مداخلات برای افزایش مصرف میوه و سبزیجات در کودکان 5 ساله و کمتر

پیشینه

خوردن میوه و سبزیجات به مقدار ناکافی، بار (burden) قابل‌توجه سلامت در کشورهای توسعه‌یافته بر جای می‌گذارد. خوردن مقدار کافی میوه و سبزیجات با کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر (مانند بیماری‌های قلبی‌عروقی) در آینده همراه است. اوایل دوران کودکی دوران حیاتی برای ایجاد عادات غذایی است که تا دوران بزرگسالی ادامه پیدا می‌کنند. بنابراین، مداخلات برای افزایش مصرف میوه و سبزیجات در اوایل دوران کودکی ممکن است یک استراتژی موثر برای کاهش بار این بیماری باشد.

سوال مطالعه مروری

ارزیابی تاثیر مداخلات طراحی شده برای افزایش خوردن میوه یا سبزیجات یا هر دو در میان کودکان پنج ساله و کمتر.

روش‌ها

ما بانک‌های مختلف اطلاعاتی و مجلات مربوطه را برای یافتن کارآزمایی‌ها جست‌وجو کردیم. ما با نویسندگان کارآزمایی‌های وارد شده برای کارآزمایی‌های بالقوه مرتبط بیشتر تماس گرفتیم. هر کارآزمایی تصادفی‌سازی شده (شرکت‌کنندگان شانس یکسان برای قرار گرفتن در گروه درمان یا کنترل داشتند) از مداخلات با هدف افزایش مصرف میوه یا سبزیجات یا هر دو توسط کودکان پنج سال و کمتر که مصرف اندازه‌گیری شده واجد شرایط بود. دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم به دنبال کارآزمایی‌ها جست‌وجو کرده و داده‌ها را از آنها استخراج کردند. شواهد تا آگوست 2019 به‌روز است.

نتایج

ما 78 کارآزمایی را با 13746 فرد وارد کردیم. 48 کارآزمایی مداخلات شیوه تغذیه کودک (به عنوان مثال تکرار قرار گرفتن در معرض سبزیجات)، 15 مورد مداخلات آموزش تغذیه والدین، 14 مورد مداخلات چندجزئی (به عنوان مثال ترکیب تغییرات سیاست پیش‌دبستانی با آموزش والدین)، دو مداخلات آموزش تغذیه کودکان و یک مورد مداخله ذهن‌آگاهی را با متمرکز بر کودک مورد بررسی قرار دادند. مداخلات شیوه تغذیه کودکان ممکن است منجر به افزایش اندک در مصرف میوه و سبزیجات کودکان در کوتاه‌مدت (کمتر از 12 ماه) شود و مداخلات چندجزئی احتمالا منجر به این افزایش اندک خواهند شد. مشخص نیست مداخلات آموزش تغذیه‌ای والدین در افزایش خوردن میوه و سبزیجات در کودکان موثر باشد. اطلاعات کافی برای ارزیابی اثربخشی بلندمدت، هزینه اثربخشی و آسیب‌های ناخواسته وجود نداشت. کارآزمایی‌هایی که حمایت مالی خود را گزارش کرده بودند، بودجه‌های دولتی یا خیریه دریافت کرده بودند، به جز چهار کارآزمایی که بودجه خود را از صنعت دریافت کردند.

نتیجه‌گیری‌ها

شیوه‌های تغذیه کودک ممکن است مصرف میوه و سبزیجات را توسط کودکان افزایش دهند (تا 4.45 گرم در روز)، با این حال این نتیجه‌گیری براساس شواهدی با کیفیت بسیار پایین بنا شده و به احتمال زیاد، زمانی که تحقیقات آینده انجام شوند، آنها نیز تغییر خواهند کرد. بر اساس شواهدی با کیفیت متوسط، مداخلات چندجزئی احتمالا مصرف میوه و سبزیجات را توسط کودکان افزایش می‌دهند (تا 0.36 فنجان در روز)، با این حال این نیز ممکن است زمانی که تحقیقات آینده انجام شوند، تغییر کنند. مشخص نیست مداخلات آموزش تغذیه‌ای والدین در افزایش خوردن میوه و سبزیجات در کودکان موثر باشد.

این یک مرور سیستماتیک زنده (living systematic review) است. مرورهای سیستماتیک زنده، یک رویکرد جدید برای به‌روزرسانی مرور است، که در آن مرور به‌طور مستمر به‌روز می‌شود، شواهد مرتبط جدید به محض در دسترس قرار گرفتن، در آن ادغام می‌شوند. لطفا به پایگاه داده‌ای مرورهای نظام‌مند کاکرین برای وضعیت فعلی این مرور مراجعه کنید.

نتیجه‌گیری نویسندگان: 

با وجود شناسایی 78 کارآزمایی‌ واجد شرایط از رویکردهای مختلف مداخله، شواهد برای چگونگی افزایش مصرف میوه و سبزیجات در کودکان محدود باقی می‌ماند. شواهدی با کیفیت بسیار پائین وجود دارند که شیوه تغذیه کودک ممکن است و شواهدی با کیفیت متوسط وجود دارند که مداخلات چندجزئی احتمالا منجر به افزایش اندک در مصرف میوه و سبزیجات در کودکان پنج ساله و کمتر می‌شود. مشخص نیست مداخلات آموزش تغذیه‌ای والدین در افزایش مصرف میوه و سبزیجات در کودکان 5 ساله و کمتر موثر باشد. با توجه به اینکه کیفیت شواهد بسیار پائین یا پائین است، تحقیقات آینده احتمالا برآوردها و نتیجه‌گیری‌ها را تغییر خواهند داد. پیگیری طولانی‌مدت به مدت حداقل 12 ماه مورد نیاز است و پژوهش‌های آینده باید روش‌های دقیق‌تری را برای پیشرفت در این زمینه اتخاذ کنند.

این یک مرور سیستماتیک زنده (living systematic review) است. مرورهای سیستماتیک زنده، یک رویکرد جدید برای به‌روزرسانی مرور است، که در آن مرور به‌طور مستمر به‌روز می‌شود، شواهد مرتبط جدید به محض در دسترس قرار گرفتن، در آن ادغام می‌شوند. لطفا به پایگاه داده‌ای مرورهای نظام‌مند کاکرین برای وضعیت فعلی این مرور مراجعه کنید.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

مصرف ناکافی میوه‌ها و سبزیجات در دوران کودکی خطر ابتلا را به بیماری‌های غیرواگیر، از جمله بیماری‌های قلبی‌عروقی در آینده افزایش می‌دهد. مداخلات برای افزایش مصرف میوه و سبزیجات، از جمله مواردی که بر استراتژی‌های خاص تغذیه کودک و مداخلات آموزش تغذیه‌ای والدین در اوایل دوران کودکی متمرکز هستند، ممکن است یک استراتژی موثر در کاهش بار (burden) این بیماری باشد.

اهداف: 

ارزیابی اثربخشی، هزینه اثربخشی و عوارض جانبی مرتبط با مداخلات طراحی شده برای افزایش مصرف میوه، سبزیجات یا هر دو میان کودکان پنج ساله و کمتر.

راهبرد جست‌وجو: 

ما CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase و دو پایگاه‌ ثبت کارآزمایی‌های بالینی را برای شناسایی کارآزمایی‌های واجد شرایط در 25 آگوست 2019 جست‌وجو کردیم. ما در ماه می 2019، Proquest Dissertations and Theses را جست‌وجو کردیم. ما فهرست منابع کارآزمایی‌های وارد شده را مرور کردیم و سه مجله بین‌المللی تغذیه را به صورت دستی جست‌وجو کردیم. ما با نویسندگان کارآزمایی‌های وارد شده برای شناسایی کارآزمایی‌های بالقوه مرتبط بیشتر تماس گرفتیم.

معیارهای انتخاب: 

ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده را از جمله کارآزمایی‏‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده خوشه‌‏ای و کارآزمایی‌های متقاطع، از هر نوع مداخله‌ای وارد کردیم که در درجه اول مصرف میوه، سبزیجات یا هر دو را میان کودکان پنج ساله و کمتر هدف قرار داده و و شامل ارزیابی رژیم غذایی یا بیوشیمیایی از مصرف میوه و سبزیجات بودند. دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم عناوین و خلاصه‌مقالات را برای شناسایی مقالات غربالگری کردند. نویسنده سوم مرور اختلاف‌نظرها را حل کرد.

جمع‌آوری داده و تجزیه و تحلیل: 

دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم داده‌ها را استخراج کرده و خطرات سوگیری (bias) را در مطالعات وارد شده ارزیابی کردند؛ نویسنده سوم مرور اختلاف‌نظرها را حل کرد. با توجه به ناهمگونی غیرقابل توضیح، ما از مدل‌های اثرات تصادفی در متاآنالیزها برای پیامدهای اولیه مرور استفاده کردیم که برای آنها کارآزمایی‌های کافی را شناسایی کردیم. ما تفاوت‌های میانگین استانداردشده (SMDs) را برای بررسی ناهمگونی در معیارهای مصرف میوه و سبزیجات محاسبه کردیم. ما ارزیابی‌های خطرات سوگیری را انجام دادیم و کیفیت شواهد (رویکرد GRADE) را با استفاده از روش‌های کاکرین ارزیابی کردیم.

نتایج اصلی: 

ما 78 کارآزمایی را با 214 بازوی کارآزمایی و 13746 شرکت‏‌کننده وارد کردیم. 48 کارآزمایی تاثیر شیوه‌های تغذیه کودک (به عنوان مثال تکرار قرار گرفتن در معرض مواد غذایی) را در افزایش مصرف سبزیجات کودک بررسی کرد. پانزده کارآزمایی تاثیر آموزش تغذیه‌ای والدین را در افزایش مصرف میوه و سبزیجات بررسی کرد. چهارده کارآزمایی تاثیر مداخلات چندجزئی (به عنوان مثال آموزش تغذیه‌ای والدین و تغییرات سیاست پیش‌دبستانی) را در افزایش مصرف میوه و سبزیجات مورد بررسی قرار داد. دو کارآزمایی تاثیر مداخله آموزش تغذیه‌ای را بر کودکان در افزایش مصرف میوه و سبزیجات مورد بررسی قرار داد. یک کارآزمایی تاثیر مداخله ذهن‌آگاهی را با تمرکز بر کودک در افزایش مصرف سبزیجات بررسی کرد.

ما 20 مورد از 78 کارآزمایی‌ وارد شده را بدون خطرات بالای سوگیری در طول تمامی دامنه‌ها قضاوت کردیم. در کارآزمایی‌های باقی‌مانده، سوگیری عملکرد، تشخیص و فرسایش، رایج‌ترین حوزه‌های مورد قضاوت بودند که در معرض خطر بالای سوگیری قرار داشتند.

شواهدی با کیفیت بسیار پائین وجود دارد که شیوه‌های تغذیه کودک در مقابل عدم مداخله ممکن است تاثیر مثبت اندکی بر مصرف سبزیجات در کودک معادل با افزایش 4.45 گرم مصرف سبزیجات مورد نظر داشته باشد (SMD: 0.42؛ 95% CI؛ 0.23 تا 0.60؛ 18 کارآزمایی؛ 2004 شرکت‌کنندده؛ میانگین پیگیری پس از مداخله = 8.2 هفته). مداخلات چندجزئی در مقابل عدم مداخله تاثیر کمی بر مصرف میوه و سبزیجات کودک (SMD: 0.34؛ 95% CI؛ 0.10 تا 0.57؛ 9 کارآزمایی، 3022 شرکت‌کننده، شواهد با کیفیت متوسط؛ میانگین پیگیری پس از مداخله = 5.4 هفته)، معادل با افزایش 0.36 فنجان میوه و سبزیجات در روز داشت. مشخص نیست که آیا تفاوت‌های کوتاه‌مدتی در مصرف میوه و سبزیجات کودکان در متاآنالیزهای کارآزمایی‌هایی که به بررسی آموزش تغذیه‌ایی والدین در مقابل عدم مداخله پرداختند، وجود دارد یا خیر (SMD: 0.12؛ 95% CI؛ 0.03- تا 0.28؛ 11 کارآزمایی؛ 3078 شرکت‏‌کننده؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین؛ میانگین پیگیری پس از مداخله = 13.2 هفته). ما قادر به تجمیع مداخلات آموزش تغذیه‌ایی کودک در متاآنالیز نبودیم؛ هر دو کارآزمایی یک اثر مداخله‌ای مثبت را روی مصرف میوه و سبزیجات در کودک (شواهد با کیفیت پایین) گزارش کردند.

کارآزمایی‌های بسیار کمی به گزارش اثربخشی بلندمدت (6 کارآزمایی)، هزینه اثربخشی (1 کارآزمایی) و عواقب جانبی ناخواسته از مداخلات (2 کارآزمایی) پرداختند که ارزیابی آنها را محدود می‌کند. کارآزمایی‌ها دریافت بودجه‌های دولتی یا خیریه‌ای را گزارش کردند، به جز برای چهار کارآزمایی که از صنعت بودجه دریافت کردند.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
Share/Save