افراد مبتلا به دیابت نوع 2 در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی (مانند حمله قلبی یا سکته مغزی) قرار دارند. دیابت نوع 2 چهارمین علت اصلی مرگ‌ومیر در کشورهای توسعه‌یافته است که میزان مرگ‌ومیر ناشی از آن دو برابر بیشتر بوده و خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب و سکته مغزی را دو تا چهار برابر افزایش می‌دهد. دیس‌لیپیدمی (اختلال در چربی‌های خون) تیپیک مرتبط با دیابت نوع 2 ترکیبی است از هیپرتری‌گلیسیریدمی (سطح بالای چربی‌ها (تری‌گلیسیرید) در خون)، سطح پائین کلسترول HDL (لیپوپروتئین با چگالی بالا) و ترکیب غیرطبیعی LDL (لیپوپروتئین با چگالی پائین). سطح پائین کلسترول HDL و سطح بالای کلسترول LDL با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی مرتبط است، درحالی‌که سطح بالای تری‌گلیسیرید ارتباط کمتری با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی دارد. چندین رویکرد دارویی برای درمان دیس‌لیپیدمی ناشی از دیابت وجود دارند و رویکردهای غذایی استاندارد بر محدود کردن چربی اشباع و محدودیت مصرف کربوهیدرات‌های ساده و الکل تمرکز دارند. در اواخر دهه 1980، چندین محقق در مورد استفاده از مکمل‌های غذایی حاوی روغن ماهی به‌عنوان وسیله‌ای برای درمان دیس‌لیپیدمی ناشی از دیابت گزارش دادند. چربی‌ها و روغن‌های غذایی از منابع مختلف، تفاوت قابل توجهی از نظر ترکیب اسیدهای چرب دارند. چربی‌های حیوانی سرشار از اسیدهای چرب اشباع‌شده (saturated fatty acids) هستند، درحالی‌که روغن‌های گیاهی و دریایی غنی از اسیدهای چرب با چند پیوند اشباع‌نشده (polyunsaturated fatty acids) هستند. بیشتر روغن‌های ماهی از نوع به اصطلاح امگا-3 (اسیدهای چرب با چند پیوند اشباع‌نشده (PUFAs) امگا-3) هستند.
ما 23 کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده (حداکثر مدت زمان هشت ماه) را شامل 1075 نفر شناسایی کردیم که در آنها PUFA امگا-3 با یک روغن گیاهی یا دارونما (placebo) مقایسه شد. هیچ‌یک از کارآزمایی‌ها به هدف نهایی قلبی‌عروقی در بیماری‌های قلبی‌عروقی یا مرگ‌ومیر به‌عنوان یک معیار پیامد نپرداختند.
این مرور نشان می‌دهد که اگرچه برخی از انواع چربی خون از طریق مکمل امگا-3 کاهش می‌یابند، برخی دیگر از جمله کلسترول LDL (که ممکن است باعث بیماری قلبی شود) افزایش می‌یابند. کنترل سطح قند خون تحت تاثیر درمان قرار نگرفت. هیچ عارضه جانبی دیگری از مداخلات مشاهده نشد. برای اثبات قطعی نقش PUFA امگا-3 در دیابت نوع 2، انجام کارآزمایی‌هایی با پیامد بالینی و مدت زمان کافی نیاز است، اما نتایج ما نشان‌دهنده تاثیر مضر عمده بر تعادل چربی‌های خون نیست و تائید می‌کند که هیچ تاثیر نامطلوبی بر کنترل قند خون ندارد.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
افراد مبتلا به دیابت نوع 2 در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی قرار دارند. اسیدهای چرب با چند پیوند اشباع‌نشده (PUFAs) امگا-3 موجود در رژیم غذایی، سطح تری‌گلیسیرید را کاهش می‌دهند، اما تاثیر آنها بر سطح کلسترول، کنترل قند خون و پیامدهای عروقی به‌خوبی شناخته نشده‌اند.
اهداف
تعیین تاثیرات مکمل‌های امگا-3 PUFA بر پیامدهای قلبی‌عروقی، سطح کلسترول و کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع 2.
روش‌های جست‌وجو
ما یک جست‌وجوی جامع را در کتابخانه کاکرین ؛ MEDLINE؛ EMBASE، فهرست منابع مقالات مرتبط انجام دادیم و برای شناسایی کارآزمایی‌های بیشتر با متخصصان تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده‌ای وارد مطالعه شدند که در آنها مصرف مکمل‌های PUFA امگا-3 یا دریافت در رژیم غذایی به‌صورت تصادفی و بدون مخدوش‌سازی در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 اختصاص یافتند. با نویسندگان کارآزمایی‌های بزرگ برای اطلاعات ازدست‌رفته تماس گرفته شد.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
کارآزمایی‌ها برای ورود به مطالعه ارزیابی شدند. برای دریافت اطلاعات ازدست‌رفته با نویسندگان تماس گرفته شد. داده‌ها استخراج شدند و کیفیت آنها در دو نسخه، ارزیابی شد. متاآنالیز با مدل اثر ثابت (fixed-effect model) انجام شد.
نتایج اصلی
بیست و سه کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده (1075 شرکت‌کننده) با میانگین طول درمان 8.9 هفته وارد شدند. میانگین دوز PUFA امگا-3 مورد استفاده در کارآزمایی‌ها 3.5 گرم در روز بود. هیچ کارآزمایی‌ای با هدف نهایی عوارض عروقی یا مرگ‌ومیر شناسایی نشد. میان افرادی که PUFA امگا-3 مصرف کردند، سطح تری‌گلیسیرید تا میزان 0.45 میلی‌مول/لیتر (95% فاصله اطمینان (CI): 0.58- تا 0.32-، P < 0.00001) و کلسترول VLDL تا میزان 0.07- میلی‌مول/لیتر (95% CI؛ 0.13- تا 0.00، P = 0.04) به‌طور قابل توجهی کاهش یافت. سطح کلسترول LDL تا میزان 0.11 میلی‌مول/لیتر افزایش یافت (95% CI؛ 0.00 تا 0.22، P = 0.05). هیچ تغییر قابل توجهی در کلسترول تام یا HDL؛ HbA1c، گلوکز ناشتا، انسولین ناشتا یا وزن بدن مشاهده نشد. افزایش VLDL فقط در کارآزمایی‌های طولانی‌تر و در بیماران مبتلا به هیپرتری‌گلیسیریدمی معنی‌دار باقی ماند. افزایش کلسترول LDL در آنالیز زیرگروه معنی‌دار نبود. وقوع هیچ عارضه جانبی ناشی از مداخله گزارش نشد.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
مصرف مکمل PUFA امگا-3 در دیابت نوع 2، تری‌گلیسیرید و کلسترول VLDL را کاهش می‌دهد، اما ممکن است کلسترول LDL را افزایش دهد (اگرچه نتایج در زیرگروه‌ها معنی‌دار نبودند) و هیچ تاثیر معنی‌داری از نظر آماری بر کنترل قند یا انسولین ناشتا ندارد. انجام کارآزمایی‌هایی با پیامدهای تعریف‌شده برای حوادث عروقی یا مرگ‌ومیر مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
