این خلاصه از مرور کاکرین، آنچه را که ما از پژوهشهای انجامشده در مورد تاثیر لاواژ مفصل برای مدیریت درمانی استئوآرتریت (osteoarthritis; OA) زانو میدانیم، ارائه میدهد. نتایج این مرور نشان میدهد که در افراد مبتلا به استئوآرتریت، لاواژ مفصل؛
- در مقایسه با درمان ساختگی یا عدم درمان ممکن است درد و عملکرد را بهبود نبخشد.
در اغلب موارد، اطلاعات دقیقی را درباره عوارض جانبی و عوارض دیگر در اختیار نداریم. این امر بهویژه در مورد عوارض جانبی نادر ولی جدی، صادق است.
استئوآرتریت و لاواژ مفصل چه هستند؟
استئوآرتریت (OA) شایعترین نوع آرتریت است که میتواند دستها، مفصل ران و زانوها را درگیر کند. در OA، غضروف مفصل تخریب میشود و ممکن است باعث ایجاد تورم و درد مداوم شود. این وضعیت میتواند در نواحی مختلف زانو رخ دهد یا کل زانو را درگیر کند. وقتی غضروف از بین میرود، تکههایی از بافت در اطراف مفصل زانو باقی میمانند که میتوانند التهاب را تشدید کرده و از عملکرد صحیح مفصل پیشگیری کنند.
لاواژ مفصل به معنای خارج کردن بافتهای آزاد یا مواد زائد از داخل فضای مفصل است. برای انجام این کار، لولههای کوچکی بهطور موقت از طریق 1 یا چند محل ورود، وارد مفصل زانو میشوند.
در این مرور سیستماتیک، سه نوع لاواژ مفصل بررسی شدند. شستوشوی تیدال (tidal irrigation) مفصل، که در آن فقط از یک محل ورود استفاده میشود و مایع بهطور متناوب به داخل مفصل تزریق و سپس از همان مسیر خارج میشود. لاواژ مفصل به روش غیرآرتروسکوپی که از دو محل ورود استفاده میکند، یکی برای تزریق مایع و دیگری برای تخلیه مایع، اما هیچ معاینه بصری از زانو انجام نمیشود. لاواژ مفصل به روش آرتروسکوپی که در آن علاوهبر معاینه بصری ساختارهای مفصل زانو، یک لاواژ کامل مفصل نیز انجام میشود.
مطالعه چکیده کامل
استئوآرتریت (osteoarthritis) شایعترین شکل بیماریهای مفصلی، و علت اصلی درد و ناتوانی جسمانی است. مطالعات مشاهدهای، مزیت لاواژ مفصل (joint lavage) را نشان دادهاند، اما کارآزماییهای کنترلشده با مداخله ساختگی که اخیرا انجام شدهاند، نتایج متناقضی داشتند و نشان دادند که لاواژ مفصل موثر نیست.
اهداف
مقایسه لاواژ مفصل با مداخله ساختگی، دارونما (placebo) یا کنترل بدون مداخله از نظر تاثیرات آن بر درد، عملکرد و پیامدهای ایمنی آن در بیماران مبتلا به استئوآرتریت زانو.
روشهای جستوجو
تا 3 آگوست سال 2009 در پایگاههای CENTRAL؛ MEDLINE؛ EMBASE و CINAHL جستوجو کردیم، مجموعه مقالات کنفرانسها و فهرست منابع را بررسی کردیم و با نویسندگان تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
مطالعاتی را وارد مرور کردیم که کارآزماییهای تصادفیسازیشده یا شبه-تصادفیسازیشده بودند و لاواژ مفصل را به روش آرتروسکوپی و غیرآرتروسکوپی با یک مداخله کنترل در بیماران مبتلا به استئوآرتریت زانو مقایسه کردند. هیچ محدودیتی را از نظر زبان نگارش مقاله اعمال نکردیم.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مستقل مرور، دادهها را با استفاده از فرمهای استاندارد استخراج کردند. برای بهدست آوردن اطلاعات ازدسترفته درباره پیامدها، با محققان تماس گرفتیم. برای پیامدهای درد و عملکرد، تفاوتهای میانگین استانداردشده (SMDs) و برای پیامدهای بیخطر بودن مداخله، خطر نسبی (RR) را محاسبه کردیم. نتایج کارآزماییها را با استفاده از متاآنالیز اثرات تصادفی (random-effect) با واریانس معکوس (inverse-variance) با یکدیگر ترکیب کردیم.
نتایج اصلی
هفت کارآزمایی را با 567 بیمار وارد این مرور کردیم. سه کارآزمایی، لاواژ مفصل به روش آرتروسکوپی، دو کارآزمایی لاواژ مفصل به روش غیرآرتروسکوپی، و دو کارآزمایی شستوشوی تیدال (tidal irrigation) را بررسی کردند. کیفیت روششناسی (methodology) و گزارشدهی مطالعات ضعیف بود، و ناهمگونی (heterogeneity) متوسط تا زیادی را میان کارآزماییها مشاهده کردیم (I 2 = 65%). شواهد اندکی مبنی بر مزیت لاواژ مفصل از نظر تسکین درد در سه ماه وجود داشت (SMD: -0.11؛ 95% CI؛ 0.42- تا 0.21)، این مقدار معادل تفاوت 0.3 سانتیمتری نمرات درد در یک مقیاس آنالوگ بصری (visual analogue scale; VAS) 10 سانتیمتری، میان گروه لاواژ مفصل و گروه کنترل بود. نتایج مربوط به بهبود عملکرد در مدت سه ماه نیز مشابه بود (SMD: -0.10؛ 95% CI؛ 0.30- تا 0.11)، این مقدار معادل تفاوت 0.2 سانتیمتری نمرات عملکرد در خردهمقیاس ناتوانی WOMAC با دامنه 0 تا 10 سانتیمتر، میان گروه لاواژ مفصل و گروه کنترل بود. در رابطه با درد، تخمین اندازه تاثیرگذاری (effect size) مداخله تاحدی بسته به نوع لاواژ متفاوت بود، اما این تغییر احتمالا براساس تفاوت در اعتبار (credibility) مداخلات کنترل توضیح داده میشد: کارآزماییهایی که در آنها از مداخلات ساختگی برای تقلید دقیق فرایند لاواژ مفصل استفاده کردند، عدم تاثیر را نشان دادند. گزارشدهی در مورد عوارض جانبی و میزان انصراف بیماران از ادامه درمان رضایتبخش نبود، بنابراین نتوانستیم در خصوص این پیامدهای ثانویه نتیجهگیری کنیم.
نتیجهگیریهای نویسندگان
لاواژ مفصل برای بیماران مبتلا به استئوآرتریت زانو، از نظر تسکین درد یا بهبودی در عملکرد، مزیت مرتبط و قابل توجهی ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
