مداخلات برای افزایش مصرف میوه و سبزیجات در کودکان 5 ساله و کمتر

پیشینه

خوردن میوه و سبزیجات به مقدار ناکافی، بار (burden) قابل‌توجهی را بر سلامت در کشورهای توسعه‌یافته بر جای می‌گذارد. خوردن مقدار کافی میوه و سبزیجات با کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های غیرواگیردار (مانند بیماری‌های قلبی‌ و عروقی) در آینده همراه است. اوایل دوران کودکی یک دوران حیاتی برای ایجاد عادات غذایی است که تا دوران بزرگسالی ادامه پیدا می‌کنند. بنابراین، مداخلات برای افزایش مصرف میوه و سبزیجات در اوایل دوران کودکی ممکن است یک استراتژی موثر برای کاهش بار این بیماری باشد.

سوال مطالعه مروری

ارزیابی تاثیر مداخلات طراحی شده برای افزایش مصرف میوه یا سبزیجات یا هر دو میان کودکان پنج ساله و کمتر.

روش‌ها

ما بانک‌های اطلاعاتی الکترونیکی مختلف و مجلات مرتبط را برای یافتن کارآزمایی‌ها جست‌وجو کردیم. ما با نویسندگان کارآزمایی‌های وارد شده برای یافتن کارآزمایی‌های بالقوه مرتبط بیشتر تماس گرفتیم. هر موردی از کارآزمایی تصادفی‌سازی شده (شرکت‌کنندگان شانس یکسانی برای قرار گرفتن در گروه درمان یا کنترل دارند) از مداخلات با هدف افزایش مصرف میوه یا سبزیجات یا هر دو توسط کودکان پنج ساله و کمتر که میزان مصرف اندازه‌گیری شده در آن‌ها واجد‌ شرایط بود. دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم به جست‌وجوی کارآزمایی‌ها پرداختند و اطلاعات را از کارآزمایی‌ها استخراج کردند. شواهد تا ژانویه 2020 به‌روز است.

نتایج

ما 80 کارآزمایی را با شرکت 12,965 نفر وارد کردیم. 50 کارآزمایی مداخلات شیوه تغذیه کودک (به‌عنوان مثال قرار دادن مکرر آنها در معرض سبزیجات)، 15 مورد مداخلات آموزشی تغذیه‌ای والدین، 14 مطالعه مداخلات چندجزئی (به‌عنوان مثال ترکیبی از تغییرات سیاستی در پیش‌دبستان و آموزش والدین)، دو مطالعه آموزش تغذیه‌ای کودک و یک مورد مداخله ذهن‌آگاهی (mindfulness) را با تمرکز بر کودک مورد بررسی قرار دادند. مداخلات شیوه تغذیه کودک و مداخلات چندجزئی احتمالا ممکن است منجر به افزایش اندکی در میزان دریافت میوه و سبزیجات کودکان در کوتاه‌مدت (کمتر از 12 ماه) شود. مشخص نیست مداخلات آموزشی تغذیه‌‌ای والدین یا کودک به تنهایی در افزایش خوردن میوه و سبزیجات در کودکان موثر هستند یا خیر. اطلاعات کافی برای ارزیابی اثربخشی طولانی‌مدت، هزینه اثربخشی یا آسیب‌های ناخواسته وجود نداشت. کارآزمایی‌هایی که نحوه حمایت مالی خود را گزارش کردند، بودجه‌های دولتی یا خیریه‌ای دریافت کردند، به جز چهار کارآزمایی که بودجه مالی خود را از صنعت دریافت کردند.

نتیجه‌گیری‌‌ها

شیوه‌های تغذیه کودک ممکن است باعث افزایش مصرف میوه و سبزیجات توسط کودکان شود (5.30 گرم در روز)، اما این نتیجه‌گیری بر اساس شواهدی با کیفیت پایین بوده و اعتماد ما به این اثر، محدود است. براساس شواهدی با كيفيت متوسط، مداخلات چندجزئی احتمالا باعث افزایش مصرف ميوه و سبزيجات توسط کودکان (تا 0.34 فنجان در روز) می‌شود. مشخص نیست مداخلات آموزش تغذیه‌‌ای والدین مصرف میوه و سبزیجات را در کودکان افزایش می‌دهد یا خیر.

این یک مرور سیستماتیک پویا (living systematic review) است. مرورهای سیستماتیک پویا، یک رویکرد جدید برای به‌روزرسانی مطالعه مروری است، که در آن مطالعه مروری به‌طور مستمر به‌روز می‌شود، و شواهد مرتبط جدید به محض در دسترس قرار گرفتن، در آن ادغام می‌شوند. لطفا برای آگاهی از آخرین وضعیت این مطالعه مروری به پایگاه داده‌ای مرورهای نظام‌مند کاکرین مراجعه کنید.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

با وجود شناسایی 80 کارآزمایی‌ واجد شرایط از رویکردهای مختلف مداخله، شواهد برای چگونگی افزایش مصرف میوه و سبزیجات در کودکان، از نظر کیفیت شواهد و بزرگی تاثیر، محدود باقی می‌ماند. از میان انواع مداخلات شناسایی شده، شواهدی با کیفیت پائین و متوسط وجود داشت که به‌ترتیب، شیوه تغذیه کودک و مداخلات چندجزئی احتمالا منجر به فقط افزایش اندکی در مصرف میوه و سبزیجات در کودکان پنج ساله و کمتر خواهد شود. مشخص نیست که مداخلات آموزشی تغذیه‌‌ای والدین یا مداخلات آموزش تغذیه‌‌ای کودک به‌تنهایی، در افزایش مصرف میوه و سبزیجات در کودکان 5 ساله و کمتر، موثر هستند یا خیر. اعتماد ما به تخمین‌های اثرگذاری برای همه رویکردهای مداخله‌ای، به استثنای مداخلات چندجزئی، بر اساس شواهدی با کیفیت بسیار پائین و پائین، محدود است. دوره‌های پیگیری طولانی‌مدت حداقل به مدت 12 ماه مورد نیاز است و تحقیقات بعدی باید روش‌های دقیق‌تری را برای پیشرفت در این زمینه اتخاذ کنند.

این یک مرور سیستماتیک پویا (living systematic review) است. مرورهای سیستماتیک پویا، یک رویکرد جدید برای به‌روزرسانی مطالعه مروری است، که در آن مطالعه مروری به‌طور مستمر به‌روز می‌شود، و شواهد مرتبط جدید به محض در دسترس قرار گرفتن، در آن ادغام می‌شوند. لطفا برای آگاهی از آخرین وضعیت این مطالعه مروری به پایگاه داده‌ای مرورهای نظام‌مند کاکرین مراجعه کنید.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

مصرف ناکافی میوه‌ها و سبزیجات در دوران کودکی خطر ابتلا را به بیماری‌های غیرواگیردار، از جمله بیماری‌های قلبی‌عروقی، در آینده افزایش می‌دهد. بررسی اثرات مداخلات در جهت افزایش مصرف میوه و سبزیجات، از جمله مواردی که روی استراتژی‌های مخصوص تغذیه کودک یا مداخلات گسترده‌تر چندجزئی متمرکز بوده و محیط خانه یا محیط مراقبت از کودک را هدف قرار دادند، برای ارزیابی پتانسیل کاهش بار این بیماری ضروری است.

اهداف: 

ارزیابی اثربخشی، هزینه اثربخشی و عوارض جانبی مرتبط با مداخلات طراحی شده برای افزایش مصرف میوه، سبزیجات یا هر دو میان کودکان پنج ساله و کمتر.

روش‌های جست‌وجو: 

ما CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase و دو پایگاه‌ ثبت کارآزمایی‌های بالینی را برای شناسایی کارآزمایی‌های واجد شرایط در 25 ژانویه 2020 جست‌وجو کردیم. در نوامبر 2019، Proquest Dissertations and Theses را جست‌وجو کردیم. ما فهرست منابع کارآزمایی‌های وارد شده را مرور کرده و سه مجله بین‌المللی تغذیه را به صورت دستی جست‌وجو کردیم. ما با نویسندگان کارآزمایی‌های وارد شده برای شناسایی کارآزمایی‌های بالقوه مرتبط بیشتر تماس گرفتیم.

معیارهای انتخاب: 

ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده را، از جمله کارآزمایی‏‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده خوشه‌‏ای و کارآزمایی‌های متقاطع، از هر نوع مداخله‌ای وارد کردیم که در درجه اول مصرف میوه، سبزیجات یا هر دو را میان کودکان پنج ساله و کمتر هدف قرار داده و شامل ارزیابی غذایی یا بیوشیمیایی از مصرف میوه یا سبزیجات بودند. دو نویسنده مطالعه مروری به‌طور مستقل از هم عناوین و چکیده مقالات شناسایی شده را غربالگری کردند؛ یک نویسنده سوم مطالعه مروری اختلاف‌نظرها را حل کرد.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

دو نویسنده مطالعه مروری به‌طور مستقل از هم داده‌ها را استخراج کرده و خطرات سوگیری (bias) را در مطالعات وارد شده ارزیابی کردند؛ نویسنده سوم مطالعه مروری اختلاف‌نظرها را برطرف کرد. در مواردی که تعداد کافی را از کارآزمایی‌ها شناسایی کردیم، به دلیل ناهمگونی غیرقابل توضیح، از مدل‌های اثرات تصادفی در متاآنالیزها برای پیامدهای اولیه مرور استفاده شد. ما تفاوت‌های میانگین استانداردشده (SMDs) را برای بررسی ناهمگونی در معیارهای میزان مصرف میوه و سبزیجات محاسبه کردیم. ما ارزیابی‌های خطرات سوگیری را انجام دادیم و کیفیت شواهد (رویکرد GRADE) با استفاده از پروسیجرهای کاکرین ارزیابی شد.

نتایج اصلی: 

ما 80 کارآزمایی را با 218 بازوی کارآزمایی و 12,965 شرکت‏‌کننده وارد کردیم. 50 کارآزمایی، تاثیر شیوه‌های تغذیه کودک (به‌عنوان مثال مواجه تکراری با غذاها) را در افزایش مصرف سبزیجات کودک بررسی کردند. پانزده کارآزمایی به ارزیابی تاثیر فقط آموزش تغذیه‌‌ای والدین در افزایش مصرف میوه و سبزیجات کودک پرداختند. چهارده کارآزمایی، تاثیر مداخلات چندجزئی (به‌عنوان مثال آموزش تغذیه‌‌ای والدین و تغییرات سیاست پیش‌دبستانی) را در افزایش مصرف میوه و سبزیجات کودک مورد بررسی قرار دادند. دو کارآزمایی، تاثیر مداخله آموزشی تغذیه را که‌ به کودکان ارائه شد، در افزایش مصرف میوه و سبزیجات کودک بررسی کردند. یک کارآزمایی تاثیر مداخله ذهن‌آگاهی را با تمرکز بر کودک در افزایش مصرف سبزیجات بررسی کرد.

ما 23 مورد از 80 کارآزمایی‌ وارد شده را در تمامی زمینه‌ها فاقد خطرات بالای سوگیری قضاوت کردیم. در کارآزمایی‌های باقی‌مانده، سوگیری عملکرد، تشخیص و ریزش نمونه (attrition)، شایع‌ترین حوزه‌های مورد قضاوت بودند که در معرض خطر بالای سوگیری قرار داشتند.

شواهدی با کیفیت پائین وجود دارد که شیوه‌های تغذیه کودک در مقابل عدم مداخله ممکن است تاثیر مثبت اندکی بر مصرف سبزیجات در کودک، معادل با افزایش 5.30 گرم مصرف سبزیجات موردنظر، داشته باشد (SMD: 0.50؛ 95% CI؛ 0.29 تا 0.71؛ 19 کارآزمایی؛ 2140 شرکت‌کننده؛ میانگین دوره پیگیری پس از مداخله = 8.3 هفته). مداخلات چندجزئی در مقابل عدم مداخله تاثیر کمی بر مصرف میوه و سبزیجات توسط کودک (SMD: 0.32؛ 95% CI؛ 0.09 تا 0.55؛ 9 کارآزمایی، 2961 شرکت‌کننده، شواهد با کیفیت متوسط؛ میانگین دوره پیگیری پس از مداخله = 5.4 هفته)، معادل با افزایش 0.34 فنجان میوه و سبزیجات در روز، داشت. مشخص نیست که تفاوت‌های کوتاه‌مدتی در میزان مصرف میوه و سبزیجات در کودکان در متاآنالیزهای کارآزمایی‌هایی که به بررسی آموزش تغذیه‌ای والدین در مقابل عدم مداخله پرداختند، وجود دارد یا خیر (SMD: 0.13؛ 95% CI؛ 0.02- تا 0.28؛ 11 کارآزمایی؛ 3050 شرکت‏‌کننده؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین؛ میانگین دوره پیگیری پس از مداخله = 13.2 هفته). ما قادر به تجمیع مداخلات آموزشی تغذیه‌‌ای کودک در متاآنالیز نبودیم؛ هر دو کارآزمایی اثر مثبتی را از مداخله روی مصرف میوه و سبزیجات در کودک (شواهد با کیفیت پایین) گزارش کردند.

کارآزمایی‌های بسیار اندکی اثربخشی طولانی‌مدت (6 کارآزمایی)، هزینه اثربخشی (1 کارآزمایی) و عواقب جانبی ناخواسته مداخلات (2 کارآزمایی) را گزارش کردند، که توانایی ما را در ارزیابی این پیامدها محدود کرد. کارآزمایی‌ها، دریافت بودجه‌های دولتی یا خیریه‌ای خود را گزارش کردند، به‌جز چهار کارآزمایی که بودجه خود را از صنعت دریافت کرده بود.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
Share/Save