سرطان پروستات نوعی سرطان شایع است که مردان را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار میدهد. مداخلات دارویی، مانند مهارکنندههای 5-آلفا ردوکتاز، بهعنوان عوامل بالقوه پیشگیری از بروز سرطان پروستات در مردان شناسایی شدهاند. بسیاری از مردان سبک زندگی خود را تغییر میدهند و از داروهای مکمل و جایگزین برای حفظ بهتر سلامت و پیشگیری از بیماریها استفاده میکنند. لیکوپن مکملی است که گفته میشود بهدلیل اثرات آنتیاکسیدانیاش میتواند در پیشگیری از ابتلا به سرطان پروستات مفید باشد. هدف از این مرور سیستماتیک، شناسایی اثربخشی لیکوپن در پیشگیری از ابتلا به سرطان پروستات بود. این مرور 3 مطالعه مرتبط را شناسایی کرد که در مجموع شامل 154 شرکتکننده بودند. دو مورد از مطالعات، با خطر سوگیری «بالا» ارزیابی شدند. متاآنالیز دو مطالعه هیچ تفاوت آماری را در سطح آنتیژن اختصاصی پروستات (PSA) میان مردانی که بهصورت تصادفی برای دریافت لیکوپن انتخاب شدند و گروه مقایسه نشان نداد (MD: -0.34؛ 95% CI؛ 2.01- تا 1.32). هیچیک از مطالعات، مرگومیر ناشی از سرطان پروستات را ارزیابی نکردند. از آنجایی که دیگر پیامدهای ارزیابیشده فقط از دادههای یک مطالعه استفاده کردند، انجام هیچ متاآنالیز دیگری امکانپذیر نبود.
مطالعه چکیده کامل
سرطان پروستات یکی از علل شایع مرگومیر در کشورهای توسعهیافته است، بااینحال، مزایای غربالگری سرطان پروستات همچنان بحثبرانگیز است. نتیجه آزمایش آنتیژن اختصاصی پروستات (PSA) بیشتر از 4 نانوگرم/میلیلیتر معمولا بهعنوان سطح نقطه برش (cut-off) برای انجام آزمایشهای بیشتر جهت تشخیص وجود (یا عدم وجود) سرطان پروستات استفاده میشود. افزایش سطح PSA لزوما با افزایش خطر ابتلا به سرطان پروستات همراه نیست، زیرا سطح آن ممکن است در مردان مبتلا به هیپرپلازی خوشخیم پروستات و پروستاتیت نیز افزایش یابد. علیرغم عدم قطعیت موجود در مورد مزایای تشخیص و درمان زودهنگام، روشهای بیخطر و موثر برای پیشگیری از بروز سرطان پروستات ارزشمند هستند. مصرفکنندگان، که به دنبال مشارکت بیشتر در مراقبتهای سلامت خود هستند، بهطور فزایندهای به اصلاح سبک زندگی و استفاده از داروهای مکمل و جایگزین (CAM) برای حفظ سلامت خود و پیشگیری از ابتلا به بیماری روی میآورند. لیکوپن (lycopene) عضوی از خانواده کاروتنوئیدها است که بهوفور در گوجهفرنگی، محصولات گوجهفرنگی، توتفرنگی، و هندوانه یافت میشود. فرضیهای وجود دارد که لیکوپن یک آنتیاکسیدان قوی است که ممکن است خطر ابتلا به سرطان (از جمله سرطان پروستات) را در افرادی که رژیم غذایی غنی از لیکوپن دارند، کاهش دهد.
اهداف
تعیین اینکه لیکوپن، بروز سرطان پروستات و مرگومیر ناشی از آن را کاهش میدهد یا خیر. اهداف ثانویه شامل تغییرات در سطح PSA، نشانههای پروستات و ماهیت عوارض جانبی مرتبط با مصرف لیکوپن هستند.
روشهای جستوجو
جستوجوهای الکترونیکی در بانکهای اطلاعاتی MEDLINE؛ EMBASE و پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL) انجام شدند. هیچ محدودیتی در زبان مقاله یا محدودیتهای دیگر اعمال نشدند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای (randomised controlled trials; RCTs) که مصرف لیکوپن را برای پیشگیری از ابتلا به سرطان پروستات بررسی کردند، واجد شرایط ورود به این مرور بودند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
جستوجو در بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی که در آگوست 2011 انجام شد، 64 استناد را شناسایی کرد. تمام مقالات برای مرور متن کامل انتخاب شدند. از این استنادها، سه مطالعه بهعنوان مطالعاتی که معیارهای ورود را داشتند، شناسایی شدند. جستوجوی دستی هیچ مطالعه بیشتری را شناسایی نکرد.
نتایج اصلی
سه RCT، با مجموع 154 شرکتکننده، در این مرور وارد شدند. هیچیک از مطالعات، دادههای مربوط به مرگومیر ناشی از سرطان پروستات را ارائه ندادند. تمام مطالعات واردشده از نظر طراحی، شرکتکنندگان و تخصیص لیکوپن متفاوت بودند. این ناهمگونی (heterogeneity) بالینی، ارزش برآوردهای حاصل از متاآنالیزها را محدود میکند. کیفیت روششناسی (methodology) دو مورد از سه مطالعه واردشده، در معرض خطر سوگیری (risk of bias) بالا ارزیابی شد. متاآنالیز هیچ تفاوت آماری را در سطح PSA میان مردانی که بهصورت تصادفی برای دریافت لیکوپن انتخاب شدند و گروه مقایسه نشان نداد (MD (تفاوت میانگین): 0.34-، 95% CI (فاصله اطمینان): 2.01- تا 1.32). فقط یک مطالعه بروز سرطان پروستات را گزارش کرد (10% در گروه لیکوپن در مقایسه با 30% در گروه کنترل). سطح لیکوپن نیز در مردانی که بهصورت تصادفی برای دریافت لیکوپن انتخاب شدند و گروه مقایسه تفاوتی را از نظر آماری نشان نداد (MD؛ 0.39 میکروگرم/میلیلیتر؛ 95% CI؛ 0.19- تا 0.98). از آنجایی که دیگر پیامدهای ارزیابیشده فقط از دادههای یک مطالعه استفاده کردند، انجام هیچ متاآنالیز دیگری امکانپذیر نبود.
نتیجهگیریهای نویسندگان
با توجه به اینکه فقط سه RCT در این مرور سیستماتیک وارد شدند، و وجود خطر بالای سوگیری در دو مورد از سه مطالعه، شواهد کافی برای حمایت یا رد استفاده از لیکوپن در پیشگیری از بروز سرطان پروستات وجود ندارد. بهطور مشابه، هیچ شواهد محکمی از RCTها برای شناسایی تاثیر مصرف لیکوپن بر بروز سرطان پروستات، نشانههای پروستات، سطح PSA یا عوارض جانبی وجود ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
