پیامهای کلیدی
-
وقتی برای شروع یا پیشرفت زایمان در زن باردار، داروی اکسیتوسین بهصورت وریدی تزریق شده باشد، قطع آن پساز شروع زایمان فعال، بهجای ادامه دادن به تزریق آن تا زمان تولد نوزاد، ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در نیاز به انجام زایمان سزارین (زایمان از طریق برش در شکم) ایجاد کند، و به نظر میرسد که برای مادر و نوزاد بیخطر باشد.
-
قطع تزریق اکسیتوسین هنگام شروع زایمان فعال ممکن است به جلوگیری از انقباضات بیشازحد و کاهش دریافت غیرضروری دارو کمک کند، اما میتواند زایمان را طولانیتر کند، اگرچه نتیجه برای طول دوره زایمان بسیار نامشخص بود.
-
برای تصمیمگیری در مورد ادامه یا قطع تزریق اکسیتوسین باید با متخصصان مراقبتهای سلامت صحبت شود و وضعیت بالینی (از جمله پیشرفت زایمان، انقباضات، وضعیت فعلی زن و نوزاد)، نظارتهای موجود و ترجیحات زن در نظر گرفته شوند.
اکسیتوسین چیست؟
در زنان بارداری که نزدیک به زمان زایمان («ترم (term)»، که پساز 37 هفته بارداری است) قرار دارند، اکسیتوسین (oxytocin) مصنوعی، دارویی است که برای شروع انقباضات رحمی مورد نیاز برای زایمان یا تقویت آنها استفاده میشود. این دارو اغلب بهصورت تزریق آرام و کنترلشده (drip) داخل وریدی تزریق میشود. زمانیکه زایمان فعال آغاز میشود (دهانه رحم حداقل 4 سانتیمتر باز (متسع) شده و انقباضات بهطور منظم اتفاق میافتند)، تصور میشود که بدن بهاندازه کافی اکسیتوسین طبیعی برای ادامه روند زایمان تولید میکند. ادامه دادن به تزریق اکسیتوسین مصنوعی پساز شروع درد زایمان فعال، ممکن است انقباضات را بیشازحد مکرر یا بیشازحد قوی کند، که میتواند باعث استرس نوزاد شده و احتمال نیاز زن را به زایمان سزارین (ایجاد برش عرضی شکم برای بیرون آوردن نوزاد) بهطور بالقوه افزایش دهد.
ما بهدنبال چه یافتهای بودیم؟
ما خواستیم بدانیم که قطع تزریق اکسیتوسین پساز شروع زایمان فعال، خطر انجام زایمان سزارین را کاهش میدهد یا خیر، و اینکه برای مادران یا نوزادان مزیت یا خطری دارد یا خیر.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که این دو رویکرد را در زنانی با بارداری تکقلویی (یعنی، یک نوزاد، نه دوقلو یا سهقلو) در زمان موعد (ترم) که برای القای زایمان یا تسریع زایمان اکسیتوسین دریافت کردند، مقایسه کردند، تا بتوانیم دریابیم که بهتر است:
-
تزریق اکسیتوسین را با شروع فاز فعال زایمان قطع کنیم، یا
-
مصرف اکسیتوسین را تا زمان زایمان ادامه دهیم؟
شواهد را تا 17 نوامبر 2025 جستوجو کردیم. نتایج مطالعات را در صورت امکان ترکیب کردیم تا حداکثر اطلاعات را در اختیار ما قرار دهند. براساس عواملی مانند حجمنمونه مطالعات، اینکه به خوبی طراحی و اجرا شدند یا خیر، و اینکه نتایج آنها چقدر دقیق بودند، ارزیابی کردیم که هر مطالعه چقدر قابل اعتماد است و تا چه اندازه میتوانیم به نتایج آن اطمینان داشته باشیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
نه مطالعه را شامل 4814 زن وارد این مرور کردیم. این مطالعات در بیمارستانهایی در دانمارک، فرانسه، هند، ایران، اسرائیل، تایلند، ترکیه و ایالات متحده آمریکا انجام شدند. مطالعات از چندین تعریف مختلف برای زایمان فعال استفاده کردند.
نتایج اصلی
قطع تزریق اکسیتوسین در طول فاز فعال زایمان:
-
ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در تعداد زایمانهای سزارین ایجاد کند (8 مطالعه، 4710 زن)؛
-
تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در تعداد زایمانهای انجامشده با ابزار ایجاد میکند (5 مطالعه، 3776 زن)؛ و
-
ممکن است خطر انقباضات خیلی مکرر یا خیلی قوی (تحت عنوان تاکیسیستول رحمی یا تحریک بیشازحد) را کاهش دهد (3 مطالعه، 1371 زن)؛ اما
-
وقتی تزریق اکسیتوسین متوقف شد، فرایند زایمان بهطور متوسط حدود 35 دقیقه طولانیتر شد، اگرچه این نتیجه بسیار نامطمئن بود (8 مطالعه، 4141 زن).
علاوهبر این، در طول فاز فعال زایمان، موارد زیر دیده شدند:
-
هیچ تفاوت بارزی میان ادامه و قطع تزریق اکسیتوسین از نظر نمرات آپگار (ارزیابی سریع از وضعیت نوزاد پساز تولد) وجود نداشت (5 مطالعه، 2096 زن)؛
-
هیچ تفاوت بارزی میان ادامه و قطع تزریق اکسیتوسین برای علائم کاهش اکسیژنرسانی به نوزاد پیشاز تولد وجود نداشت، که با آزمایش خون از بند ناف پساز تولد اندازهگیری شد (6 مطالعه، 4086 زن)؛ و
-
احتمالا تفاوتی اندک تا عدم تفاوت میان ادامه و قطع تزریق اکسیتوسین در میزان بستری در بخش نوزادان وجود ندارد (7 مطالعه، 4606 زن).
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
قابلیت اطمینان یا اعتبار شواهد بسیار متفاوت بود. ما در مورد نتایج مربوط به زایمان با ابزار، نمرات آپگار، و کاهش اکسیژنرسانی به نوزاد پیشاز تولد مطمئن بودیم و در مورد نتایج مربوط به پذیرش در بخش نوزادان کاملا مطمئن بودیم. ما در مورد نتایج مربوط به زایمان سزارین و تحریک بیشازحد رحم کمی نامطمئن بودیم، و در مورد نتایج مربوط به مدت زمان فاز فعال زایمان مطمئن نبودیم. برخی از دلایل عدم قطعیت عبارت بودند از:
-
شرکتکنندگان در مطالعه میدانستند که در کدام گروه قرار داشتند، یعنی میدانستند که تزریق اکسیتوسین ادامه یافت یا متوقف شد، و این ممکن است بر نتایج تاثیر گذاشته باشد؛
-
مطالعات از تعاریف مختلفی برای معیارهای گزارششده استفاده کردند، مانند فاز فعال زایمان، تاکیسیستول رحمی و تحریک بیشازحد رحم؛ و
-
طول دوره زایمان زنان باردار در مطالعات مختلف متفاوت بود.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا 17 نوامبر 2025 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
ارزیابی تاثیرات قطع تحریک با اکسیتوسین داخل وریدی در زنان باردار در طول فاز فعال القای زایمان یا تقویت زایمان.
روشهای جستوجو
ما پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL)، PubMed؛ Embase؛ Scopus و Web of Science Core Collection و همچنین ClinicalTrials.gov و پلتفرم بینالمللی پایگاه ثبت کارآزماییهای بالینی سازمان جهانی بهداشت را جستوجو کردیم. فهرست منابع مطالعات واردشده و مرورهای مرتبط را غربالگری کردیم و برای یافتن دادههای بیشتر با نویسندگان کارآزمایی تماس گرفتیم. هیچ محدودیتی در مورد زبان نگارش یا تاریخ انتشار مطالعه اعمال نشد. آخرین جستوجو در 17 نوامبر 2025 صورت گرفت.
نتیجهگیریهای نویسندگان
قطع تزریق اکسیتوسین در فاز فعال القای زایمان یا تقویت زایمان ممکن است تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر انجام زایمان سزارین داشته باشد و همچنین تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر انجام زایمان با ابزار برجای بگذارد. این وضعیت ممکن است تحریک بیشازحد رحم را به قیمت طولانیتر شدن مدت زمان فاز فعال زایمان کاهش دهد، اما شواهد آن از قطعیت بسیار پائین برخوردارند. به نظر میرسد استراتژی قطع تزریق اکسیتوسین برای مادر و نوزاد بیخطر باشد، مشروط بر آنکه نظارت کافی بر فعالیت رحم و ضربان قلب جنین حفظ شود.
حمایت مالی
هیچ منبع حمایت مالی برای این مطالعه وجود نداشت.
ثبت
پروتکل این مرور کاکرین در نوامبر 2024 منتشر شد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
