ویروس هپاتیت D از این نظر منحصربهفرد است که فقط میتواند فردی را که از قبل به ویروس هپاتیت B آلوده است، درگیر کند. هپاتیت D مزمن یک عفونت صعبالعلاج است. چندین عامل ضدویروسی و تعدیلکننده سیستم ایمنی در درمان هپاتیت D ارزیابی شدهاند. بااینحال، به استثنای اینترفرون، همه آنها بیاثر بودهاند. این متاآنالیز از شش کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده اینترفرون نشان میدهد که حتی اینترفرون آلفا نیز داروی ایدهآلی برای این عفونت نیست. در میان 169 شرکتکنندهای که در متاآنالیز اولیه وارد شدند، اینترفرون آلفا باعث از بین رفتن ویروس، عادی شدن آزمایشهای کبدی و بهبودی در نتایج بیوپسی کبد در تعداد بیشتری از بیماران در مقایسه با بیمارانی که درمان نشدند، شد. متاسفانه، اکثر این بیماران پساز قطع درمان، پاسخ پایداری نداشتند. انجام آنالیز بیشتر دو کارآزمایی که دوز بالاتر اینترفرون آلفا را با دوز پائینتر آن میان شرکتکنندگان تصادفیسازیشده مقایسه کردند، هیچ تفاوت معنیداری را در پیامد میان دو گروه نشان نداد. تفاوتهایی در دوز و مدت زمان استفاده از اینترفرون آلفا میان کارآزماییهای واردشده و همچنین برخی نقاط ضعف روششناسی دیگر وجود داشت که خطر سوگیری را در این متاآنالیز بالا میبرد.
مطالعه چکیده کامل
ویروس هپاتیت D یک ویروس RNAدار کوچک و ناقص است که برای آلوده کردن فرد، نیاز به وجود عفونت ویروس هپاتیت B دارد. هپاتیت D یک عفونت صعبالعلاج است. چندین کارآزمایی بالینی در مورد اثربخشی اینترفرون آلفا برای عفونت ویروس هپاتیت دی (HDV) منتشر شدهاند. بااینحال، کارآزماییهای تصادفیسازیشده کمی وجود دارند که تاثیرات اینترفرون آلفا را ارزیابی کنند، و قضاوت در مورد هرگونه مزیت این مداخله از کارآزماییهای فردی دشوار است.
اهداف
ارزیابی تاثیرات مفید و مضر اینترفرون آلفا برای بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن D.
روشهای جستوجو
ما کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده مرتبط با این مرور را از طریق جستوجوهای الکترونیکی در پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده گروه هپاتوبیلیاری در کاکرین، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL) در کتابخانه کاکرین ؛ MEDLINE؛ EMBASE و Science Citation Index Expanded تا ماه می 2011 شناسایی کردیم. ما همچنین منابع کتابشناختی کارآزماییهای تصادفیسازیشده، کتابهای مرجع و مقالات مروری شناساییشده را بررسی کردیم تا کارآزماییهای تصادفیشدهای را که در جستوجوهای الکترونیکی شناسایی نشدند، بیابیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده که اینترفرون آلفا را در مقابل دارونما (placebo) یا عدم انجام مداخله برای بیماران مبتلا به عفونت مزمن هپاتیت D ارزیابی کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده کارآزماییها را ارزیابی کرده و دادههای مربوط به مرگومیر، پاسخ ویروسی، بیوشیمیایی و بافتشناسی و همچنین عوارض جانبی را در پایان دوره درمان و شش ماه یا بیشتر پساز اتمام درمان استخراج کردند. آنالیزها با استفاده از اصل قصد درمان، شامل تمام شرکتکنندگان تصادفیسازیشده، صرفنظر از پیگیری، انجام شدند. خروج از مطالعه، انصراف از درمان و عدم پایبندی به درمان بهعنوان شکست درمان در نظر گرفته شدند. دادهها با مدلهای اثرات ثابت و تصادفی آنالیز شدند. نتایج گزارششده براساس مدل اثر ثابت بودند، مگر در مواردی که معناداری آماری میان دو مدل متفاوت بود.
نتایج اصلی
شش کارآزمایی تصادفیسازیشده معیارهای ورود را داشتند. دویست و یک شرکتکننده تصادفیسازیشده (مرد = 174) وارد مطالعه شدند. خطر سوگیری (risk of bias) در تمام کارآزماییهای واردشده، بالا بود. پنج کارآزمایی، اینترفرون آلفا را با عدم درمان در گروه کنترل مقایسه کردند. یکی از این کارآزماییها دارای دو بازوی درمانی با دوز بالاتر و دوز پائینتر اینترفرون آلفا و یک گروه کنترل بدون درمان بود. ما هر دو رژیم درمانی را بهعنوان یک گروه واحد در آنالیز اولیه و بهعنوان گروههای جداگانه در آنالیز زیرگروه از دوزهای مختلف اینترفرون آنالیز کردیم. کارآزمایی ششم فقط دوز بالاتر اینترفرون آلفا را با دوز پائینتر مقایسه کرد.
متاآنالیز پنج کارآزمایی که اینترفرون آلفا را با گروه کنترل بدون درمان مقایسه کردند، شامل 169 شرکتکننده بود. هفت نفر در گروه درمان و نه نفر در گروه کنترل از مطالعه خارج شدند. یک بیمار از 92 بیمار (1.1%) در گروه اینترفرون آلفا فوت کرد، درحالیکه این تعداد در گروه کنترل بدون مداخله صفر نفر از 77 بیمار (0.0%) بود (خطر نسبی (RR): 3.00؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.14 تا 66.5). اینترفرون آلفا منجر به عدم پاسخ ویروسی در پایان درمان در 62/92 (67.4%) از بیماران در مقایسه با 71/77 (92.2%) در گروه کنترل درماننشده شد (RR: 0.76؛ 95% CI؛ 0.66 تا 0.87؛ P = 0.0001 با مدل اثر ثابت و RR: 0.71؛ 95% CI؛ 0.43 تا 1.16؛ P = 0.17 با مدل اثرات تصادفی (random-effects model)). نرمال نشدن آلانین آمینوترانسفراز (ALT) در پایان درمان در 60/92 (65.2%) بیمار تحت درمان با اینترفرون آلفا در مقابل 76/77 (98.7%) در گروه کنترل مشاهده شد (RR: 0.69؛ 95% CI؛ 0.59 تا 0.80؛ P < 0.00001). پاسخ ویروسی پایدار در 76/92 (82.6%) از بیماران تحت درمان با اینترفرون در مقایسه با 73/77 (94.8%) از بیماران گروه کنترل حاصل نشد (RR: 0.89؛ 95% CI؛ 0.80 تا 0.98؛ P = 0.02). آلانین آمینوترانسفراز سرم در 81/92 (88.0%) از بیماران تحت درمان با اینترفرون آلفا در پیگیری شش ماه پساز درمان غیرطبیعی بود، درحالیکه این رقم در گروه کنترل 76/77 (98.7%) بود (RR: 0.92؛ 95% CI؛ 0.84 تا 0.99؛ P = 0.04). هیچ بهبودی بافتشناسی معنیداری در 67/92 بیمار (72.8%) تحت درمان با اینترفرون آلفا در مقایسه با 65/77 بیمار (84.4%) در گروه کنترل مشاهده نشد (RR: 0.86؛ 95% CI؛ 0.74 تا 1.00، P = 0.06).
دو کارآزمایی که دوز بالاتر اینترفرون آلفا را با دوز پائینتر مقایسه کردند، هیچ تفاوت معنیداری را در پاسخ ویروسی پایدار (76.7% در مقایسه با 90.0%) نشان ندادند (RR: 0.85؛ 95% CI؛ 0.68 تا 1.07، P = 0.16). عوارض جانبی مانند نشانههای شبه-آنفلوآنزا، ضعف و سستی، کاهش وزن، آلوپسی، ترومبوسیتوپنی و لکوپنی در تمام این کارآزماییها گزارش شدند و این عوارض جانبی مربوط به اینترفرون آلفا بودند. این موارد رایج و گاهی شدید بودند. گزارش شد که یک بیمار در گروه درمان در اواخر دوره مطالعه بر اثر خودکشی درگذشت.
نتیجهگیریهای نویسندگان
به نظر نمیرسد اینترفرون آلفا در بیشتر بیماران هپاتیت D را درمان کند. به نظر میرسد این دارو در سرکوب فعالیت بیماری ویروسی و کبدی در برخی از بیماران موثر است، اما این بهبودی در اکثر بیماران پایدار نیست. ما نمیتوانیم به دلیل خطر سوگیری بالا (خطاهای سیستماتیک) و خطر بالای بازی شانس (خطاهای تصادفی)، بیشبرآوردی مزایا و کمبرآوردی مضرات را رد کنیم. بنابراین، پیشاز اینکه بتوان اینترفرون را توصیه یا رد کرد، انجام کارآزماییهای تصادفیسازیشده بیشتری با حجم نمونه بزرگ و خطر سوگیری پائین نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
