Tromboliza w ostrej zakrzepicy żył głębokich

Wprowadzenie

Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) pojawia się w wyniku utworzenia się zakrzepu w żyłach kończyn dolnych. Może dojść do oderwania się skrzepu, który przedostaje się do płuc, gdzie może doprowadzić do potencjalnie poważnego zablokowania przepływu krwi (zator w tętnicy płucnej - ZP). Ze względu na uszkodzenie żył w obrębie kończyn dolnych, w ciągu kolejnych kilku lat może rozwinąć się zespół pozakrzepowy (ang. post-thrombotic syndrome - PTS). Objawy obejmują ból kończyny, obrzęk, nadmierną pigmentację skóry i owrzodzenia, co prowadzi do niepełnosprawności. Standardowym leczeniem ZŻG lub zakrzepu w żyle podudzia są leki przeciwzakrzepowe (antykoagulanty). Leki te wpływają na krzepliwość krwi tak, aby zmniejszyć ryzyko tworzenia się kolejnych skrzepów i zapobiec ZP; jednak PTS może nadal wystąpić. Tromboliza (leczenie trombolityczne) powoduje rozpuszczenie zakrzepu. W przypadku ZŻG leki takie jak: streptokinaza, urokinaza oraz tkankowy aktywator plazminogenu są wprowadzane do żyły ramienia lub stopy albo bezpośrednio w okolicę zakrzepu (w niektórych przypadkach) przy użyciu cewnika pod kontrolą obrazu rentgenowskiego. Powikłania związane z krwawieniem, udar mózgu lub krwawienie wewnątrzczaszkowe są potencjalnymi działaniami niepożądanymi, które mogą wystąpić w przypadku stosowania obu rodzajów leczenia.

Charakterystyka badań i główne wyniki

Wyniki niniejszego przeglądu opierają się na 17 badaniach randomizowanych, w których dokonano losowego przydziału łącznie 1103 osób z ostrą ZŻG (w ciągu 21 dni od początku objawów) do grupy otrzymującej leczenie trombolityczne albo przeciwzakrzepowe. Badania przeprowadzono głównie w USA, krajach skandynawskich, Niemczech oraz Wielkiej Brytanii. Wszystkie badania obejmowały mężczyzn i kobiety w wieku od 18 do 75 lat, z przewagą osób starszych.

Niniejszy przegląd (aktualny do lutego 2016 r.) wykazał, że tromboliza może być korzystniejsza od standardowego leczenia antykoagulacyjnego. Tromboliza skutecznie rozpuszczała skrzeplinę i częściej niż w przypadku standardowego leczenia przeciwkrzepliwego doprowadzała do całkowitego rospuszczenia zakrzepu. Przepływ krwi w zajętej żyle był w większym stopniu przywrócony (uzyskiwano lepszą drożność żyły). W trzech badaniach obejmujących łącznie 306 chorych i prowadzonych przez okres 6 miesięcy stwierdzono, że PTS po leczeniu trombolitycznym rozwijał się rzadziej niż w grupie leczonej antykoagulantami (45% w porównaniu z 66%; trombolizę zamiast antykoagulantów trzeba zastosować u 5 chorych, aby uchronić jedną osobę przed PTS). W dwóch badaniach (211 uczestników), które trwały ponad pięć lat również wykazano, że PTS po zastosowaniu trombolizy rozwija się rzadziej.

U chorych otrzymujących leki trombolityczne wystąpiło więcej powikłań związanych z krwawieniem niż u pacjentów poddawanych standardowej antykoagulacji (10% w porównaniu z 8%). Większość epizodów krwawienia i zgonów występowało w starszych badaniach. Zastosowanie ściśle określonych kryteriów włączenia wydaje się pozytywnie wpływać na bezpieczeństwo leczenia, które jest skuteczne, gdy jest wprowadzane bezpośredni w okolicę zakrzepu przez cewnik lub za pośrednictwem krwiobiegu z innej żyły.

Jakość danych naukowych

Stosując system oceny GRADE, dane naukowe uznano za umiarkowanej jakości z powodu małej liczby uczestników. Jednak wyniki badań były spójne i mamy uzasadnione zaufanie do tych wyników.

Uwagi do tłumaczenia: 

Tłumaczenie: Anna Nowak Redakcja: Piotr Szymczak, Karolina Moćko, Małgorzata Kołcz

Tools
Information
Share/Save