نتایج هشت کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده پیرامون درمان چندسیستمی (Multisystemic Therapy; MST) که در ایالات متحده، کانادا و نروژ انجام شده‌اند، نشان می‌دهند که نتیجه‌گیری در مورد میزان اثربخشی MST در مقایسه با خدمات دیگر زود است. نتایج میان مطالعاتی که از نظر کیفیت و بستر انجام متفاوت هستند، متناقض بودند. هیچ اطلاعاتی در مورد تاثیرات MST در مقایسه با عدم درمان وجود ندارد. هیچ شواهدی مبنی بر تاثیرات مضر MST نیز یافت نشد.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
درمان چندسیستمی (Multisystemic Therapy; MST) یک مداخله فشرده و مبتنی بر منزل است که برای خانواده‌هایی با جوانان دارای مشکلات اجتماعی، هیجانی و رفتاری طراحی شده است. درمان‌گران دارای مدرک کارشناسی ارشد، اعضای خانواده را در شناسایی و تغییر عوامل فردی، خانوادگی و محیطی موثر بر رفتارهای مشکل‌ساز و نابهنجار درگیر می‌کنند. این مداخله می‌تواند شامل تلاش‌هایی در جهت بهبود مهارت‌های ارتباطی، شیوه‌های فرزندپروری، روابط با هم‌سالان، عملکرد تحصیلی و شبکه‌های اجتماعی باشد. اغلب کارآزمایی‌های MST توسط طراحان این برنامه در ایالات متحده آمریکا انجام شده‌اند؛ نتایج یک کارآزمایی مستقل در دسترس است و مطالعات دیگری نیز در دست انجام هستند.
اهداف
ارائه تخمین‌های بدون سوگیری (bias) از تاثیرات MST بر شرایط اقامتی محدودکننده خارج از منزل، جرم و بزهکاری، و دیگر پیامدهای رفتاری و روانی‌اجتماعی برای جوانان و خانواده‌ها.
روش‌های جست‌وجو
جست‌وجوهای الکترونیکی در بانک‌های اطلاعاتی کتاب‌شناختی (bibliographic) (از جمله کتابخانه کاکرین، C2-SPECTR؛ PsycINFO؛ Science Direct و Sociological Abstracts) و همچنین وبسایت‌های دولتی و تخصصی، از سال 1985 تا ژانویه 2003 انجام شدند. فهرست منابع مقالات بررسی شدند و با متخصصان این حوزه نیز تماس گرفته شد.
معیارهای انتخاب
مطالعاتی که در آنها جوانان (10 تا 17 سال) دارای مشکلات اجتماعی، هیجانی و/یا رفتاری به‌صورت تصادفی‌سازی‌شده در برنامه‌های MST دارای مجوز یا دیگر شرایط مقایسه (خدمات معمول یا درمان‌های جایگزین) قرار گرفتند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده به‌طور مستقل از هم 266 عنوان و چکیده را مرور کردند؛ 95 گزارش با متن کامل بازیابی شدند و 35 مطالعه مجزا شناسایی شدند. دو نویسنده به‌طور مستقل از هم تمام گزارش‌های مربوط به مطالعات را برای گنجاندن در این مرور بررسی کردند. هشت مطالعه، واجد شرایط ورود به مطالعه بودند. دو نویسنده به‌طور مستقل از هم کیفیت مطالعات را ارزیابی کرده و داده‌ها را از این مطالعات استخراج کردند.
ناهمگونی (heterogeneity) معنی‌داری میان مطالعات شناسایی شد (با استفاده از Chi-square و I 2 ارزیابی شد)، ازاین‌رو از مدل اثرات تصادفی (random-effects model) برای تجمیع داده‌ها در مطالعات استفاده شد. در آنالیز پیامدهای دوحالتی (dichotomous outcomes) از نسبت شانس؛ و برای پیامدهای پیوسته (continuous outcomes) از تفاوت‌های میانگین استانداردشده استفاده شد. برای حجم‌نمونه کوچک (با استفاده از Hedges g) تعدیلاتی انجام شد. تخمین‌های تجمعی با روش‌های واریانس معکوس (inverse variance) وزن‌دهی شدند و از 95% فواصل اطمینان استفاده شد.
نتایج اصلی
نتایج دقیق‌ترین آنالیز (قصد درمان (intent-to-treat)) هیچ تفاوت معنی‌داری را میان خدمات MST و خدمات معمول در زمینه شرایط اقامتی محدودکننده خارج از منزل، دستگیری‌ها یا محکومیت‌ها نشان ندادند. نتایج تجمعی حاصل از مطالعاتی با داده‌های با کیفیت متغیر تمایل دارند به نفع MST باشند، اما این تاثیرات نسبی تفاوت معنی‌داری با صفر ندارند. حجم‌نمونه مطالعه کوچک بوده و تاثیرات مداخله میان مطالعات مختلف هم‌سو و سازگار نیست؛ ازاین‌رو، مشخص نیست که MST مزایای بالینی قابل توجهی نسبت به خدمات دیگر دارد یا خیر.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
شواهد در خصوص اثربخشی MST در مقایسه با دیگر مداخلات برای جوانان قطعی نیست. هیچ شواهدی مبنی بر تاثیرات مضر MST وجود ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
