آیا ژن‌های افراد بر چگونگی تاثیر داروهایی که می‌توانند به افراد برای ترک سیگار کمک کنند، تاثیر می‌گذارد؟

پیشینه

ترک سیگار به طرز چشمگیری خطر مرگ‌ومیر زودهنگام را کاهش می‌دهد، اما نرخ‌های ترک سیگار حتی با کمک درمان‌های ترک سیگار هم‌چنان پائین است. پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که تفاوت‌هایی که در برخی از ژن‌های ما به نام «ژنوتیپ‌ها» (genotypes) وجود دارد، ممکن است به ما کمک کنند تا بگوییم کدام افراد سیگاری از درمان‌های مختلف بیشتر کمک گرفتند. با این حال، پژوهش بیشتری لازم است تا تایید کنیم که ژن‌های ما، بر چگونگی تاثیر درمان‌های مختلف برای کمک به افراد برای ترک سیگار تاثیر می‌گذارند یا خیر.

ویژگی‌های مطالعه

ما مطالعات مربوط به افراد سیگاری درمان شده با دارو را جست‌وجو کردیم تا برای ترک به آنها کمک کنیم. ژن‌های افراد و اینکه چگونه بدن آنها می‌تواند نیکوتین را پردازش کند، جست‌وجو کردیم، به این دلیل که ممکن است به ما کمک کند تا افرادی را شناسایی کنیم که به احتمال زیاد موفق به ترک شوند. 33 مطالعه مرتبط با مرور خود را یافتیم، و توانستیم اطلاعات کافی را برای 18 کارآزمایی بالینی، از جمله بیش از 9000 فرد سیگاری به دست آوریم، که داروهای مختلف استفاده شده را برای کمک به افراد برای ترک سیگار مورد جست‌وجو قرار دادند.

نتایج کلیدی

نتایج نشان می‌دهد که احتمال بیشتری وجود دارد افراد سیگاری دارای ژنوتیپ‌های خاص در مقایسه با افراد سیگاری که ژنوتیپ‌های خاص ندارند، با استفاده از درمان جایگزین نیکوتین به طور موفقیت‌آمیزی سیگار را ترک کنند. افراد سیگاری که بدن آنها فرآیند نیکوتین را آهسته‌تر می‌کند نیز ممکن است از درمان جایگزین نیکوتین مزیت ببرند. ما تاثیرات ژن‌ها را بر اثربخشی داروهایی غیر از درمان جایگزین نیکوتین مشاهده نکردیم.

کیفیت شواهد

این نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند زیرا مطالعات وارد شده درمان را بر مبنای ژنوتیپ یا نرخی که در آنها نیکوتین پردازش می‌شود، به افراد سیگاری اختصاص ندادند، و هم‌چنین تعداد کمی از کارآزمایی‌های بالینی در برخی مقایسه‌ها وارد شدند.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

اثرات افتراقی گسترده درمان با دارودرمانی بر اساس ژنوتیپ را شناسایی نکردیم. برخی از گروه‌های ژنوتیپ درون گروه‌های قومی خاص ممکن است بیشتر از NRT مزیت ببرند یا ممکن است از ترکیب با بوپروپیون با NRT کمتر مزیت ببرند. خواننده باید این نتایج را با احتیاط تفسیر کند زیرا هیچ یک از متاآنالیزهایی که دارای اهمیت آماری بودند بیش از دو کارآزمایی را به ازای هر مقایسه ژنوتیپ وارد نکردند، فواصل اطمینان گسترده بوده، و کیفیت این شواهد (GRADE) عموما متوسط بودند. اگرچه ما شواهدی از اثربخشی برتر NRT برای NMR پائین در برابر متابولیزرهای طبیعی یافتیم، به دلیل عدم وجود ناهمگونی گروه‌های NMR، نمی‌توانیم نتیجه‌گیری کنیم که NRT برای متابولیسم‌های آهسته موثر است. دسترسی به داده‌های بیشتر به دست آمده از کارآزمایی‌ها متعدد، به ویژه برای مقایسه‌های دارودرمانی‌های مختلف ضروری است.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

درمان‌های ترک سیگار برای تمام افراد سیگاری موثر نیستند، و محققان علاقه‌مند به شناسایی زیر-گروهی از افرادی هستند (به عنوان مثال بر اساس ژنوتیپ (genotype)) که بهترین پاسخ را به درمان‌های خاص نشان داده‌اند.

اهداف: 

ارزیابی اینکه نرخ‌های ترک با بیومارکرهای شناخته شده ژنتیکی در بازوهای درمان دارودرمانی و در مقایسه با دارونما (placebo) متغیر است. ارزیابی تاثیرات دارودرمانی‌ها برای ترک سیگار در زیر-گروه‌هایی از افراد سیگاری که بر اساس ژنوتیپ برای پلی‌مورفیسم‌های (polymorphisms) شناسایی شده گسترده ژنومی تعریف شدند.

روش‌های جست‌وجو: 

ما پایگاه ثبت تخصصی گروه اعتیاد به دخانیات در کاکرین، پایگاه ثبت کارآزمایی‌های بالینی، و بانک‌های اطلاعاتی ژنتیکی را برای یافتن کارآزمایی‌های مربوط به دارودرمانی‌ها برای ترک سیگار از آغاز تا 16 آگوست 2016 جست‌وجو کردیم.

معیارهای انتخاب: 

کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) را وارد کردیم که افراد سیگاری بزرگسال را به کار گرفتند و تجزیه‌و‌تحلیل فارماکوژنومیک (pharmacogenomic) کارآزمایی‌های مربوط به دارودرمانی‌های ترک سیگار را در برابر کنترل گزارش کردیم. کارآزمایی‌های واجد شرایط آنهایی بودند که داده‌هایی را در مورد پلی‌مورفیسم تک‌نوکلئوتیدی (single-nucleotide polymorphisms; SNPs)، شناسایی شده معنی‌دار (P < 5 × 10-8) گسترده ژنومی، SNPهای غیر-تکراری، و/یا نسبت متابولیت نیکوتین (nicotine metabolite ratio; NMR) داشتند، که بعد از آن به طور کلی تحت عنوان بیومارکرها توصیف شدند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

از روش‌های استاندارد روش‌شناسی مورد انتظار کاکرین استفاده کردیم. پیامد اولیه پرهیز از مصرف سیگار طی شش ماه بعد از درمان بود. پیامد ثانویه پرهیز از مصرف سیگار در پایان درمان (end of treatment; EOT) بود. دو نوع متاآنالیز (meta-analysis) انجام دادیم - در یکی از آنها، ما ترک سیگار را با درمان فعال در برابر دارونما در گروه‌های ژنوتیپ ارزیابی کردیم، و در متاآنالیز دیگر ترک سیگار را در گروه‌های ژنوتیپ درون بازوهای درمان مقایسه کردیم. یک تجزیه‌و‌تحلیل جداگانه در غیر-اسپانیایی‌های سفیدپوست (non-Hispanic whites; NHWs) و غیر-اسپانیایی سیاه‌پوست (non-Hispanic blacks; NHBs) انجام دادیم. ناهمگونی بین گروه‌های ژنوتیپ را با استفاده از آماره‌های T²؛ I² و Q کاکرین ارزیابی کردیم.

نتایج اصلی: 

تجزیه‌و‌تحلیل‌ها 18 کارآزمایی را شامل 9017 شرکت‌کننده وارد کردند، 6924 شرکت‌کننده NHW و 2093 شرکت‌کننده NHB بودند. داده‌های مربوط به بیومارکرهای زیر در دسترس بود: نه SNP؛ (rs1051730 (CHRNA3)؛ rs16969968؛ rs588765؛ و (CHRNA5)rs2036527؛ rs3733829 و rs7937 (درEGLN2، نزدیک CYP2A6)؛ rs1329650 و rs1028936 (LOC100188947)؛ و rs215605 (PDE1C))، و دو تایپینگ variable number tandem repeats (VNTRs؛ DRD4 و SLC6A4) و NMR. داده‌های وارد شده در مجموع 40 مقایسه فعال را در برابر دارونما، 16 مقایسه فعال را در برابر فعال، و 64 مقایسه بین ژنوتیپ را در بازوهای درمان ارائه کردند.

ما عموما کیفیت شواهد (درجه‌‏بندی توصیه‏، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE)) را برای متاآنالیزهای نشان دهنده ناهمگونی با اهمیت آماری بین گروه‌های ژنوتیپ، متوسط یافتیم. کیفیت اغلب شواهد را به علت عدم دقت یا خطر سوگیری (bias) به دلیل سوگیری انتخاب بالقوه در شرکت‌کنندگان کارآزمایی ژنوتیپ، کاهش دادیم.

مقایسه‌های اثر نسبی درمان بر اساس ژنوتیپ

برای پرهیز شش ماهه، برای درمان جایگزین نیکوتین (nicotine replacement therapy; NRT) در برابر دارونما برای شرکت‌کنندگان NHB در شش ماه ناهمگونی بین ژنوتیپ‌ها (rs16969968) دارای اهگ بود (0.03 = P؛ n = 2 کارآزمایی)، اما برای سایر بیومارکرها یا مقایسه‌های درمان ناهمگونی نیافتیم. پرهیز از مصرف شش ماهه در گروه NRT فعال در مقایسه با دارونما میان شرکت‌کنندگان با ژنوتیپ GG افزایش یافت (خطر نسبی (RR): 1.47؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 1.07 تا 2.03)، اما در گروه ترکیبی از شرکت‌کنندگان با ژنوتیپ GA یا AA افزایشی وجود نداشت (RR: 0.43؛ 95% CI؛ 0.15 تا 1.26؛ نسبت خطر نسبی (RRR) برای GG در برابر GA یا AA معادل 3.51 بود، 95% CI؛ 1.19 تا 10.3).

مقایسه‌های اثرات درمان بین گروه‌های ژنوتیپ در بازوهای تصادفی شده دارودرمانی

برای افراد دریافت کننده NRT، درمان در دستیابی به پرهیز شش ماهه بین افرادی که دارای NMR کمتری بودند، موثرتر از افرادی بود که NMR طبیعی در NHW و NHB ترکیبی داشتند (NMR طبیعی در برابر NMR پائین: RR: 0.54؛ 95% CI؛ 0.37 تا 0.78؛ n = 2 کارآزمایی). ما تفاوت مشابهی در اثرات درمان بین ژنوتیپ‌ها در شش ماه برای سایر بیومارکرهای میان افرادی که دارودرمانی یا دارونما دریافت کردند نیافتیم.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
اشتراک گذاری