گزانتین‌ها (xanthines؛ مانند تئوفیلین (theophylline)) گروهی از داروها هستند که تصور می‌شود دارای خواص پیشگیرانه و تسکین‌دهنده مفیدی در درمان آسم کودکان باشند. این مرور مطالعات نشان داده است که شواهدی از تاثیرات مفید این داروها از نظر تسکین نشانه‌های آسم و بهبود عملکرد ریه وجود دارد، اما شواهدی مبنی بر بروز عوارض جانبی نیز دیده می‌شود. اگرچه شواهدی از موثر بودن گزانتین‌ها به‌عنوان یک درمان پیشگیرانه اولیه وجود دارد، این مرور نشان می‌دهد که گزینه‌های درمانی جایگزین موثرتری (استروئیدهای استنشاقی) در دسترس هستند. در کودکان مبتلا به آسم شدیدتر، نقش گزانتین‌ها به‌عنوان یک درمان کمکی، فقط در تعداد کمی از کارآزمایی‌ها ارزیابی شده است که این کارآزمایی‌ها نیز تاثیرات متفاوتی را گزارش می‌کنند. انجام مطالعات بیشتر در این زمینه به ارائه یک بررسی اجمالی قابل اعتمادتر از تاثیرات درمان در این کودکان کمک خواهد کرد. گزانتین‌ها یک درمان پیشگیرانه موثر در آسم دوران کودکی هستند، اما اثربخشی کمتری نسبت به استروئیدهای استنشاقی دارند و نمایه عوارض جانبی آنها نامطلوب‌تر است. در حال حاضر، شواهد کافی برای ارزیابی نقش آنها به‌عنوان درمان پیشگیرانه «کمکی» در مقایسه با جایگزین‌های جدیدتر وجود ندارد. برخی از این کارآزمایی‌ها، کودکان را پیش‌از وارد کردن به کارآزمایی در معرض گزانتین قرار دادند تا دوز موثر دارو در طول کارآزمایی حفظ شود. این اقدام ممکن است باعث شده باشد شرکت‌کنندگان کارآزمایی، توان تحمل بیشتری نسبت به داروی مطالعه پیدا کنند و در نتیجه کمتر نماینده کل جمعیت عمومی باشند. این مواجهه قبلی، همچنین می‌توانست سبب شود کودکان نوع داروی دریافتی خود را در طول مرحله کورسازی‌شده مطالعه تشخیص دهند.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
گزانتین‌ها (xanthines) در درمان آسم به‌عنوان برونکودیلاتور به‌کار رفته‌اند، اگرچه ممکن است تاثیرات ضدالتهابی نیز داشته باشند. نقش فعلی گزانتین‌ها در درمان طولانی‌مدت آسم دوران کودکی نیازمند ارزیابی مجدد است.
اهداف
تعیین اثربخشی گزانتین‌ها (مانند تئوفیلین (theophylline)) در درمان نگهدارنده آسم کودکان.
روش‌های جست‌وجو
پایگاه ثبت تخصصی گروه راه‌های هوایی در کاکرین با استفاده از اصطلاحات از پیش تعیین‌شده، جست‌وجو شد. جست‌وجوها تا ماه می 2008 به‌روز هستند.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده،با طول مدت حداقل چهار هفتهکه به مقایسه یک گزانتین با دارونما (placebo)، بتا-آگونیست کوتاه‌اثر (short-acting beta-agonist; SABA) معمولی، کورتیکواستروئیدهای استنشاقی (inhaled corticosteroids; ICS)، کروموگلیکات (SCG)، کتوتیفن (ketotifen; KET) یا آنتاگونیست لکوترین، در کودکان در سنین میان 18 ماه و 18 سال مبتلا به آسم مزمن پرداختند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده به‌طور مستقل از هم هر مطالعه را برای گنجاندن در مرور انتخاب کرده و داده‌ها را استخراج کردند. پیامد اولیه، درصد روزهای بدون نشانه آسم بود.
نتایج اصلی
سی‌وشش مطالعه (2838 شرکت‌کننده) وارد این مرور شدند. گزانتین در مقایسه با دارونما (18 مطالعه): نسبت روزهای بدون نشانه آسم در گروه گزانتین در مقایسه با دارونما بیشتر بود (7.97%؛ 95% CI؛ 3.41 تا 12.53). میزان مصرف داروی نجات (rescue medication) با گزانتین کمتر بود، بدون اینکه تفاوت معنی‌داری در نمرات نشانه بیماری یا بستری شدن در بیمارستان مشاهده شود. شاخص‌های FEV1 و PEF با مصرف گزانتین بهتر بودند.گزانتین با عوارض جانبی غیر-اختصاصی همراه بود.داده‌های حاصل از نمرات رفتاری قطعی نبودند. گزانتین در مقایسه با ICS (چهار مطالعه): دفعات تشدید بیماری با ICS کمتر بود، اما تفاوت معنی‌داری در عملکرد ریه مشاهده نشد. مطالعات منفرد، بهبودهای قابل توجهی را در معیارهای نشانه بیماری به نفع استروئیدها گزارش کردند، و یک مطالعه نیز، تفاوتی را در میزان رشد کودکان به نفع گزانتین نشان داد. هیچ تفاوتی از نظر تعداد موارد خروج از مطالعه یا لرزش (tremor) مشاهده نشد. گزانتین با سردرد و تهوع مکرر همراه بود. گزانتین در مقایسه با SABA معمولی (10 مطالعه): هیچ تفاوت معنی‌داری به لحاظ نشانه‌های بیماری، مصرف داروی نجات و نتایج اسپیرومتری (spirometry) مشاهده نشد. مطالعات منفرد، بهبودی در PEF را با مصرف بتا-آگونیست گزارش کردند. درمان با بتا-آگونیست منجر به بستری کمتر در بیمارستان و سردردهای کمتر شد. گزانتین با لرزش کمتری همراه بود. گزانتین در مقایسه با SCG (شش مطالعه): تفاوت معنی‌داری از نظر نشانه‌های بیماری، تشدید بیماری و مصرف داروی نجات وجود نداشت. کروموگلیکات سدیم با عوارض جانبی گوارشی کمتری نسبت به گزانتین همراه بود. گزانتین در مقایسه با KET (یک مطالعه): هیچ تست آماری معنی‌داری میان گزانتین و کتوتیفن گزارش نشد.:گزانتین + ICS در مقایسه با دارونما + همان دوز از ICS (سه مطالعه): نتایج به‌دلیل تفاوت‌های بالینی/روش‌شناسی متناقض بودند و امکان تجمیع داده‌ها وجود نداشت. گزانتین + ICS در مقایسه با ICS + لکوترین (یک مطالعه): نتایج حاصل از یک کارآزمایی، یک مطالعه موازی (parallel study) کوچک، پیامد اولیه نشانه‌ها را اندازه‌گیری نکرد؛ تفاوت میان درمان‌ها در مقادیر پایان دوره درمان از نظر آماری معنی‌دار نبود.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
گزانتین‌ها به‌عنوان درمان پیشگیرانه خط اول، نشانه‌های آسم را تسکین داده و نیاز به داروی نجات را در کودکان مبتلا به آسم خفیف تا متوسط کاهش می‌دهند. این داروها در مقایسه با ICS، در پیشگیری از تشدید حملات بیماری کمتر موثر بودند. گزانتین‌ها به‌عنوان یک عامل پیشگیرانه واحد در مقایسه با مصرف SABA و SCG معمولی، اثربخشی مشابهی داشتند. شواهد مربوط به AEها (عوارض جانبی) مبهم بود: شواهدی از افزایش کلی عوارض جانبی وجود داشت، اما هیچ شواهدی مبنی بر اینکه یک عارضه جانبی خاص (از جمله تاثیرات بر رفتار و توجه) به شکلی شایع‌تر از دارونما رخ داده باشد، به‌دست نیامد. شواهد حاصل از مطالعات موجود برای اتخاذ نتیجه‌گیری قطعی در مورد اثربخشی مصرف گزانتین‌ها به‌عنوان درمان پیشگیرانه کمکی در کنار ICS کافی نیست، و هیچ مطالعه منتشرشده‌ای روی کودکان وجود ندارد که تاثیر گزانتین‌ها را با گزینه‌های جایگزین در این نقش مقایسه کند. داده‌ها نشان می‌دهند گزانتین‌ها فقط زمانی به‌عنوان درمان پیشگیرانه خط اول آسم در کودکان مناسب هستند که ICSها در دسترس نباشند. مواجهه پیش‌از کارآزمایی با عوامل ارزیابی‌شده ممکن است جمعیت‌های کارآزمایی را از قبل مستعد تحمل دارو کرده و کورسازی (blinding) را مخدوش کرده باشد. این داروها ممکن است به‌عنوان درمان کمکی در آسم شدیدتر که توسط ICS کنترل نمی‌شود، نقش داشته باشند اما برای بررسی این موضوع و تعیین نسبت خطر به مزیت در مقایسه با دیگر عوامل، به مطالعات بیشتری نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
