństwo interwencji w zakresie samoopieki w POChP. Wiek badanych wynosił średnio od 57 do 74 lat. Mężczyźni stanowili od 33% do 98% wszystkich uczestników. Badania przeprowadzono na 4 różnych kontynentach (15 w Europie, 8 w Ameryce Północnej, 1 w Azji i 4 w Oceanii; przy czym jedno z nich przeprowadzono zarówno w Europie, jak i w Oceanii). We wszystkich badaniach uwzględniono grupy kontrolne, w których uczestnicy otrzymywali standardową opiekę – czyli opiekę typową dla chorych na POChP. Badania trwały od 2,5 miesiąca do 24 miesięcy.

Najważniejsze wyniki
Stosowanie u chorych na POChP interwencji w zakresie samoopieki poprawiło w porównaniu ze standardową opieką HRQoL, jednak poprawa ta nie była istotna klinicznie. Liczba uczestników, którzy co najmniej raz trafili do szpitala ze względu na POChP zmniejszyła się wśród tych, którzy brali udział w interwencji w zakresie samoopieki. Nie stwierdziliśmy różnicy pod względem liczby zgonów między grupami objętymi samoopieką i standardową opieką, co potwierdza opinię, że mało prawdopodobne jest, aby interwencje w zakresie samoopieki w POChP powodowały szkody. Rygorystycznie podchodziliśmy do uwzględniania tylko tych badań, które spełniały naszą definicję interwencji w zakresie samoopieki w POChP. Pomimo tego, badania nadal różniły się od siebie pod względem zastosowanych elementów interwencji, czasu trwania interwencji w zakresie samoopieki oraz badanych grup. Należy zauważyć, że niejednorodność przyszłych interwencji będzie nieunikniona, ponieważ pożądane jest indywidualne dostosowanie interwencji w zakresie samoopieki – nigdy nie będzie ona uniwersalna.

Jakość danych naukowych
Nasze zaufanie do danych naukowych dotyczących głównych ustaleń w tym przeglądzie wahało się od bardzo małego do umiarkowanego, ze względu na charakter interwencji w zakresie samoopieki w POChP – w żadnym z badań nie zapobiegano, żeby uczestnicy i personel nie wiedzieli, jakie leczenie stosowano. Ponadto żadne z uwzględnionych badań nie dostarczyło szczegółowych informacji dotyczących stopnia, w jakim uczestnicy stosują się do interwencji w zakresie samoopieki lub czy w trakcie badania zastosowano jakiekolwiek dalsze leczenie. W związku z tym, jakość danych naukowych z włączonych badań nie mogła zostać oceniona wyżej niż umiarkowana.