وابستگی به الکل یک بیماری مزمن است که می‌تواند در صورت مصرف زیاد الکل در مدت زمان طولانی ایجاد شود. الکل بر نواحی مختلف مغز، از جمله سیستم گیرنده‌های اوپیوئیدی، که واسطه تاثیرات سرخوشی و لذت‌بخش الکل هستند، تاثیر می‌گذارد. با مسدود کردن تاثیرات الکل در این گیرنده‌ها، آنتاگونیست‌های اوپیوئیدی، نالترکسون و نالمفن، می‌توانند «میل» و «اشتیاق» به الکل را کاهش دهند و بنابراین به بیماران وابسته به الکل در کاهش مصرف‌شان کمک کنند. تعداد 50 مطالعه با 7793 شرکت‌کننده در این مرور وارد شدند که در اکثر مطالعات، درمان طی یک دوره سه ماهه ارائه شد. این مرور نشان می‌دهد که تعداد بیشتری از بیمارانی که نالترکسون مصرف کردند، در مقایسه با بیمارانی که ماده‌ای با ظاهر مشابه اما بی‌اثر (دارونما (placebo)) مصرف کردند، توانستند میزان و دفعات مصرف الکل را کاهش دهند. به‌طور متوسط، یک نفر از هر نه بیمار با نالترکسون بهبود یافت. نالترکسون عوارض جانبی جدی ندارد، اما نشانه‌های گوارشی مانند حالت تهوع، درد معده و از دست دادن اشتها، شایع است. برخی از بیماران نیز از نالترکسون خسته می‌شوند. بانک اطلاعاتی هنوز برای نتیجه‌گیری نهایی پیرامون فرمولاسیون‌های تزریقی نالترکسون، که می‌تواند برای بیمارانی که در مصرف منظم دارو مشکل دارند، مفید باشد، و برای دومین آنتاگونیست اوپیوئیدی، نالمفن، بسیار پراکنده است. با این وجود، مطالعات موجود نشان می‌دهند که این داروها ممکن است تاثیرات مشابهی بر مصرف الکل نسبت به نالترکسون خوراکی داشته باشند. نالترکسون باعث وابستگی نمی‌شود و برخلاف دیسولفیرام، داروی دیگری که گاهی برای درمان وابستگی به الکل استفاده می‌شود، در صورت مصرف الکل توسط بیمار، باعث ایجاد حالت تهوع نمی‌شود.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
وابستگی به الکل میان عوامل خطر اصلی سلامت در سطح جهانی قرار دارد. موفقیت درمانی برنامه‌های روانی‌اجتماعی برای پیشگیری از عود متوسط است و می‌تواند با درمان کمکی با آنتاگونیست‌های اوپیوئیدی، نالترکسون (naltrexone) و نالمفن (nalmefene)، افزایش یابد.
اهداف
تعیین اثربخشی و تحمل‌پذیری آنتاگونیست‌های اوپیوئیدی در درمان وابستگی به الکل.
روش‌های جست‌وجو
در ژانویه 2010، پایگاه ثبت تخصصی گروه مواد مخدر و الکل در کاکرین (CDAG)، PubMed؛ EMBASE و CINAHL را جست‌وجو کرده و از تولیدکنندگان دارو و پژوهشگران درباره کارآزمایی‌های منتشرنشده سوال کردیم.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده (randomised controlled trials; RCTs) دوسو کور (double-blind) که تاثیرات نالترکسون یا نالمفن را بر پیامدهای مرتبط با مصرف الکل با دارونما (placebo) یا کنترل فعال مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده به‌طور مستقل از هم داده‌های پیامد را استخراج کردند. کیفیت کارآزمایی‌ها توسط یک نویسنده ارزیابی شده و توسط نویسنده دوم بازبینی شد.
نتایج اصلی
براساس مجموع 50 RCT با 7793 بیمار، نالترکسون خطر مصرف زیاد الکل را تا 83% خطر منتسب به گروه دارونما کاهش داد (RR: 0.83؛ 95% CI؛ 0.76 تا 0.90) و روزهای مصرف الکل را تا حدود 4% کم کرد (MD: -3.89؛ 95% CI؛ 5.75- تا 2.04-). تاثیرات معنی‌داری نیز برای پیامدهای ثانویه این مرور شامل روزهای مصرف زیاد الکل (MD: -3.25؛ 95% CI؛ 5.51- تا 0.99-)، میزان مصرف الکل (MD: -10.83؛ 95% CI؛ 19.69- تا 1.97-) و گاما-گلوتامیل ترانسفراز (MD: -10.37؛ 95% CI؛ 18.99- تا 1.75-) نشان داده شد، درحالی‌که تاثیرات آن بر بازگشت به هرگونه مصرف الکل از نظر آماری معنی‌دار نبود (RR: 0.96؛ 95 CI؛ 0.92 تا 1.00). عوارض جانبی نالترکسون عمدتا مشکلات گوارشی بودند (مانند حالت تهوع: RD: 0.10؛ 95% CI؛ 0.07 تا 0.13) و تاثیرات آرام‌بخشی (مثلا خواب‌آلودگی در طول روز: RD: 0.09؛ 95% CI؛ 0.05 تا 0.14). براساس یک حجم‌نمونه مطالعه محدود، تاثیرات نالترکسون تزریقی و نالمفن از نظر آماری معنادار نبودند. تاثیرات مطالعات حمایت‌شده توسط صنعت (RR: 0.90؛ 95% CI؛ 0.78 تا 1.05) تفاوت معنی‌داری با تاثیرات کارآزمایی‌های حمایت‌شده توسط سازمان‌های غیرانتفاعی (RR: 0.84؛ 95% CI؛ 0.77 تا 0.91) نداشت و آزمون رگرسیون خطی (linear regression)، سوگیری انتشار (publication bias) را نشان نداد (P = 0.765).
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
به نظر می‌رسد نالترکسون یک استراتژی موثر و بی‌خطر در درمان اعتیاد به الکل است. اگرچه اندازه تاثیر درمان از نظر شدت، نسبتا متوسط به نظر می‌رسد، باید آنها را در چارچوب ماهیت عودکننده اعتیاد به الکل و گزینه‌های درمانی محدودی که در حال حاضر برای درمان آن در دسترس است، ارزش‌گذاری کرد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
