اسهال (diarrhoea) یکی از علل اصلی مرگومیر و بیماری، بهویژه میان کودکان خردسال در کشورهایی با درآمد پائین است. بسیاری از عوامل میکروبی مرتبط با اسهال از طریق مسیر مدفوعی-دهانی منتقل میشوند و با قرار گرفتن در معرض مدفوع انسان مرتبط هستند. این مرور، کارآزماییهای مربوط به مداخلات را برای بهبودی در دفع بیخطر مدفوع انسانی بهمنظور پیشگیری از ابتلا به اسهال بررسی کرد. در مناطق کمدرآمد، میان حدود 2.6 میلیارد نفری که فاقد بهداشت اولیه هستند، این مداخله عمدتا شامل معرفی یا گسترش تعداد و استفاده از توالتها و دیگر امکانات برای مهار یا دفع مدفوع میشود. ما 13 مطالعه را از چنین مداخلاتی را شناسایی کردیم که شامل بیشاز 33,400 نفر در شش کشور بودند. این کارآزماییها شواهدی را ارائه میدهند که مداخلات دفع مدفوع در پیشگیری از بروز بیماریهای اسهالی موثر هستند. بااینحال، تفاوتهای عمده میان مطالعات، از جمله شرایط انجام آنها و انواع مداخلات اعمالشده، همچنین نواقص روششناسی در خود مطالعات، تخمین دقیق اثربخشی محافظتی بهداشت را در برابر ابتلا به اسهال غیرممکن میسازد. انجام تحقیقات بیشتر، از جمله کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده، برای درک تاثیر کامل این مداخلات ضروری است.
مطالعه چکیده کامل
بیماریهای اسهالی یکی از علل اصلی مرگومیر و بیماری، بهویژه میان کودکان خردسال در کشورهای کمدرآمد بوده و با قرار گرفتن در معرض مدفوع انسانی مرتبط هستند.
اهداف
ارزیابی اثربخشی مداخلات برای ارتقا در فرایند دفع مدفوع انسانی بهمنظور پیشگیری از ابتلا به بیماریهای اسهالی.
روشهای جستوجو
ما در پایگاه ثبت تخصصی گروه بیماریهای عفونی در کاکرین؛ پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL)، منتشرشده در کتابخانه کاکرین ؛ MEDLINE؛ EMBASE؛ LILACS؛ متا رجیستر کارآزماییهای کنترلشده ( m RCT)؛ و بانکهای اطلاعاتی به زبان چینی موجود در پورتال Wan Fang و زیرساختهای دانش ملی چین (China National Knowledge Infrastructure) به جستوجو پرداختیم. ما مجموعه مقالات کنفرانسهای مرتبط را نیز بهصورت دستی جستوجو کردیم و با محققان و سازمانهایی که در این زمینه کار میکنند، تماس گرفتیم و منابع مطالعات شناساییشده را هم بررسی کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازیشده، شبه-تصادفیسازیشده و تصادفیسازینشده و کنترلشدهای انتخاب شدند که مداخلاتی را با هدف بهبود دفع مدفوع انسانی بهمنظور کاهش تماس مستقیم یا غیرمستقیم انسان، با عدم انجام چنین مداخلهای مقایسه کردند. کارآزماییهای کنترلشده خوشهای (cluster) (مثلا در سطح خانوار یا جامعه) وارد شدند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
واجد شرایط بودن مطالعه را تعیین کردیم، دادهها را استخراج کرده و کیفیت روششناسی (methodology) آنها را مطابق با روشهای توصیهشده در پروتکل ارزیابی کردیم. ما نتایج را شرح دادیم و اطلاعات را در جداول جمعبندی کردیم. بهدلیل وجود ناهمگونی (heterogeneity) قابل توجه میان مطالعات از نظر طراحی مطالعه و نوع مداخله، هیچ تاثیر تجمعی محاسبه نشد.
نتایج اصلی
سیزده مطالعه از شش کشور که بیشاز 33,400 کودک و بزرگسال را در محیطهای روستایی، شهری و مدرسه پوشش دادند، معیارهای ورود به این مرور را داشتند. در تمام مطالعات، مداخله در سطح جامعه اختصاص یافت. درحالیکه مطالعات طیف وسیعی از تاثیرات را گزارش کردند، 11 مورد از 13 مطالعه نشان دادند که این مداخله در برابر ابتلا به اسهال محافظتکننده بود. تفاوتهای موجود در جمعیتها و محیطهای مورد مطالعه، در سطوح اولیه بهداشت، آب و روشهای بهداشتی، در انواع مداخلات، روشهای انجام مطالعه، سطوح انطباق و پوشش، و در تعاریف مورد (case) و نظارت بر پیامد، قابلیت مقایسه نتایج مطالعات موجود را در این مرور محدود میکنند. بهدلیل تخصیص تصادفیسازینشده مداخله میان خوشههای مطالعه، تعداد ناکافی خوشهها، تعدیل نکردن برای خوشهبندی، نامشخص بودن میزان ازدسترفتن بیماران در دوره پیگیری، احتمال وجود سوگیری گزارشدهی (reporting bias) و دیگر نواقص روششناسی (methodology)، روایی (validity) اکثر نتایج مطالعات فردی بیشتر به خطر میافتد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
این مرور شواهدی را ارائه میدهد که مداخلات برای بهبودی در فرایند دفع مدفوع در پیشگیری از ابتلا به بیماری اسهالی موثر است. بااینحال، این نتیجهگیری در درجه اول مبتنی بر ثبات شواهد تاثیرات مفید مداخلات است. کیفیت شواهد عموما پائین است و امکان کمّیسازی چنین تاثیری را فراهم نمیکند. گسترده بودن طیف تخمینهای تاثیرات مداخله ممکن است بهدلیل ناهمگونی بالینی و روششناسی میان مطالعات، همچنین دیگر تفاوتهای مهم، از جمله سطوح مواجهه، انواع مداخلات و درجات مختلف سوگیری ناظر و پاسخدهنده باشد. برای روشن شدن اثربخشی بالقوه دفع مدفوع بر ابتلا به اسهال، انجام مطالعات دقیق در محیطهای مختلف مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
