روغن ماهی حاوی اسیدهای چرب امگا-3 است که ممکن است در کاهش التهاب، مانند آنچه در روده بیماران مبتلا به کولیت اولسراتیو دیده می‌شود، مفید باشد. مطالعات تصادفی‌سازی و کنترل‌شده با دارونما (placebo) که تاثیر مصرف روزانه اسیدهای چرب امگا-3 را برای حفظ بهبودی در کولیت اولسراتیو ارزیابی کردند، بررسی شدند. سه مطالعه وارد شدند که هیچ‌کدام از آنها کاهش میزان عود بیماری را در مقایسه با دارونما گزارش نکردند. وقتی مطالعات برای متاآنالیز تجمیع شدند، هیچ فایده‌ای از اسیدهای چرب امگا-3 دیده نشد. هیچ عارضه جانبی جدی در هیچ‌یک از مطالعات رخ نداد. هیچ‌یک از مطالعات از کپسول‌های روکش‌دار روده‌ای که امکان آزادسازی روغن ماهی را در روده کوچک فراهم می‌کنند، استفاده نکردند. اسیدهای چرب امگا-3 (روغن ماهی) بدون پوشش روده‌ای برای حفظ بهبودی در کولیت اولسراتیو بی‌خطر به نظر می‌رسند، اما بی‌اثر هستند. انجام مطالعات بیشتر در مورد کپسول‌های روکش‌دار روده‌ای ممکن است توجیه‌پذیر باشد.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
نشان داده شده که اسیدهای چرب امگا-3 (n-3، روغن ماهی) دارای خواص ضدالتهابی هستند. بنابراین، درمان با n-3 ممکن است در مدیریت بالینی اختلالات التهابی مزمن مانند کولیت اولسراتیو مفید باشد.
اهداف
مرور سیستماتیک اثربخشی و بی‌خطری (safety) استفاده از n-3 برای حفظ بهبودی در کولیت اولسراتیو (UC).
روش‌های جست‌وجو
بانک‌های اطلاعاتی زیر از بدو تاسیس، بدون اعمال محدودیت زبانی، جست‌وجو شدند: پایگاه مرکزی ثبت کارآزمایی‌های کنترل‌شده کاکرین؛ MEDLINE؛ EMBASE؛ Healthstar؛ PubMed و ACP journal club. برای دریافت داده‌های منتشرنشده با کارشناسان تماس گرفته شد.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده (RCT) با دارونما (placebo) از مصرف روغن ماهی برای حفظ بهبودی در UC، وارد شدند. مطالعات می‌بایست بیماران را از هر گروه سنی وارد کرده بودند، که در زمان ورود در فاز بهبودی بوده، و حداقل به‌مدت شش ماه تحت نظر قرار داشتند. مداخله می‌بایست روغن ماهی با دوز ازپیش‌تعیین‌شده بوده باشد. مداخلات مشترک فقط در صورتی مجاز بودند که میان گروه‌های مورد مطالعه تحت تعادل قرار داشتند. پیامد اولیه، میزان عود و پیامد ثانویه، فراوانی عوارض جانبی بودند. دیگر پیامدهای مورد ارزیابی برای تعیین اثربخشی، تغییر در نمرات فعالیت بیماری و زمان لازم تا اولین عود بودند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو محقق، مستقل از هم، مطالعات را برای واجد شرایط بودن مرور کردند، داده‌ها را استخراج کرده و کیفیت مطالعه را بررسی کردند. متاآنالیز با روش منتل-هنزل (Mantel-Haenszel) و با استفاده از نرم‌افزار RevMan 4.2.8 انجام شد. مدل‌های اثر تصادفی (random-effect) یا اثر ثابت (fixed-effect) براساس درجه ناهمگونی (heterogeneity) استفاده شدند و آنالیز زیرگروه برای بررسی ناهمگونی انجام شد. با کنار گذاشتن مطالعاتی که کیفیت مشکوک داشتند، یک آنالیز حساسیت (sensitivity) انجام شد.
نتایج اصلی
سه مطالعه‌ای که وارد شدند، از فرمولاسیون و دوزبندی‌های مختلف n-3 استفاده کردند، اما هیچ‌کدام کپسول‌های روکش‌دار روده‌ای را به‌کار نبردند. آنالیز تجمعی، میزان عود مشابهی را در بیماران تحت درمان با n-3 و گروه کنترل نشان داد (RR: 1.02؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.51 تا 2.03؛ P = 0.96). ترکیب مطالعات عملا هیچ ناهمگونی آماری (statistical heterogeneity) را نشان نداد (P = 0.93؛ I 2 = 0%). آنالیز‌های مختلف زیرگروه و حساسیت، نتایج مشابهی را نشان دادند. بااین‌حال، تعداد کل بیماران واردشده در این مطالعات اندک بود (n = 138). هیچ عارضه جانبی قابل توجهی در هیچ‌یک از مطالعات ثبت نشد و داده‌های کافی برای تجمیع دیگر پیامدهای ثانویه برای متاآنالیز در دسترس نبودند.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
هیچ شواهدی یافت نشد که از استفاده از اسیدهای چرب امگا-3 برای حفظ بهبودی در UC حمایت کند. انجام مطالعات بیشتر با استفاده از کپسول‌های روکش‌دار روده‌ای ممکن است توجیه‌پذیر باشد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
