اندومتریوز (endometriosis) یک بیماری دردناک است که در آن بافتی از پوشش رحم خارج از رحم نیز قرار میگیرد. این وضعیت را میتوان با آنالوگهای هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRHas) درمان کرد. عوارض جانبی احتمالی GnRHas شامل کاهش تراکم استخوان، کاهش میل جنسی و گرگرفتگی هستند. کاهش تراکم استخوان بهویژه از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش میدهد. این مرور نشان داد که درمان جایگزینی هورمون با GnRHas میتواند از بروز این عارضه جانبی پیشگیری کند. دانازول همچنین میتواند از کاهش تراکم استخوان پیشگیری کند، اما عوارض جانبی دانازول شامل آکنه، افزایش وزن و سردرد است.
مطالعه چکیده کامل
آنالوگهای هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRHas) عموما به خوبی تحمل شده و در تسکین نشانههای اندومتریوز موثر هستند (Prentice 2003). متاسفانه، سطح پائین استروژن که آنها ایجاد میکنند با عوارض جانبی از جمله تسریع در از دست دادن تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) همراه است.
اهداف
تعیین تاثیر درمان با آنالوگهای هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRHas) بر تراکم مواد معدنی استخوان در زنان مبتلا به اندومتریوز، در مقایسه با دارونما (placebo)، عدم درمان، یا دیگر درمانهای اندومتریوز، از جمله GnRHas با درمان تکمیلی.
روشهای جستوجو
ما در پایگاه ثبت تخصصی گروه کارآزماییهای کنترلشده گروه اختلالات قاعدگی و ناباروری در کاکرین (23 اکتبر 2002) و پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (کتابخانه کاکرین، شماره 4، 2002) جستوجو کردیم. ما همچنین جستوجوهای الکترونیکی را در MEDLINE (1966 - هفته 2 مارچ 2003) و EMBASE (1980 - هفته 2 مارچ 2003) انجام دادیم. فهرست منابع مقالات را نیز جستوجو کردیم و با محققان در این زمینه تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
مطالعات تصادفیسازیشده و کنترلشده آیندهنگر در مورد استفاده از GnRHas برای درمان زنان مبتلا به اندومتریوز در نظر گرفته شدند که در آنها اندازهگیری تراکم استخوان، یک پیامد بود. بازوی کنترل مطالعات شامل دارونما، عدم درمان، درمان دارویی دیگر برای اندومتریوز، یا GnRHas با درمان تکمیلی بود.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده (JF و MS) بهطور مستقل از هم کیفیت کارآزمایی را ارزیابی کرده و دادهها را استخراج کردند. برای دستیابی به اطلاعات بیشتر، با نویسندگان مطالعه تماس گرفته شد.
نتایج اصلی
سی مطالعه شامل 2,391 زن در این مطالعه وارد شدند، بااینحال، فقط 15 مطالعه، شامل 910 زن، توانستند در متاآنالیز گنجانده شوند. این متاآنالیز نشان داد که دانازول و افزایش پروژسترون + استروژن، هم در طول درمان و هم بهترتیب تا شش و دوازده ماه پساز درمان، از BMD در ستون فقرات کمری محافظت میکنند. میان گروههای دریافتکننده GnRHa و دانازول/ژسترینون، تفاوت معنیداری در درصد تغییر BMD پساز شش ماه درمان وجود داشت، آنالوگ GnRH باعث کاهش BMD نسبت به ابتدای مطالعه و دانازول باعث افزایش BMD شد (SMD: -3.43؛ 95% CI؛ 3.91- تا 2.95-). افزودن فقط پروژسترون تاثیر محافظتی ندارد؛ پساز شش ماه درمان، مقادیر مطلق BMD در ستون فقرات کمری تفاوت معنیداری با گروه دریافتکننده آنالوگهای GnRH نداشت (SMD: 0.15؛ 95% CI؛ 0.21- تا 0.52). در مقایسه میان افزودن GnRHa در مقابل GnRHa + HRT، که شامل استروژن + پروژسترون یا فقط استروژن است، کاهش بیشتر BMD در گروه فقط GnRHa بهطور قابل توجهی بیشتر بود (SMD: -0.49؛ 95% CI؛ 0.77- تا 0.21-). این اعداد نشاندهنده مقادیر قدر مطلق در ستون فقرات کمری پساز شش ماه درمان هستند. با توجه به تعداد کم مطالعات در این مقایسه، قادر به نتیجهگیری در مورد محافظ بودن عوامل تنظیمکننده کلسیم نیستیم. هیچ تفاوتی میان رژیمهای درمانی با دوز پائین و بالا به دست نیامد، اما باز هم فقط یک مطالعه برای این مقایسه شناسایی شد. فقط یک مطالعه که آنالوگهای GnRH را با دارونما مقایسه کرد، شناسایی شد، اما این مطالعه هیچ دادهای را ارائه نکرد. هیچ مطالعهای شناسایی نشد که GnRH را با قرص ضدبارداری خوراکی (OCP) یا پروژستاژنها مقایسه کرده باشد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
نشان داده شد که هم دانازول و هم افزایش پروژسترون + استروژن، بهترتیب تا شش و 12 ماه پساز درمان، از BMD محافظت میکنند. بااینحال، تا 24 ماه پیگیری، هیچ تفاوتی در BMD در زنانی که HRT را دوباره دریافت کردند، مشاهده نشد. مطالعات مربوط به دانازول در مقابل GnRHa، پیگیری طولانیمدت را گزارش نکردند. عوارض جانبی قابل توجه مرتبط با دانازول، استفاده از آن را محدود میکند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
