Dlaczego to pytanie jest ważne?
Zespół Lennoxa-Gastauta (ang. Lennox-Gastaut Syndrome, LGS) to ciężka postać padaczki, która dotyka głównie dzieci. Głównym objawem LGS są częste napady padaczkowe o różnym charakterze. Napady padaczkowe są spowodowane nagłymi i niekontrolowanymi wzrostami nieprawidłowej aktywności elektrycznej w mózgu. Napady te trudno jest leczyć za pomocą leków przeciwdrgawkowych (ang. anti-seizure mediations, ASMs). W celu powstrzymania napadów podaje się wiele różnych leków przeciwdrgawkowych. Często podaje się jednocześnie dwa lub trzy leki przeciwpadaczkowe, co określa się mianem polipragmazji. Nie jest jasne, które leki są najskuteczniejsze. Większość osób z LGS boryka się również z trudnościami w nauce i problemami behawioralnymi.
Jak zidentyfikowaliśmy i oceniliśmy dane naukowe?
Przeszukaliśmy literaturę medyczną pod kątem badań klinicznych z randomizacją (ang. randomised controlled trials, RCT) analizujących skuteczność leków przeciwdrgawkowych w leczeniu LGS. Włączyliśmy wszystkie RCT, w których porównywano leki przeciwpadaczkowe – zarówno w monoterapii, jak i w terapii uzupełniającej – z placebo (leczeniem pozorowanym), brakiem leczenia lub innym rodzajem leczenia. Następnie porównaliśmy wyniki znalezionych przez nas RCT i podsumowaliśmy dane naukowe z wszystkich badań. Oceniliśmy nasz poziom zaufania względem „pewności” danych naukowych, opierając się na takich czynnikach, jak metody badawcze i liczebność populacji w badaniach, a także spójność wyników z poszczególnych badaniach.
Charakterystyka badań
W niniejszym przeglądzie uwzględniono 11 badań klinicznych (1277 uczestników, w tym dzieci, młodzież i dorośli). Badania kliniczne trwały od około 11 tygodni do 112 tygodni od momentu randomizacji. W żadnym z uwzględnionych badań klinicznych nie porównano jednego leku przeciwpadaczkowego stosowanego samodzielnie z inną metodą leczenia. Dwa badania kliniczne porównywały schematy leczenia z dodatkiem kannabidiolu (leku na bazie konopi indyjskich) ze schematami leczenia z dodatkiem placebo (396 dzieci, młodzieży i dorosłych). W jednym badaniu klinicznym porównano schemat leczenia z dodatkiem cynromidu ze schematem leczenia z dodatkiem placebo (wyłącznie 56 dzieci i młodzieży). W jednym badaniu klinicznym porównano schemat leczenia z dodatkiem klobazamu ze schematem leczenia z dodatkiem placebo (238 uczestników). W jednym badaniu klinicznym porównano schemat leczenia z dodatkiem felbamatu ze schematem leczenia z dodatkiem placebo (73 uczestników). W dwóch badaniach klinicznych porównano schematy leczenia z dodatkiem lamotryginy ze schematami leczenia z dodatkiem placebo (186 uczestników). W dwóch badaniach klinicznych porównano schematy leczenia z dodatkiem rufinamidu ze schematami leczenia z dodatkiem placebo (197 uczestników). W jednym badaniu klinicznym porównano schemat leczenia z dodatkiem rufinamidu z innym schematem leczenia przeciwpadaczkowego (37 uczestników). W jednym badaniu klinicznym porównano schemat leczenia z dodatkiem topiramatu ze schematem leczenia z dodatkiem placebo (98 uczestników).
Większość danych naukowych przedstawionych w niniejszym przeglądzie dotyczyła osób z krajów o średnim lub wysokim dochodzie oraz – w przypadkach, w których podano tę informację – uczestników o białym pochodzeniu etnicznym.
Wyniki i pewność danych naukowych
Stwierdziliśmy, opierając się na danych naukowych o wysokim stopniu pewności, że dodatkowe podawanie lamotryginy spowodowało wzrost liczby uczestników, u których odnotowano co najmniej 50-procentowe zmniejszenie średniej liczby zgłaszanych napadów. Stwierdziliśmy również, że istnieją dane naukowe o niskim stopniu pewności wskazujące, iż leczenie z dodatkiem lamotryginy mogło zmniejszyć liczbę uczestników, u których wystąpiły działania niepożądane prowadzące do przerwania udziału w badaniu, w porównaniu z dodaniem placebo.
Stwierdziliśmy, opierając się na danych naukowych o wysokim stopniu pewności, że dodanie rufinamidu do dotychczasowego leczenia spowodowało wzrost liczby uczestników, u których odnotowano co najmniej 50-procentowe zmniejszenie średniej liczby zgłaszanych napadów, w porównaniu z grupą, w której do dotychczasowego leczenia dodano placebo. Stwierdziliśmy również, że istnieją dane naukowe o niskim stopniu pewności wskazujące, iż dodanie rufinamidu może mieć niewielki wpływ lub nie mieć żadnego wpływu, w porównaniu z dodaniem placebo lub innego, nieokreślonego leku przeciwpadaczkowego, na zmniejszenie liczby uczestników, u których wystąpiły działania niepożądane prowadzące do przerwania udziału w badaniu.
Dodatkowe podawanie topiramatu mogło przyczynić się do wzrostu liczby uczestników, u których odnotowano co najmniej 75-procentowe zmniejszenie średniej liczby zgłoszonych napadów, a prawdopodobnie miało niewielki lub nie miało żadnego wpływu na liczbę działań niepożądanych prowadzących do przerwania udziału w badaniu w porównaniu z dodatkowym podawaniem placebo (dane naukowe o niskiej pewności).
Dodatkowe stosowanie felbamatu (faza leczenia) mogło mieć niewielki wpływ lub nie miało żadnego wpływu na odnotowane brak napadów oraz działania niepożądane prowadzące do przerwania badania w porównaniu z dodatkowym stosowaniem placebo (dane naukowe o niskiej pewności). Stwierdziliśmy jednak, że w przypadku rejestrowania napadów w warunkach badawczych felbamat stosowany jako terapia uzupełniająca mógł zwiększać okres bez napadów w porównaniu z placebo stosowanym jako terapia uzupełniająca (dane naukowe o niskim stopniu pewności).
Nadal nie mamy pewności, czy inne dodatkowe terapie farmakologiczne, w tym kanabidiol, cynromid i klobazam, zmniejszały częstość występowania wszystkich rodzajów napadów, ponieważ nie podano danych naukowych dotyczących tego zagadnienia lub dane naukowe na ten temat charakteryzowały się bardzo niską pewnością. Stwierdziliśmy, że istnieją dane naukowe o wysokim stopniu pewności wskazujące, iż dodatkowe podawanie kanabidiolu i klobazamu zwiększyło liczbę uczestników, u których wystąpiły działania niepożądane prowadzące do przerwania udziału w badaniu, w porównaniu z dodatkowym podawaniem placebo. Nie znaleźliśmy żadnych danych naukowych dotyczących wpływu dodania cynromidu, w porównaniu z dodaniem placebo, na występowanie działań niepożądanych prowadzących do przerwania udziału w badaniu.
Dane naukowe są aktualne do marca 2020 roku.
Tłumaczenie: Aleksandra Koźmińska Redakcja: Małgorzata Maraj
Ten przegląd Cochrane został pierwotnie opracowany w języku angielskim. Za poprawne tłumaczenie odpowiada zespół tłumaczy, który je wykonał. Tłumaczenie jest wykonywane z należytą starannością i zgodnie ze standardowymi procesami zapewniającymi kontrolę jakości. Jednakże w przypadku rozbieżności, nieprecyzyjnych lub niewłaściwych tłumaczeń, pierwszeństwo ma wersja oryginalna w języku angielskim.
