سیتی‌کولین در درمان مبتلایان به سکته مغزی ایسکمیک حاد

سوال مطالعه مروری
فواید و مضرات بالینی سیتی‌کولین در مقایسه با دارونما (placebo) یا هر درمان استاندارد دیگری در درمان مبتلایان به سکته مغزی ایسکمیک حاد چیست؟

پیشینه
سکته مغزی ایسکمیک حاد به صورت یک اپیزود ناگهانی از اختلال در عملکرد مغز تعریف می‌شود که در اثر انسداد در عروق خونی مغز ایجاد می‌شود. این وضعیت، عامل اصلی ناتوانی طولانی‌مدت و دومین علت اصلی مرگ‌ومیر به شمار می‌آید. سیتی‌کولین (citicoline) ماده‌ای است که می‌تواند از مرگ سلول‌های مغزی که در نزدیکی منطقه آسیب‌دیده مغزی قرار دارند، پیشگیری کند.

تاریخ جست‌وجو
انجام جست‌وجو در تاریخ 29 ژانویه 2020 کامل شد.

ویژگی‌های مطالعه
ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده، هم منتشر شده و هم منتشر نشده، را وارد کردیم. ما هیچ محدودیتی را از نظر زبان، کشور محل انجام یا طراحی مطالعه اعمال نکردیم. ما افراد (بزرگسالان یا کودکان) مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک حاد را بدون توجه به علت زمینه‌ای آن، وارد كردیم. سکته مغزی مبتنی بر تشخیص بالینی بود که با اسکن‌های مغزی تأیید شد. ما کارآزمایی‌هایی را وارد کردیم که سیتی‌کولین را با دارونما، مراقبت معمول یا دیگر روش‌های درمانی مرسوم مقایسه کردند.

نتایج کلیدی
ما 10 کارآزمایی مرتبط را شناسایی کردیم که شامل 4281 شرکت‌کننده بودند؛ شش کارآزمایی در مراکز متعدد و دو مورد به صورت بین‌المللی انجام شدند. ما اکثر کارآزمایی‌ها را در معرض خطر بالای سوگیری (bias) در نظر گرفتیم و شرکت‌کنندگان کمی در آنها حضور داشتند. این مساله خطر تخمین بیش‌ازحد مزایا و کمترازحد مضرات را افزایش می‌دهد. کارآزمایی‌ها، سیتی‌کولین تجویزی را که به صورت خوراکی یا تزریقی استفاده شد، آزمایش کردند. به نظر نمی‌رسید که سیتی‌کولین تاثیری بر مرگ یا ناتوانی در فعالیت‌های روزانه، عوارض جانبی شدید، بهبودی عملکردی یا بهبودی نورولوژیکی داشته باشد.

کیفیت شواهد
خطرات سوگیری، عدم دقت و سوگیری گزارش‌دهی پیامد، همگی کیفیت شواهد را پایین آوردند. هیچ یک از کارآزمایی‌های وارد شده در مورد داده‌های کیفیت زندگی گزارشی ارائه نکردند. محققان آسیب‌های ناشی از سیتی‌کولین را ناقص گزارش کردند، بنابراین مشخصات این آسیب‌ها نامشخص باقی می‌ماند.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

این مرور به ارزیابی فواید و مضرات بالینی سیتی‌کولین در مقایسه با دارونما یا هر درمان استاندارد دیگری در درمان مبتلایان به استروک ایسکمیک حاد پرداخت. یافته‌های این مرور نشان می‌دهند که ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت بین سیتی‌کولین و کنترل‌های آن از نظر مورتالیتی به هر علتی، ناتوانی یا وابستگی در فعالیت‌های روزانه، بروز عوارض جانبی شدید، بهبودی عملکردی، و ارزیابی عملکرد نورولوژیکی وجود داشته باشد، هر چند شواهد قطعیت پائینی داشتند. هیچ یک از کارآزمایی‌های وارد شده کیفیت زندگی را ارزیابی نکردند و مشخصات ایمنی سیتی‌کولین ناشناخته مانده است. شواهد موجود به دلیل محدودیت‌ها در طراحی مطالعه یا اجرای کارآزمایی‌ها، از کیفیت پائینی برخوردار هستند.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

سکته مغزی یا استروک یکی از دلایل اصلی ناتوانی طولانی‌مدت و مورتالیتی به شمار می‌آید و بار (burden) جهانی آن در دو دهه گذشته افزایش یافته است. چندین روش درمانی برای بهبودی از، و درمان، استروک ایسکمیک پیشنهاد شده است. یکی از آنها سیتی‌کولین (citicoline) است. در این مطالعه مروری، مزایا و مضرات سیتی‌کولین در درمان بیماران مبتلا به استروک ایسکمیک حاد ارزیابی شد.

اهداف: 

ارزیابی فواید و مضرات بالینی سیتی‌کولین در مقایسه با دارونما (placebo) یا هر درمان کنترل دیگری برای درمان مبتلایان به استروک ایسکمیک حاد.

روش‌های جست‌وجو: 

ما تا 29 ژانویه 2020، در پایگاه ثبت کارآزمایی‌های گروه استروک در کاکرین، CENTRAL؛ MEDLINE Ovid؛ Embase Ovid؛ LILACS جست‌وجو کردیم. ما پورتال جست‌وجوی کارآزمایی‌های بالینی سازمان بهداشت سازمان جهانی بهداشت و ClinicalTrials.gov را بررسی کردیم. علاوه بر این، ما فهرست منابع مقالات و مطالعات مروری منتشر شده را نیز مرور کرده، و وب‌سایت‌های سازمان غذا و دارو (FDA) ایالات متحده و آژانس دارویی اروپا (EMA) را جست‌وجو کردیم.

معیارهای انتخاب: 

ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) را در هر شرایطی، شامل شرکت‌کنندگان مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک حاد، وارد کردیم. کارآزمایی‌ها در صورتی واجد شرایط ورود بودند که به مقایسه سیتی‌کولین در مقابل دارونما یا عدم مداخله، پرداخته بودند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

ما RCTها را انتخاب کره، خطر سوگیری (bias) را در هفت حوزه ارزیابی کرده و داده‌ها توسط دو نویسنده مرور استخراج شدند. پیامدهای اولیه مورد نظر ما، مورتالیتی به هر علتی و درجه ناتوانی یا وابستگی در فعالیت‌های روزانه در 90 روز بودند. خطرات نسبی (RRs) را برای پیامدهای دو حالتی برآورد کردیم. ناهمگونی آماری را با استفاده از آماره I² اندازه‌گیری کردیم. تجزیه‌وتحلیل‌های خود را با استفاده از متاآنالیزهای مدل اثر ثابت و اثرات تصادفی انجام دادیم. کیفیت کلی شواهد برای شش پیامد از پیش مشخص شده، با استفاده از رویکرد درجه‌‏بندی توصیه‏، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) ارزیابی شدند.

نتایج اصلی: 

ما 10 RCT را که شامل 4281 شرکت‌کننده بودند، شناسایی کردیم. در تمام این کارآزمایی‌ها، سیتی‌کولین تجویز شده به صورت خوراکی، داخل وریدی، یا ترکیبی از هر دو، با دارونما یا درمان مراقبت استاندارد، مقایسه شد. دوزهای تجویزی سیتی‌کولین بین 500 میلی‌گرم تا 2000 میلی‌گرم در روز متغیر بودند. ما همه کارآزمایی‌های وارد شده را با خطر بالای سوگیری ارزیابی کردیم. شرکت‌های داروسازی از شش کارآزمایی حمایت مالی کردند.

تجزیه‌و‌تحلیل تجمعی از هشت کارآزمایی نشان می‌دهد که در مقایسه بین سیتی‌کولین و دارونما، ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در مورتالیتی به هر علتی وجود داشته باشد (17.3% در مقابل 18.5%؛ RR: 0.94؛ 95% CI؛ 0.83 تا 1.07؛ I² = 0%؛ شواهد با کیفیت پائین به دلیل خطر سوگیری). چهار کارآزمایی در مقایسه بین سیتی‌کولین و دارونما، هیچ تفاوتی را در نسبت بیماران مبتلا به ناتوانی یا وابستگی در فعالیت‌های روزانه با توجه به مقیاس Rankin نیافتند (21.72% در مقابل 19.23%؛ RR: 1.11؛ 95% CI؛ 0.97 تا 1.26؛ I² = 1%؛ شواهد با کیفیت پائین به دلیل خطر سوگیری).

متاآنالیزهای سه کارآزمایی نشان می‌دهند که در مقایسه سیتی‌کولین با دارونما، ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در عوارض جانبی قلبی‌عروقی جدی وجود داشته باشد (8.83% در مقابل 7.77%؛ RR: 1.04؛ 95% CI؛ 0.84 تا 1.29؛ I² = 0%؛ شواهد با کیفیت پائین به دلیل خطر سوگیری). به‌طور کلی، عوارض جانبی جدی یا غیرجدی - سیستم عصبی مرکزی، دستگاه گوارش، اسکلتی‌عضلانی و غیره - به خوبی گزارش نشدند و آسیب‌ها ممکن است دست کم گرفته شده باشند.

چهار کارآزمایی که بازیابی عملکردی را با شاخص Barthel در نقطه برش معادل 95 امتیاز یا بیشتر ارزیابی کردند، تفاوتی را در مقایسه سیتی‌کولین با دارونما مشاهده نکردند (32.78% در مقابل 30.70%؛ RR: 1.03؛ 95% CI؛ 0.94 تا 1.13؛ I² = 24%؛ شواهد با کیفیت پائین به دلیل خطر سوگیری). بر اساس یافته‌های پنج کارآزمایی، هیچ تفاوتی در عملکرد عصبی (بر اساس مقیاس استروک موسسات ملی سلامت (National Institutes of Health Stroke Scale) در نقطه برش معادل ≤ 1 امتیاز) بین سیتی‌کولین و دارونما دیده نشد (24.31% در مقابل 22.44%؛RR: 1.08؛ 95% CI؛ 0.96 تا 1.21؛ I² = 27%، شواهد با کیفیت پائین به دلیل خطر سوگیری).

تجزیه‌وتحلیل مرحله‌‏ای کارآزمایی (Trial Sequential Analysis) از پیش برنامه‌ریزی شده، نشان داد که ممکن است انجام کارآزمایی‌های بیشتری برای ارزیابی پیامدهای اولیه مورد نیاز نباشد، اما هیچ کارآزمایی‌ای اطلاعاتی را در مورد کیفیت زندگی ارائه نکرد.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
Share/Save