برونشیولیت (bronchiolitis) شایعترین عفونت حاد راههای هوایی و ریهها در سالهای نخست زندگی است. این بیماری توسط ویروسها ایجاد میشود، که شایعترین آنها ویروس تنفسی سینسیشیال (respiratory syncytial virus) است. بیماری مذکور مشابه سرماخوردگی شروع میشود و نشانههایی مانند آبریزش از بینی، تب خفیف و سرفه دارد. سپس، منجر به تنفس سریع، مشکلدار و اغلب پر سر و صدا (مثلا، خسخس سینه) میشود. اگرچه این بیماری در اکثر نوزادان سالم و کودکان خردسال خفیف است، یکی از دلایل اصلی ابتلا به بیماریهای بالینی و بار (burden) مالی سلامت در سراسر جهان محسوب میشود. آمار بستری شدن بیماران در بیمارستان در کشورهایی با درآمد بالا افزایش یافته، میزان استفاده از خدمات مراقبت سلامت بسیار بیشتر شده، و احتمال دارد برونشیولیت با اختلالات خسخس سینه در دوران پیشدبستانی و ابتلای کودک به آسم در سنین بالاتر مرتبط باشد.
در نحوه مدیریت برونشیولیت توسط پزشکان تنوع وجود دارد، که نشاندهنده عدم وجود شواهد علمی واضح برای هر رویکرد درمانی است. برونکودیلاتورها داروهایی هستند که اغلب در حملات آسم برای کاهش اسپاسم عضلات مجاری تنفسی استفاده میشوند تا تنفس آسانتر صورت گیرد. اپینفرین (epinephrine) یکی از انواع برونکودیلاتور است. با توجه به اینکه از زمان انتشار این مرور کاکرین در سال 2004، چندین کارآزمایی جدید منتشر شدهاند، گنجاندن جدیدترین شواهد مهم است.
مرور سیستماتیک ما 19 مطالعه را شامل 2256 کودک یافت که از اپینفرین برای درمان برونشیولیت در مراکز مراقبت حاد استفاده کردند. هنگام مقایسه اپینفرین با دارونما (placebo)، هیچ تفاوتی در طول مدت بستری در بیمارستان مشاهده نشد، اما نتایج نشان میدهند که اپینفرین در کاهش موارد بستری در بیمارستان موثر است. نتایج اکتشافی حاصل از یک کارآزمایی بزرگ و با کیفیت بالا نشان میدهند که درمان ترکیبی با گلوکوکورتیکوئیدهای سیستمیک (دگزامتازون (dexamethasone)) و اپینفرین ممکن است میزان بستری شدن را بهطور قابل توجهی کاهش دهد. شواهد کافی برای حمایت از استفاده از اپینفرین برای درمان برونشیولیت در کودکان بستری در بیمارستان وجود ندارد.
شواهد موجود هیچ تفاوت مهمی را از نظر عوارض جانبی ناشی از تجویز اپینفرین در کوتاهمدت نشان نمیدهد و بیخطر بودن طولانیمدت آن هنوز ارزیابی نشده است. برخی از محدودیتهای این مرور شامل کیفیت مطالعات واردشده و زمانبندی متناقض اندازهگیری میان مطالعات است که موجب محدود شدن تعداد کودکان واردشده در برخی از متاآنالیزها شدند. برای تایید اثربخشی، قابلیت کاربرد و بیخطر بودن طولانیمدت اپینفرین بهعنوان درمانی برای برونشیولیت، انجام پژوهشهای بیشتری مورد نیاز است.
بهطور خلاصه، این مرور سیستماتیک شواهدی را ارائه میدهد که اپینفرین در درمان برونشیولیت در بیماران سرپایی، موثرتر از دارونما است. پژوهشهای اخیر نشان میدهند که ترکیب اپینفرین و استروئیدها ممکن است برای بیماران سرپایی موثر باشد. هیچ شواهدی برای حمایت از مصرف اپینفرین برای بیماران بستری به دست نیامد.
مطالعه چکیده کامل
برونکودیلاتورها بهطور معمول برای درمان برونشیولیت (bronchiolitis) حاد استفاده میشوند، با وجود آنکه اثربخشی آنها نامشخص است.
اهداف
بررسی اثربخشی و بیخطری اپینفرین (epinephrine) در کودکان زیر دو سال مبتلا به برونشیولیت حاد ویروسی.
روشهای جستوجو
پایگاههای CENTRAL (شماره 3، سال 2010) شامل پایگاه ثبت تخصصی گروه عفونتهای حاد تنفسی، MEDLINE (1950 تا هفته 2 سپتامبر 2010)؛ EMBASE (1980 تا سپتامبر 2010)؛ Scopus (1823 تا سپتامبر 2010)؛ PubMed (مارچ 2010)؛ LILACS (1985 تا سپتامبر 2010) و Iran MedEx (1998 تا سپتامبر 2010)، را جستوجو کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای را وارد این مرور کردیم که به مقایسه تاثیر اپینفرین با دارونما (placebo) یا دیگر مداخلات در کودکان زیر دو سال مبتلا به برونشیولیت حاد ویروسی پرداختند. مطالعات در صورتی وارد فرایند مرور شدند که کارآزماییها، دادههای مربوط به حداقل یک پیامد کمّی مورد نظر را ارائه داده بودند.
پیامدهای اولیه را از قبل و براساس ارتباط بالینی انتخاب کردیم: میزان بستری در روزهای اول و هفتم مراجعه برای بیماران سرپایی، و طول مدت بستری (length of stay; LOS) برای بیماران بستری. پیامدهای ثانویه عبارت بودند از نمرات شدت بالینی، عملکرد ریوی، نشانهها، کیفیت زندگی و عوارض جانبی.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم جستوجوها را غربالگری کرده، معیارهای ورود را اعمال کردند، خطر سوگیری (risk of bias) را بررسی و شواهد را درجهبندی کردند. آنالیزهای جداگانهای را برای گروههای مقایسهای مختلف (دارونما، برونکودیلاتورهایی غیر از اپینفرین، گلوکوکورتیکوئیدها) و برای محیط بالینی (بستری، سرپایی) انجام دادیم.
نتایج اصلی
تعداد 19 مطالعه (2256 شرکتکننده) را وارد کردیم. استفاده از اپینفرین در مقایسه با دارونما میان بیماران سرپایی، کاهش قابل توجهی را در میزان بستری در روز 1 نشان داد (خطر نسبی (RR): 0.67؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.50 تا 0.89) اما این کاهش در روز 7 پساز مراجعه به بخش اورژانس مشاهده نشد. هیچ تفاوتی در LOS در بیماران بستری دیده نشد. اپینفرین در مقایسه با سالبوتامول (salbutamol) هیچ تفاوتی را میان بیماران سرپایی از نظر بستری در روز 1 یا 7 ایجاد نکرد. LOS در بیماران بستری که اپینفرین دریافت کردند، به شکل معنیداری کوتاهتر از بیماران دریافتکننده سالبوتامول بود (تفاوت میانگین (MD): 0.28-؛ 95% CI؛ 0.46- تا 0.09-). یک RCT بزرگ نشان داد که طول دوره بستری در روز 7 برای گروه اپینفرین و استروئید ترکیبی در مقایسه با دارونما بهطور قابل توجهی کوتاهتر بود (RR: 0.65؛ 95% CI؛ 0.44 تا 0.95). تفاوتهای مهمی در عوارض جانبی دیده نشد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
این مرور برتری اپینفرین را در مقایسه با دارونما برای پیامدهای کوتاهمدت در بیماران سرپایی، بهویژه در 24 ساعت نخست مراقبت، نشان میدهد. شواهد اکتشافی حاصل از یک مطالعه واحد، مزایایی را از ترکیب اپینفرین و استروئید برای مقاطع زمانی بعدی نشان میدهد. برای تایید مزایای استفاده همزمان از اپینفرین و استروئیدها در بیماران سرپایی، انجام پژوهشهای بیشتری مورد نیاز است. هیچ شواهدی دال بر اثربخشی دوزهای مکرر یا استفاده طولانیمدت از اپینفرین یا ترکیب اپینفرین و دگزامتازون (dexamethasone) در بیماران بستری وجود ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
