وقوع آسیبهای بافت نرم اندام تحتانی در دوندگان شایع است. بیشتر آسیبهای مرتبط با دویدن از نوع آسیبهای ناشی از استفاده بیشازحد هستند و علل بروز این آسیبها اغلب چندعاملی است. استراتژیهای پیشگیری تلاش میکنند تا عوامل خطر قابل اصلاح را هدف قرار دهند. تعداد 25 کارآزمایی را با 30,252 شرکتکننده در این مرور وارد کردیم. فقط در سه مورد از این کارآزماییها، دوندگانی از میان جمعیت عمومی انتخاب شدند، یک کارآزمایی نیز داوران فوتبال را بررسی کرد. نوزده کارآزمایی شامل پرسنل خدماتی (ارتش، تفنگداران دریایی، پرسنل نیروی دریایی و غیره) بودند که در حال گذراندن دورههای آموزش مقدماتی شامل دورههای فشرده دویدن بههمراه فعالیتهای دیگر بودند. دو کارآزمایی نیز در زندانها انجام شدند.
کارآزماییهای واردشده چهار طبقهبندی را از مداخلات ارزیابی کردند: تمرینات ورزشی، اصلاح برنامههای تمرینی، استفاده از ارتوزها (orthoses)، و کفش و جوراب.
در نتایج زیر، که در آنها «هیچ شواهدی» مبنی بر موثر بودن یک مداخله وجود ندارد، نتایج با کاهش یا افزایش تعداد آسیبهای بافت نرم سازگار بودند.
هیچ شواهدی وجود ندارد مبنی بر اینکه بهبود ویژگیهای فیزیکی از طریق انجام تمرینات ورزشی (تمرینات کششی یا آمادگی جسمانی) موجب کاهش آسیبهای بافت نرم اندام تحتانی میشود.
در رابطه با اصلاح برنامههای تمرینی، هیچ شواهدی به دست نیامد که نشان دهد یک برنامه تمرینی طولانیتر با افزایش تدریجی میزان دویدن، در پیشگیری از وقوع آسیبدیدگی دوندگان مبتدی که برای دویدن تفریحی چهار مایلی تمرین میکنند، موثرتر از یک برنامه تمرینی کوتاهتر باشد. داشتن دورهای طولانیتر برای افزایش تدریجی شدت تمرینات، حتی ممکن است منجر به افزایش درد ساق پا در افراد تحت آموزش نظامی شود. شواهد محدودی از دو کارآزمایی با کیفیت پائین که در زندانها انجام شدند، در خصوص اثربخشی کاهش دفعات یا مدت زمان دویدن وجود دارد، اما این نتایج ممکن است در مورد دوندگان بهطور کلی، یا نیروهای تازهاستخدامشده ارتش صدق نکنند.
بریسها (braces) ممکن است فراوانی بروز درد را در ناحیه قدامی زانو کاهش دهند. کفیهای بیومکانیکی سفارشی در کاهش درد ساق پا (سندرم فشار داخلی تیبیال (medial tibial stress syndrome)) در نیروهای تازهاستخدامشده ارتش، ممکن است موثرتر از عدم استفاده از کفی باشند. هیچ شواهدی برای تائید استفاده از کفی کفش برای کاهش دیگر آسیبهای بافت نرم اندام تحتانی وجود ندارد، خواه این کفیها بهصورت اختصاصی و متناسب با شکل پا تجویز شوند یا بهصورت از پیش طراحیشده (off-the-shelf) موجود باشند.
هیچ شواهدی وجود ندارد مبنی بر اینکه کفشهای دویدن که متناسب با فرم خاص پای افراد تجویز میشوند، عملکرد بهتری نسبت به کفشهای دویدن استاندارد در پیشگیری از مصدومیتهای نیروهای تازهاستخدامشده ارتش دارند.
بهطور کلی، پایگاه شواهد در رابطه با اثربخشی مداخلات برای کاهش درد و آسیب اندام تحتانی پساز دویدن شدید، بسیار ضعیف است. برای تائید این یافتهها، بهویژه در دوندگان تفریحی یا رقابتی، نه صرفا نیروهای تازهاستخدامشده ارتش، انجام کارآزماییهای بیشتری که مطابق با استانداردهای معاصر طراحی، اجرا و گزارش شوند، مورد نیاز است.
مطالعه چکیده کامل
آسیبهای ناشی از استفاده بیشازحد از بافت نرم، اغلب در دوندگان رخ میدهد. بهمنظور پیشگیری از وقوع این آسیبها، انجام تمرینات کششی، اصلاح برنامههای تمرینی و استفاده از تجهیزات حفاظتی مانند بریس (braces) و کفی کفش (insoles) اغلب توصیه میشوند. این مطالعه یک نسخه بهروزشده از مروری است که نخستینبار در سال 2001 منتشر شد.
اهداف
ارزیابی تاثیرات مداخلات پیشگیری از وقوع آسیبهای بافت نرم اندام تحتانی ناشی از دویدن.
روشهای جستوجو
به جستوجو در پایگاه ثبت تخصصی گروه ترومای استخوان، مفصل و عضله در کاکرین (مارچ 2011)؛ کتابخانه کاکرین، سال 2010، شماره 4؛ MEDLINE (1966 تا ژانویه 2011)؛ EMBASE (1980 تا ژانویه 2011)؛ و پایگاههای بینالمللی ثبت کارآزمایی (17 ژانویه 2011) پرداختیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازیشده یا شبه-تصادفیسازیشدهای که اثربخشی مداخلات را در پیشگیری از وقوع آسیبهای بافت نرم اندام تحتانی ناشی از دویدن ارزیابی کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم خطر سوگیری (risk of bias) (مربوط به تولید توالی (sequence generation)، پنهانسازی تخصیص (allocation concealment)، کورسازی (blinding)، دادههای ناقص پیامد) را ارزیابی کرده، و دادهها را استخراج کردند. در صورت لزوم، دادهها برای خوشهبندی تعدیل شدند و در جاییکه مناسب بود، با استفاده از مدل اثر ثابت (fixed-effect model) تجمیع شدند.
نتایج اصلی
تعداد 25 کارآزمایی (30,252 شرکتکننده) را وارد این مرور کردیم. شرکتکنندگان شامل نیروهای تازهاستخدامشده ارتش (19 کارآزمایی)، دوندگان از جمعیت عمومی (سه کارآزمایی)، داوران فوتبال (یک کارآزمایی) و زندانیان (دو کارآزمایی) بودند. مداخلات تستشده در کارآزماییهای واردشده در چهار استراتژی پیشگیرانه اصلی قرار گرفتند: تمرینات ورزشی، اصلاح برنامههای تمرینی، استفاده از ارتوزها (orthoses) و کفش و جوراب. هر 25 کارآزمایی واردشده، در حداقل یکی از چهار حوزه ذکرشده در بالا، دارای خطر «نامشخص» یا «بالای» سوگیری ارزیابی شدند.
هیچ شواهدی را مبنی بر کاهش آسیبهای بافت نرم اندام تحتانی با انجام تمرینات کششی نیافتیم (6 کارآزمایی؛ 5130 شرکتکننده؛ خطر نسبی [RR] 0.85؛ 95% فاصله اطمینان [95% CI]: 0.65 تا 1.12). همانند تمام نتایج غیرمعنیدار، این یافته نیز با کاهش یا افزایش آسیبهای بافت نرم سازگاری دارد. هیچ شواهدی را برای حمایت از یک برنامه تمرینی شامل تمرینات آمادگی جسمانی برای بهبود قدرت، انعطافپذیری و هماهنگی پیدا نکردیم (یک کارآزمایی؛ 1020 شرکتکننده؛ RR: 1.20؛ 95% CI؛ 0.77 تا 1.87).
هیچ شواهدی را نیافتیم که نشان دهد افزایش تدریجی و طولانیتر تمرینات، موجب کاهش آسیبدیدگی در دوندگان مبتدی میشود (یک کارآزمایی؛ 486 شرکتکننده؛ RR: 1.02؛ 95% CI؛ 0.72 تا 1.45). شواهدی از یک کارآزمایی با کیفیت پائین وجود داشت دال بر اینکه تمرینات بیشتر منجر به افزایش قابل توجه تعداد سربازان نیروی دریایی مبتلا به درد ساق پا (shin splints) شد (یک کارآزمایی؛ 1670 شرکتکننده؛ RR: 2.02؛ 95% CI؛ 1.11 تا 3.70). همچنین شواهد محدودی نشان داد با کاهش مدت زمان دویدن (یک کارآزمایی؛ 69 شرکتکننده؛ RR: 0.41؛ 95% CI؛ 0.21 تا 0.79) یا تعداد دفعات دویدن (یک کارآزمایی؛ 58 شرکتکننده؛ RR: 0.19؛ 95% CI؛ 0.06 تا 0.66)، میزان آسیبها در زندانیان کمتر شدند.
به نظر میرسد استفاده از بریسهای پاتلوفمورال برای پیشگیری از درد در ناحیه قدامی زانو موثر هستند (دو کارآزمایی؛ 227 شرکتکننده؛ RR: 0.41؛ 95% CI؛ 0.24 تا 0.67).
کفیهای بیومکانیکی سفارشی در کاهش درد ساق پا (سندرم فشار داخلی تیبیال (medial tibial stress syndrome)) در نیروهای تازهاستخدامشده ارتش، ممکن است موثرتر از استفاده از کفی باشند (یک کارآزمایی؛ 146 شرکتکننده؛ RR: 0.24؛ 95% CI؛ 0.08 تا 0.69).
هیچ شواهدی را میان نیروهای تازهاستخدامشده ارتش نیافتیم که نشان دهد پوشیدن کفشهای مخصوص دویدن براساس شکل پا در مقایسه با کفشهای استاندارد مخصوص دویدن، میزان آسیبهای ناشی از دویدن را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد (2 کارآزمایی؛ 5795 شرکتکننده؛ نسبت نرخ (rate ratio): 1.03؛ 95% CI؛ 0.93 تا 1.14).
نتیجهگیریهای نویسندگان
بهطور کلی، پایگاه شواهد در رابطه با اثربخشی مداخلات برای کاهش آسیب بافت نرم پساز دویدن شدید، بسیار ضعیف است و کارآزماییهای اندکی با خطر پائین سوگیری وجود دارند. انجام RCTهای بیشتری با طراحی و گزارشدهی مناسب مورد نیاز است تا این مداخلات را در دوندههای تفریحی و رقابتی بررسی کنند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
