افراد مبتلا به COPD اغلب دچار تنگی نفس شدیدی هستند که از انجام فعالیت‌های روزمره آنها پیشگیری می‌کند. برنامه‌های رسمی بازتوانی که شامل تمرینات ورزشی هستند، استقامت را بهبود می‌بخشند، تنگی نفس را کاهش می‌دهند و سطح کیفیت زندگی را افزایش می‌دهند. استفاده از اکسیژن حین ورزش ممکن است مزایای بیشتری به همراه داشته باشد. این مرور را با هدف تعیین اثربخشی افزودن اکسیژن به تمرینات ورزشی در مقایسه با تمرینات بدون اکسیژن مکمل در افراد مبتلا به COPD انجام دادیم. پنج مطالعه به این سوال پرداختند، اگرچه به‌دلیل اندازه‌گیری پیامدهای مختلف، حداکثر تعداد مطالعات موجود برای بررسی هر پیامد جداگانه سه مطالعه بود (31 بیمار دریافت‌کننده اکسیژن در مقایسه با 32 بیمار بدون دریافت اکسیژن). افراد مبتلا به COPD هنگام استفاده از اکسیژن حین انجام یک برنامه تمرینی ورزشی، ممکن است مدت طولانی‌تری ورزش کنند و تنگی نفس کمتری داشته باشند. این مطالعات به بررسی تاثیر دریافت اکسیژن بر تنگی نفس در زندگی روزمره نپرداختند. با توجه به شواهد موجود تا این تاریخ، تعیین قطعیت این موضوع که افراد مبتلا به COPD باید حین انجام تمرینات ورزشی از اکسیژن استفاده کنند یا خیر، امکان‌پذیر نیست. جهت درک دقیق چگونگی تاثیر تمرینات ورزشی همراه با اکسیژن مکمل بر تنگی نفس، سطح فعالیت و کیفیت زندگی افراد مبتلا به COPD، انجام مطالعاتی قدرتمندتر با شرکت‌کنندگان بیشتر ضروری است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
تمرینات ورزشی درون چارچوب بازتوانی ریوی، پیامدهای مربوط به ظرفیت ورزشی، تنگی نفس (dyspnea) و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت را در افراد مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه (chronic obstructive pulmonary disease; COPD) بهبود می‌بخشند. تجویز اکسیژن مکمل در مقایسه با دارونما (placebo)، ظرفیت ورزشی را در بیمارانی که تحت تست‌های ورزشی تک‌نوبتی قرار می‌گیرند، افزایش می‌دهد. افزودن اکسیژن مکمل حین انجام تمرینات ورزشی ممکن است افراد مبتلا به COPD را قادر سازد تا سطوح بالاتری را از فعالیت با نشانه‌های فعالیتی کمتری تحمل کنند و در نهایت کیفیت زندگی آنان ارتقا یابد.
اهداف
تعیین چگونگی تاثیر اکسیژن مکمل در مقایسه با کنترل (هوای فشرده یا هوای اتاق) حین انجام جزء تمرینات ورزشی از یک برنامه بازتوانی ریوی بر ظرفیت ورزشی، تنگی نفس و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت در افراد مبتلا به COPD.
روش‌های جست‌وجو
تمام رکوردهای موجود در پایگاه ثبت تخصصی کارآزمایی‌های گروه راه‌های هوایی در کاکرین که با عنوان «COPD» کدگذاری شدند، با استفاده از واژه‌های کلیدی زیر جست‌وجو شدند: (*oxygen یا *O2) و (*exercis یا *train یا *rehabilitat یا *fitness یا *physical یا *activ یا *endur یا *exert یا *walk یا *cycle). جست‌وجو در پایگاه مرکزی ثبت کارآزمایی‌های کنترل‌شده کاکرین (CENTRAL، کتابخانه کاکرین)، بانک‌های اطلاعاتی MEDLINE؛ EMBASE و CINAHL به شناسایی مطالعات انجامید. آخرین جست‌وجو در جون 2009 صورت گرفت.
معیارهای انتخاب
فقط کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده (randomised controlled trials; RCTs) که به مقایسه تمرینات ورزشی همراه با اکسیژن مکمل با تمرینات ورزشی بدون اکسیژن مکمل (گروه کنترل) پرداختند، برای ورود به این مطالعه در نظر گرفته شدند. شرکت‌کنندگان، 18 سال یا بالاتر، دارای تشخیص COPD، و فاقد معیارهای لازم برای دریافت اکسیژن‌درمانی طولانی‌مدت بودند. هیچ مطالعه‌ای با جمعیت‌های مختلط (فیبروز ریوی، فیبروز سیستیک و غیره) وارد نشد. دوره تمرینات ورزشی سه هفته یا بیشتر بود و حداقل شامل دو جلسه در هفته شد.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم کارآزمایی‌ها را برای ورود در این مرور، انتخاب کرده و داده‌ها را استخراج کردند. تفاوت میانگین وزن‌دهی‌شده (WMD) همراه با 95% فواصل اطمینان (CI) با استفاده از مدل اثرات تصادفی (random-effects model) محاسبه شدند. داده‌های ازدست‌رفته از نویسندگان مطالعات اولیه درخواست شدند.
نتایج اصلی
پنج RCT، با معیارهای ورود به این مرور مطابقت داشتند. حداکثر تعداد مطالعات مقایسه‌شده در متاآنالیز سه مورد بودند (31 شرکت‌کننده در گروه اکسیژن در مقایسه با 32 شرکت‌کننده در گروه کنترل)، زیرا همه مطالعات واردشده پیامدهای مشابهی را اندازه‌گیری نکردند. هنگام تجمیع دو مطالعه، بهبودهای معنی‌داری از نظر آماری با تمرینات ورزشی همراه با اکسیژن مکمل در زمان تمرین با توان ثابت مشاهده شد، WMD برابر با 2.68 دقیقه (95% CI؛ 0.07 تا 5.28 دقیقه). اکسیژن مکمل میانگین مدت زمان تمرین را از 6 به 14 دقیقه افزایش داد؛ مداخله کنترل نیز میانگین مدت زمان تمرین را از 6 به 12 دقیقه رساند. نمره بورگ (Borg score) در پایان تست تمرین با توان ثابت (در مقیاس 1 تا 10 امتیازی) نیز بهبود معنی‌داری را از نظر آماری با تمرینات ورزشی همراه با اکسیژن مکمل نشان داد، WMD برابر با 1.22- واحد (95% CI؛ 2.39- تا 0.06-). یک مطالعه بهبودی قابل توجهی را در تغییر نمره بورگ پس‌از تست پیاده‌روی شاتل (shuttle walk test)، به میزان 1.46- واحد نشان داد (95% CI؛ 2.72- تا 0.19-). هیچ تفاوت معنی‌داری در پیامدهای حداکثر ورزش (maximal exercise)، پیامدهای تمرین عملکردی (تست پیاده‌روی شش دقیقه‌ای)، مسافت پیاده‌روی افزایشی شاتل، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت یا وضعیت اکسیژن‌رسانی وجود نداشت. طبق سیستم درجه‌بندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation; GRADE)، اکثر پیامدها به‌دلیل محدودیت در کیفیت مطالعه، دارای کیفیت پائین رتبه‌بندی شدند.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
این مرور حمایت اندکی را از مصرف اکسیژن مکمل حین انجام تمرینات ورزشی در افراد مبتلا به COPD فراهم می‌کند، اما شواهد بسیار محدود است. انجام مطالعاتی با تعداد شرکت‌کنندگان بیشتر و طراحی قوی‌تر مورد نیاز است تا امکان نتیجه‌گیری‌های قطعی، به‌ویژه در زمینه پیامدهای عملکردی مانند تسکین نشانه‌های بیماری، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت و توانایی حرکت، فراهم شود.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
