نود درصد از موارد عفونت HIV در کودکان زیر 15 سال، ناشی از انتقال ویروس HIV از مادر به کودک در دوران بارداری، زایمان و شیردهی است. در کشورهایی با سطح درآمد بالا، اجرای برنامههای پیشگیری از انتقال HIV از مادر به کودک (PMTCT)، میزان انتقال HIV را از مادران به نوزادان به 1% کاهش داده است. این برنامهها شامل آزمایش HIV، پیشگیری یا درمان ضدرتروویروسی، شیوههای ایمن زایمان و مشاوره تغذیه نوزاد است. برنامههای PMTCT در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط با موفقیت متغیری اجرا شدهاند. یکی از استراتژیهای پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت برای افزایش پوشش و کیفیت برنامههای PMTCT، ارائه آنها همراه با دیگر خدمات مراقبتهای سلامت مورد استفاده زنان باردار، مادران و کودکان است: مانند خدمات مراقبتهای سلامت مادر و کودک. ما اثربخشی برنامههای PMTCT ادغامشده را در مقایسه با مراقبتهای ادغامنشده و تا حدودی ادغامشده ارزیابی کردیم. اثربخشی را بهصورت افزایش پذیرش برنامه PMTCT تعریف کردیم. تعدادی از بانکهای اطلاعاتی را برای یافتن مطالعات مرتبط جستوجو کردیم. از فهرست اولیه 28,654 منبع، فقط یک مطالعه معیارهای ورود را داشت. این مطالعه در 12 کلینیک مراقبتهای دوران بارداری در زامبیا انجام شد. شش کلینیک مداخله، آزمایش HIV را برای زنانی که وضعیت سرمی آنها مشخص نبود، انجام دادند و پایبندی زنان مبتلا به HIV را به درمان پیشگیرانه ضدرتروویروسی ارزیابی کردند. در شش کلینیک کنترل، آزمایش HIV در بخش زایمان انجام نشد و از زنان مبتلا به HIV بهطور غیررسمی پرسیده شد که پروفیلاکسی ضدرتروویروسی مصرف کردند یا خیر. در هر 12 کلینیک، در صورت مثبت بودن آزمایش HIV و عدم پایبندی به درمان پیشگیرانه ضدرتروویروسی، در بخش زایمان به زنان پیشگیری ضدرتروویروسی ارائه شد. به همه کودکانی که از زنان مبتلا به HIV متولد شدند، پیشگیری ضدرتروویروسی نیز داده شد. در کلینیکهایی که مداخلات PMTCT (آزمایش HIV و ارزیابی پایبندی به پروفیلاکسی ضدرتروویروسی) را اجرا کردند در مقایسه با کلینیکهای کنترل، افزایش قابل توجهی در نسبتی از زنان و کودکان که پروفیلاکسی ضدرتروویروسی را دریافت کردند، مشاهده شد. احتمال دریافت پروفیلاکسی ضدرتروویروسی توسط زنان و کودکان در بخشهای زایمان در کلینیکهای مداخله در مقایسه با کلینیکهای کنترل، بیشتر بود. اگرچه این مطالعه نشان داد که مراقبتهای یکپارچه، پوشش نویراپین (nevirapine) را در زنان و نوزادان بیشتر از مراقبتهای غیریکپارچه بهبود میبخشد، کمبود شواهد برای تائید یا رد گستردهتر این یافته، نشان میدهد که انجام تحقیقات بیشتر در دیگر محیطها ضروری است تا بتوان در مورد اثربخشی ادغام مداخلات PMTCT با دیگر خدمات سلامت نتیجهگیری قطعی کرد.
مطالعه چکیده کامل
هر ساله نزدیک به 400,000 کودک از طریق انتقال مادر به کودک (mother-to-child transmission; MTCT) به HIV مبتلا میشوند که مسئول بیشاز 90% از عفونتهای HIV در کودکان است. در کشورهایی با سطح درآمد بالا، میزان MTCT از طریق مداخلات پیشگیری از انتقال HIV از مادر به کودک در دوران بارداری (perinatal prevention of mother-to-child HIV transmission; PMTCT) و پساز آن، کمتر از 1% است. در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط، پوشش برنامه PMTCT همچنان پائین و در نتیجه نرخ انتقال بالا است. سازمان جهانی بهداشت ادغام برنامههای PMTCT را با دیگر خدمات مراقبتهای سلامت توصیه میکند تا دسترسی و پذیرش این مداخلات را افزایش دهد.
اهداف
ارزیابی تاثیر ادغام اقدامات PMTCT پریناتال با دیگر خدمات مراقبتهای سلامت بر پوشش و جذب خدمات در مقایسه با برنامههای PMTCT مستقل و خدمات مراقبتهای سلامت یا مداخلات PMTCT تا حدی ادغامشده.
روشهای جستوجو
ما بانکهای اطلاعاتی زیر را برای دوره زمانی ژانویه 1990 تا آگوست 2010 جستوجو کردیم: MEDLINE؛ EMBASE؛ the WHO Global Health Library؛ CAB abstracts؛ CINAHL؛ POPLINE؛ PsycINFO؛ Sociological Abstracts؛ ERIC؛ AEGIS؛ Google Scholar؛ New York Academy of Medicine Grey Literature؛ Open SIGLE؛ British Library Catalogue؛ ProQuest Dissertation & Theses Database و U.S. National Library of Medicine Gateway system. ما همچنین بانک اطلاعاتی مرورهای سیستماتیک کاکرین (Cochrane Database of Systematic Reviews) ( کتابخانه کاکرین، 2010، شماره 7)، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین ( کتابخانه کاکرین، 2010، شماره 7)، بانک اطلاعاتی چکیدههای مرورها در مورد تاثیرات ( کتابخانه کاکرین، 2010، شماره 7) را جستوجو کردیم. ما کارآزماییهای در حال انجام را در پایگاه ثبت بینالمللی کارآزماییهای بالینی WHO و کارآزماییهای بالینی کنترلشده (ژانویه 1990 تا جولای 2010) جستوجو کردیم. ما جستوجوی منابع استنادشده در ISI Web of Knowledge را انجام دادیم و فهرست منابع مقالات واردشده را برای یافتن مطالعات مرتبط بیشتر بررسی کردیم. ما با نویسندگان تماس گرفتیم تا مطالعات واجد شرایط بیشتری را بیابیم. برای به حداکثر رساندن حساسیت، از هیچ فیلتر روششناسی استفاده نکردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCT)، کارآزماییهای خوشهای-تصادفیسازی و کنترلشده (RCT خوشهای)، کارآزماییهای بالینی کنترلشده (CCT)، مطالعات کنترلشده قبل-و-بعد (before-and-after) و مطالعات سری زمانی منقطع (interrupted time series; ITS) که مداخلات PMTCT یکپارچه را با مراقبتهای غیریکپارچه یا نسبتا یکپارچه برای زنان باردار، مادران و نوزادان آنها در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم جستوجوها را انجام دادند، مطالعات را انتخاب کردند، کیفیت روششناسی را ارزیابی کرده و دادهها را استخراج کردند. نویسنده سوم مرور هرگونه اختلافنظری را حلوفصل کرد.
نتایج اصلی
فقط یک مطالعه، معیارهای ورود را داشت. یک کارآزمایی خوشهای-تصادفیسازیشده (12 خوشه، n=7664)، پوشش نویراپین (nevirapine) مادر-نوزاد را در بخش زایمان میان کلینیکهای مداخلهای که تست سریع HIV را با ارزیابی ساختاریافته نویراپین انجام دادند و کلینیکهای کنترل که ارزیابی غیررسمی پایبندی به نویراپین را انجام دادند، مقایسه کرد. نویسندگان، پوشش نویراپین را در تمام کلینیکها در ابتدا و پساز اجرای مداخله اندازهگیری کردند. افزایش 10% (دامنه تفاوت در پوشش از 10-% تا 33+%) در مناطق مداخله در مقایسه با کاهش 10% در پوشش مادر و نوزاد در مناطق کنترل (دامنه تفاوت در پوشش از 13-% تا 0%) مشاهده شد. این مطالعه نشان داد که احتمال پوشش نویراپین برای مادران و نوزادانشان در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل، از 0.89 در ابتدا به 1.22 در طول دوره مداخله افزایش یافت، که نشاندهنده اثر فزاینده 1.37 بر نسبت خطرات نسبی در ابتدا است (RR: 1.37؛ bootstrapped 95% CI؛ 1.04 تا 1.77). این مطالعه خطر سوگیری (risk of bias) پائین داشت. هیچ مطالعهای یافت نشد که اثربخشی ادغام دیگر مداخلات PMTCT پریناتال را با خدمات مراقبتهای سلامت ارزیابی کند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
ما فقط یک مطالعه را یافتیم که ادغام مداخلات PMTCT پریناتال با دیگر خدمات مراقبتهای سلامت در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط، نسبت زنان باردار، مادران و نوزادانی را که مداخله PMTCT را دریافت میکنند، افزایش میدهد. پایه ضعیف شواهد، امکان نتیجهگیری را برای دیگر کشورها یا زمینهها فراهم نمیکند. مطالعهای که معیارهای ورود را داشت، فقط تاثیر ادغام مداخله PMTCT را در بخش زایمان بر نسبتی از مادران و نوزادانشان ارزیابی کرد که نویراپین را دریافت کردند. این مطالعه بهبودی قابل توجهی را در پوشش مداخله نشان داد، اما فقط به جنبه بخش زایمان برنامه PMTCT پرداخت. ما شواهد کافی را برای نتیجهگیری قطعی در مورد اثربخشی ادغام این مداخلات با دیگر خدمات سلامت به جای ارائه آنها بهعنوان خدمات مستقل نیافتیم. انجام تحقیقات بیشتر برای ارزیابی تاثیر ادغام مداخلات پیشگیری از انتقال HIV از مادر به کودک در دوران بارداری و پساز زایمان با دیگر خدمات سلامت بر پوشش مداخلات، پذیرش خدمات، کیفیت مراقبت و پیامدهای سلامت و روش بهینه ادغام، فورا مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
