راکبان موتورسیکلت (وسیله نقلیه دو-چرخ که با موتور کار میکند و پدال ندارد - فرهنگ لغت انگلیسی آکسفورد آنلاین)، بهویژه راکبان تازهکار، در مقایسه با دیگر کاربران جاده، خطر بیشتری برای تصادفهای مرگبار دارند. آموزش موتورسواران میتواند راه مهمی برای کاهش تعداد تصادفات و شدت جراحات باشد.
نویسندگان این مرور، تمام مطالعات تحقیقاتی را بررسی کردند که اثربخشی دورههای آموزشی موتورسواری را در کاهش تعداد تخلفات رانندگی، تصادفات موتورسواران، جراحات و مرگومیر، ارزیابی کردند. این مرور شامل 23 مطالعه تحقیقاتی، از جمله سه کارآزمایی تصادفیسازیشده، دو کارآزمایی تصادفیسازینشده، 14 مطالعه کوهورت و چهار مطالعه مورد-شاهدی بود. انواع آموزش موتورسواران که ارزیابی شدند، از نظر محتوا و مدت زمان متفاوت بودند. یافتهها نشان میدهند که آموزش اجباری قبل از اخذ گواهینامه ممکن است مانعی برای تکمیل فرایند اخذ گواهینامه موتورسیکلت باشد، بنابراین احتمالا بهطور غیرمستقیم از طریق کاهش مواجهه با موتورسیکلت، میزان تصادفات، آسیبها، مرگومیر و تخلفات را کاهش میدهد. بااینحال، براساس شواهد موجود، مشخص نیست که (چه نوع) آموزش میتواند خطر تصادفات، جراحات، مرگ یا تخلفات را در موتورسواران کاهش دهد یا خیر، و بنابراین انتخاب بهترین شیوه آموزشی موتورسواری قابل توصیه نیست.
احتمالا برخی انواع آموزش رانندگی برای آموزش تکنیکهای اولیه کنترل موتورسیکلت به موتورسواران و رانندگی ایمن با موتورسیکلت ضروری است. بنابراین، انجام تحقیقات بیشتر برای ارزیابی دقیق دورههای آموزشی موتورسواران، بهویژه در کشورهای کمدرآمد که بار (burden) اصلی آسیبها و مرگومیر ناشی از موتورسواری در آنها رخ میدهند، بسیار مهم است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
راندن موتورسیکلت (وسیله نقلیه دو-چرخ که با موتور کار میکند و پدال ندارد) با خطر بالای تصادفات مرگبار، بهویژه در رانندگان تازهکار، همراه است. بنابراین، آموزش موتورسواران بهعنوان وسیلهای مهم برای کاهش تعداد تصادفات و شدت جراحات پیشنهاد شده است.
اهداف
تعیین میزان اثربخشی آموزشهای قبل و بعد از اخذ گواهینامه رانندگی به موتورسواران بر کاهش تخلفات رانندگی، تصادفات رانندگی، جراحات و مرگومیر موتورسواران.
روشهای جستوجو
ما در پایگاه ثبت تخصصی گروه صدمات در کاکرین، CENTRAL ( کتابخانه کاکرین، 2008، شماره 3)، TRANSPORT؛ MEDLINE؛ EMBASE؛ CINAHL؛ WHOLIS (سیستم اطلاعات کتابخانه سازمان جهانی بهداشت)، PsycInfo؛ LILACS (علوم سلامت آمریکای لاتین و کارائیب)، ISI Web of Science: نمایه استنادی علوم اجتماعی (SSCI)، ERIC؛ ZETOC و SIGLE به جستوجو پرداختیم. جستوجوها در بانکهای اطلاعاتی تمام تاریخهای موجود را تا اکتبر 2008 پوشش دادند. ما همچنین فهرست منابع مقالات مرتبط را بررسی کردیم و با نویسندگان مطالعه تماس گرفتیم تا کارآزماییهای منتشرشده، منتشرنشده و در حال انجام مربوط به آموزش موتورسواران را شناسایی کنیم.
معیارهای انتخاب
ما تمام مطالعات مداخلهای مرتبط را مانند کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده و تصادفیسازینشده، مطالعات سری زمانی منقطع (interrupted time-series) و مطالعات مشاهدهای را مانند مطالعات کوهورت و مورد-شاهدی، وارد کردیم.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم دادههای مربوط به جمعیت مورد مطالعه، طراحی و روشهای انجام مطالعه، مداخلات و معیارهای پیامد و همچنین کیفیت دادههای هر مطالعه واردشده را آنالیز کرده و یافتهها را با هم مقایسه کردند. تفاوتهای موجود را از طریق گفتوگو با نویسنده سوم مرور، حلوفصل کردیم.
نتایج اصلی
ما 23 مطالعه را بررسی کردیم: سه کارآزمایی تصادفیسازیشده، دو کارآزمایی تصادفیسازینشده، 14 مطالعه کوهورت و چهار مطالعه مورد-شاهدی. پنج مورد، آموزش اجباری را قبل از اخذ گواهینامه، 14 مورد آموزش غیراجباری، سه مورد از مطالعات مورد-شاهدی «هر» نوع آموزش موتورسواران، و یک مطالعه مورد-شاهدی، آموزش اجباری را قبل از اخذ گواهینامه و آموزش غیراجباری را ارزیابی کردند. انواع آموزش ارزیابیشده از نظر مدت و محتوا متفاوت بودند.
بیشتر مطالعات از ضعفهای روششناسی (methodology) جدی رنج میبردند. بیشتر مطالعات تصادفیسازینشده بودند و از نظر عوامل مخدوشکننده بهخوبی کنترل نشده بودند. بیشتر مطالعات نیز بهدلیل استفاده ضعیف از ابزار اندازهگیری پیامد مانند اتکای صرف به سوابق پلیس یا دادههای خود-اظهاری، با سوگیری تشخیص (detection bias) مواجه بودند. حجمنمونه کوچک و دوره کوتاه پیگیری پساز آموزش نیز رایج بودند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
با توجه به کیفیت پائین مطالعات شناساییشده، ما نتوانستیم در مورد اثربخشی آموزش موتورسواران بر میزان تصادفات، آسیبها یا تخلفات نتیجهگیری کنیم. یافتهها نشان میدهند که آموزش اجباری قبل از اخذ گواهینامه ممکن است مانعی برای تکمیل فرایند اخذ گواهینامه موتورسیکلت باشد و احتمالا بهطور غیرمستقیم از طریق کاهش مواجهه با حوادث، تصادفات را کاهش میدهد. مشخص نیست که ارائه آموزش (یا چه نوع آموزشی)، خطر تصادفات، جراحات یا تخلفات را در موتورسواران کاهش میدهد یا خیر، و بنابراین نمیتوان بهترین روش آموزش را به موتورسواران توصیه کرد. از آنجایی که احتمالا ارائه برخی انواع آموزش رانندگی برای رانندگی ایمن به موتورسواران ضروری است، انجام تحقیقات دقیقی در این زمینه مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
