این خلاصه از یک مرور کاکرین، آنچه را که ما از پژوهشهای انجامشده در خصوص تاثیر مصرف قرصهای گلوکوکورتیکوئید با دوز پائین، مانند پردنیزون (prednisone)، بر پیشرفت آرتریت روماتوئید (rheumatoid arthritis) میدانیم، ارائه میدهد. این مرور نشان میدهد که:
در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید، قرصهای گلوکوکورتیکوئید با دوز پائین:
- روند پیشرفت بیماری را در تصاویر رادیوگرافی با اشعه ایکس طی 1 تا 2 سال کاهش میدهند.
این نتیجهگیری مبتنی بر شواهدی با کیفیت بالا است.
این مزیت در افرادی مشاهده شد که قبلا داروی آنتیروماتوئید تعدیلکننده بیماری (disease modifying anti-rheumatoid drug; DMARD) مصرف میکردند، بنابراین این مزیت فراتر از مزایای حاصل از خود DMARDها برآورد میشود.
این نتایج در افرادی صدق کرد که کمتر از 2 سال به آرتریت روماتوئید مبتلا بودند. به نظر میرسد گلوکوکورتیکوئیدها در افرادی که 3 تا 4 سال به روماتوئید مبتلا بودهاند، تاثیر مشابهی داشته باشند، اما مشخص نیست این موضوع برای افرادی که مدت طولانیتری به آن مبتلا بودهاند نیز صادق است یا خیر.
تاثیرات طولانیمدت گلوکوکورتیکوئیدها مشخص نیست.
آرتریت روماتوئید چیست و چرا از گلوکوکورتیکوئیدها استفاده میشود؟
آرتریت روماتوئید یک بیماری است که در آن سیستم ایمنی بدن به بافتهای سالم خود حمله میکند. این حمله بیشتر در مفاصل (بهخصوص در دستها و پاها) اتفاق افتاده و باعث قرمزی، درد، تورم و گرما در مفصل (التهاب) میشود. گلوکوکورتیکوئیدها همچنین بهعنوان گلوکوکورتیکواستروئیدها یا گاهی فقط «استروئیدها» شناخته میشوند، اگرچه انواع دیگری از استروئیدها نیز وجود دارند. این داروها بهصورت قرص تا 7 ماه مصرف شده و پیشاز این مشخص شده که نشانههای آرتریت روماتوئید را بهبود میبخشند. بااینحال، هنوز هم نگرانیهایی در مورد عوارض مزمن مصرف گلوکوکورتیکوئیدها، مانند مشکلات قلبی، وجود دارد.
آرتریت روماتوئید همچنین موجب تخریب و سایش غضروف و استخوانها در مفاصل آسیبدیده میشود. این ساییدگی قابل مشاهده نیست و با اشعه ایکس اندازهگیری میشود. ساییدگی بیشتر در عکسبرداری با اشعه ایکس معمولا به این معنی است که بیماری در حال پیشرفت یا بدتر شدن است. بحثهایی در مورد اینکه گلوکوکورتیکوئیدها میتوانند روند ساییدگی و پیشرفت بیماری را آهستهتر کنند یا خیر، وجود دارد.
تاثیرات گلوکوکورتیکوئیدها بر پیشرفت آرتریت روماتوئید چیست؟
این مطالعات افرادی را بررسی کردند که حداکثر به مدت 2 سال به آرتریت روماتوئید مبتلا بودند. دوزهای پائین قرصهای گلوکوکورتیکوئیدی مصرف شدند که معمولا با یک داروی آنتیروماتوئید تعدیلکننده بیماری (DMARD) همراه بودند.
گلوکوکورتیکوئیدها، روند پیشرفت بیماری را در تصاویر رادیوگرافی با اشعه ایکس طی 1 تا 2 سال کاهش میدهند. این نتیجهگیری مبتنی بر شواهدی با کیفیت بالا است.
آسیبهای ناشی از درمان مرور نشدند. در اغلب موارد، اطلاعات دقیقی را در خصوص عوارض جانبی و عوارض دیگر در اختیار نداریم. این امر بهویژه در مورد عوارض جانبی نادر اما جدی و عوارض جانبی طولانیمدت صادق است. دوزهای پائین گلوکوکورتیکوئیدها ممکن است منجر به بروز عوارض جانبی نشوند، اما عوارض جانبی احتمالی میتواند شامل پوکی استخوان یا مشکلات قلبی باشد.
مطالعه چکیده کامل
استفاده از گلوکوکورتیکوئید (glucocorticoid) در درمان آرتریت روماتوئید (rheumatoid arthritis; RA) بسیار گسترده است. دو مرور کاکرین منتشر شدهاند که به بررسی مزیت بالینی کوتاهمدت گلوکوکورتیکوئیدها با دوز پائین در مقایسه با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی پرداختهاند و این دو مرور، مزایای بالینی کوتاهمدت و میانمدت خوبی را نشان میدهند. این احتمال که گلوکوکورتیکوئیدها ممکن است تاثیر اساسی «اصلاحکننده بیماری» در RA داشته باشند، که با کاهش نرخ پیشرفت رادیولوژیکی قابل مشاهده است، توسط چندین نویسنده مطرح شده است.
اهداف
انجام یک مرور سیستماتیک از مطالعاتی که اثربخشی گلوکوکورتیکوئیدها را در مهار پیشرفت آسیب رادیولوژیکی در آرتریت روماتوئید ارزیابی میکنند.
روشهای جستوجو
جستوجو در پایگاه MEDLINE (از سال 1966 تا 22 فوریه 2005) و پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین انجام شد و از اصطلاحات «کورتیکواستروئیدها» و «آرتریت روماتوئید» استفاده شد که طبق توصیههای سازمان همکاری کاکرین (Cochrane Collaboration) بسط داده شدند. چکیدههای شناساییشده، بررسی شدند و گزارشهای مناسب بهطور کامل بهدست آمدند. گزارشهای تکمیلی از طریق بررسی فهرست منابع و همچنین با بهرهگیری از دانش متخصصان شناسایی شدند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده یا متقاطع (cross-over) با حضور بزرگسالان مبتلا به آرتریت روماتوئید که در آنها داروی پردنیزون (prednisone) یا فرآوردههای گلوکوکورتیکوئیدی مشابه، با گروه کنترل دارونما (placebo) یا گروه کنترل فعال (یعنی مطالعات مشابه) مقایسه شدند و همچنین در آنها ارزیابی تصاویر رادیوگرافی دستها، یا دستها و پاها، یا پاها با استفاده از هرگونه تکنیک استاندارد صورت گرفتند. مطالعات واجد شرایط حداقل یک بازوی درمانی با گلوکوکورتیکوئیدها و یک بازوی درمانی بدون گلوکوکورتیکوئیدها داشتند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
با استخراج دادههای استانداردشده، میانگین و انحراف معیار (standard deviation; SD) تغییر در نمرات ساییدگی در دورههای 1 ساله یا 2 سال بهدست آمدند. (در مواردی که SD برای تغییرات ارائه نشد، یک تخمین محافظهکارانه از دادههای پایه استخراج شد.) حداقل دو نویسنده، مطالعات را انتخاب کرده و دادهها را استخراج کردند. نمرات ساییدگی در تصاویر رادیوگرافی بهصورت درصدی از حداکثر نمره احتمالی برای روش مورد استفاده بیان شدند. نتایج پساز وزندهی در یک مدل اثرات تصادفی (random effects) برای ارائه تفاوت میانگین استانداردشده (SMD)، تجمیع شدند.
نتایج اصلی
در جستوجوی اولیه 217 استناد شناسایی شدند و 15 مورد دیگر از طریق نظر متخصصان، بررسی چکیدهها و مرور فهرست منابع اضافه شدند. نویسندگان 4 کارآزمایی که در حال آمادهسازی برای انتشار بودند (و متعاقبا منتشر شدند)، با کمال لطف دادههای خود را به اشتراک گذاشتند. پساز اعمال معیارهای ورود، 15 مطالعه و 1,414 بیمار وارد شدند. اکثر کارآزماییها، RA اولیه (طول دوره بیماری تا 2 سال) را بررسی کرده، و میانگین دوز تجمعی گلوکوکورتیکوئید در طول سال اول، 2,300 میلیگرم معادل پردنیزون (بین 270 میلیگرم تا 5,800 میلیگرم) بود. گلوکوکورتیکوئیدها عمدتا به درمان با دیگر داروهای آنتیروماتوئید تعدیلکننده بیماری (disease modifying anti-rheumatoid drug; DMARD) افزوده شدند. تفاوت میانگین استانداردشده در پیشرفت بیماری برابر با 0.40 به نفع مصرف گلوکوکورتیکوئیدها بود (95% CI؛ 0.27، 0.54). در مطالعاتی که به مدت 2 سال طول کشیدند (شامل 806 بیمار)، تفاوت میانگین استانداردشده در پیشرفت بیماری به نفع گلوکوکورتیکوئیدها، در 1 سال معادل 0.45 (0.24، 0.66) و در 2 سال معادل 0.42 (0.30، 0.55) گزارش شد. تمام مطالعات به جز یک مورد، تاثیر درمان را در قالب عدد به نفع گلوکوکورتیکوئیدها نشان دادند. تاثیرات مفید گلوکوکورتیکوئیدها معمولا زمانی حاصل میشوند که همراه با دیگر درمانهای DMARD استفاده شوند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
حتی با محافظهکارانهترین تخمین، شواهد مبنی بر اینکه تجویز گلوکوکورتیکوئیدها در کنار درمان استاندارد میتواند میزان پیشرفت ساییدگی را در آرتریت روماتوئید به میزان قابل توجهی کاهش دهد، متقاعدکننده است. همچنان نگرانیهایی در مورد عوارض جانبی احتمالی و طولانیمدت درمان با گلوکوکورتیکوئید، مانند افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی وجود دارد و این موضوع نیازمند انجام پژوهشهای بیشتری است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
