افراد مبتلا به بیماریهای مزمن نیازهای متعددی دارند، از جمله دریافت اطلاعات در مورد بیماری خود و گزینههای درمانی مختلف؛ حمایت اجتماعی؛ پشتیبانی در تصمیمگیری؛ و کمک در دستیابی به تغییر رفتار، بهعنوان مثال، تغییر در رژیم غذایی یا انجام ورزش. برنامههای مبتنی بر کامپیوتر که اطلاعات سلامت را با پشتیبانی آنلاین همتایان، پشتیبانی تصمیمگیری، یا کمک به تغییر رفتار ترکیب میکنند، میتوانند یکی از راههای رفع این نیازها و کمک به افراد برای دستیابی به سلامت بهتر باشند. این مرور به دنبال یافتن این بود که این برنامههای کامپیوتری، که بهعنوان برنامههای کاربردی تعاملی ارتباطات سلامت (Interactive Health Communication Applications; IHCA) شناخته میشوند، چگونه ممکن است افراد مبتلا به بیماریهای مزمن را تحت تاثیر قرار دهند. نویسندگان این مرور دریافتند که IHCAها میتوانند سطح دانش، حمایت اجتماعی، رفتارهای سلامت و پیامدهای بالینی کاربران را بهبود بخشند. همچنین احتمال بیشتری وجود دارد که IHCAها خود-کارآمدی کاربران (باور فرد به توانایی خود در انجام یک عمل خاص) را بهبود بخشند. نمیتوان تعیین کرد IHCAها تاثیری بر پیامدهای عاطفی و اقتصادی دارند یا خیر. مطالعات واردشده شامل IHCAهای مختلف، با ویژگیهای متفاوت، برای طیف وسیعی از بیماریهای مزمن بودند. در چندین مورد از پیامدها، تنوع وجود داشت، و بنابراین نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند. برای تائید این یافتههای اولیه، تعیین بهترین نوع و بهترین روش برای ارائه IHCAها، و تعیین چگونگی تاثیر IHCAها بر گروههای مختلف افراد مبتلا به بیماریهای مزمن، به انجام مطالعات بزرگتر و با کیفیت بالاتر نیاز است.
مطالعه چکیده کامل
برنامههای کاربردی ارتباطات سلامت تعاملی (Interactive Health Communication Application; IHCA) بستههای اطلاعاتی کامپیوتر-محور و معمولا مبتنی بر وب برای بیماران هستند که اطلاعات سلامت را با حداقل یکی از موارد پشتیبانی اجتماعی، پشتیبانی تصمیمگیری یا پشتیبانی تغییر رفتار ترکیب میکنند. این موارد نوآوریهایی در مراقبتهای سلامت هستند و تاثیرات آنها بر سلامت نامشخص است.
اهداف
ارزیابی تاثیرات IHCAها برای افراد مبتلا به بیماری مزمن.
روشهای جستوجو
ما یک روش جستوجوی چهار بخشی را طراحی کردیم. در ابتدا، بانکهای اطلاعاتی کتابشناختی (bibliographic) الکترونیکی را برای مطالعات منتشرشده جستوجو کردیم؛ دوم، منابع علمی خاکستری (grey literature) را جستوجو کردیم؛ و سوم، در بانکهای اطلاعاتی مناسب، کارآزماییهای بالینی در حال انجام و اخیرا تکمیلشده را جستوجو کردیم. در نهایت، با محققان مطالعات واردشده تماس گرفته شد و فهرست منابع از مقالات اولیه و مروری مرتبط بررسی شدند. از آنجاییکه IHCAها به فناوری نسبتا جدیدی نیاز دارند، دوره زمانی جستوجو، در صورت امکان، از سال 1990 آغاز شد و تا 31 دسامبر 2003 ادامه یافت.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) از IHCAها برای بزرگسالان و کودکان مبتلا به بیماری مزمن.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
یکی از نویسندگان مرور، چکیدهها را از نظر مرتبط بودن بررسی کرد. دو نویسنده مرور، تمام مطالعات کاندید را برای تعیین واجد شرایط بودن، اعمال معیارهای کیفیت و استخراج دادهها از مطالعات واردشده، غربالگری کردند. برای یافتن دادههای ازدسترفته با نویسندگان RCTهای واردشده تماس گرفته شد. نتایج RCTها با استفاده از مدل اثرات تصادفی (random-effects model) با تفاوت میانگین استانداردشده (SMD) برای پیامدهای پیوسته (continuous outcome) و نسبت شانس (OR) برای پیامدهای دوحالتی (binary) تجمیع شدند؛ ناهمگونی با آماره 2 بررسی شد.
نتایج اصلی
ما 24 RCT را شامل 3739 شرکتکننده شناسایی کردیم که در این مرور وارد شدند.
IHCAها تاثیر مثبت معنیداری بر دانش (SMD: 0.46؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.22 تا 0.69)، حمایت اجتماعی (SMD: 0.35؛ 95% CI؛ 0.18 تا 0.52) و پیامدهای بالینی (SMD: 0.18؛ 95% CI؛ 0.01 تا 0.35) داشتند. نتایج نشان میدهند که به احتمال زیاد، IHCAها تاثیر مثبتی بر خود-کارآمدی (باور فرد به توانایی خود در انجام یک عمل خاص) دارند (SMD: 0.24؛ 95% CI؛ 0.00 تا 0.48). IHCAها تاثیر مثبت معنیداری بر پیامدهای رفتاری (متغیر پیوسته (continuous)) برجای گذاشتند (SMD: 0.20؛ 95% CI؛ 0.01 تا 0.40). پیامدهای رفتاری (متغیر دوحالتی (binary)) نیز تاثیر مثبتی را بر IHCAها نشان دادند، اگرچه این نتیجه از نظر آماری معنیدار نبود (OR: 1.66؛ 95% CI؛ 0.71 تا 3.87). تعیین تاثیرات IHCAها بر پیامدهای عاطفی یا اقتصادی امکانپذیر نبود.
نتیجهگیریهای نویسندگان
به نظر میرسد IHCAها تاثیرات عمدتا مثبتی بر کاربران برنامهها در مقایسه با غیرکاربران دارند، به این صورت که کاربران تمایل دارند آگاهتر شوند، احساس حمایت اجتماعی بهتری داشته باشند و ممکن است پیامدهای رفتاری و بالینی بهتری داشته باشند. برای تائید این یافتههای اولیه، تعیین بهترین نوع و بهترین روش برای ارائه IHCAها و تعیین چگونگی تاثیر IHCAها بر گروههای مختلف افراد مبتلا به بیماریهای مزمن، نیاز به انجام مطالعاتی با کیفیت بالا و حجمنمونههای بزرگ وجود دارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
