کدام درمان‌ها برای خستگی پس‌از آسیب مغزی ناشی از تروما موثر هستند؟

پیام‌های کلیدی

• داروها (مانند ملاتونین، هورمون‌های رشد، محرک‌های مغزی، آتورواستاتین، یا تنظیم‌کننده‌های دوپامین و سروتونین) احتمالا خستگی پس‌از آسیب مغزی ناشی از تروما را کاهش می‌دهند.

• دیگر درمان‌ها، مانند صحبت‌درمانی، تحریک حسی، و مشاوره، ممکن است خستگی پس‌از آسیب مغزی تروماتیک را کاهش دهند.

• مطالعات آینده باید افراد بیشتری را، از جمله کودکان و نوجوانان، وارد کنند. آن‌ها باید انواع مختلف درمان‌ها را در محیط‌های مختلف، و با شدت و علل متفاوت آسیب‌های مغزی ناشی از تروما، بررسی کنند.

آسیب مغزی ناشی از تروما چیست؟

آسیب مغزی ناشی از تروما عبارت است از آسیبی که پس‌از ضربه یا برخورد به سر به مغز وارد می‌شود. این آسیب ممکن است ناشی از تصادف رانندگی، سقوط، ضرب و شتم، آسیب ورزشی یا انفجار باشد. افراد مبتلا به آسیب‌های مغزی ناشی از تروما ممکن است دچار سردرد و فراموشی شده، و در خوابیدن و حرکت کردن مشکل داشته باشند. آن‌ها هم‌چنین ممکن است دچار خستگی شوند، که به عنوان یک حس خستگی مفرط غیرمرتبط با تلاش قبلی تعریف شده، و معمولا با استراحت بهبود نمی‌یابد. خستگی، تمرکز و انجام فعالیت‌های روزمره را برای افراد دشوار می‌کند، و این امر بر کیفیت زندگی آن‌ها تاثیر می‌گذارد.

خستگی پس‌از آسیب مغزی ناشی از تروما چگونه درمان می‌شود؟

درمان‌های خستگی متفاوت هستند، زیرا علل و نشانه‌های آن ممکن است بسیار متنوع باشند. درمان‌ها شامل داروهایی برای تحریک یا محافظت از مغز، و هورمون‌ها و داروهای ضدافسردگی برای کمک به خواب افراد و بهبودی در خلق‌وخوی آن‌ها می‌شود. درمان‌هایی که شامل دارو نمی‌شوند شامل مشاوره، آموزش، رفتاردرمانی و ورزش می‌شوند.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

ما عمدتا می‌خواستیم بدانیم که آیا درمان‌های مختلف، خستگی را در افراد مبتلا به آسیب مغزی ناشی از تروما کاهش می‌دهند یا خیر. ما هم‌چنین به تاثیر درمان‌ها بر خلق و خو، حافظه یا توجه، کیفیت زندگی و خواب‌آلودگی افراد علاقه‌مند بودیم.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که افراد را به صورت تصادفی برای دریافت درمان خستگی، مراقبت‌های معمول (یعنی بدون درمان خاص برای خستگی) یا درمان دارونما (ساختگی) اختصاص داده بودند. ما هم‌چنین مطالعاتی را بررسی کردیم که درمان‌های مختلف را مقایسه کرده بودند. ما نتایج مطالعات را مقایسه و خلاصه کرده، و اطمینان خود را به شواهد براساس عواملی مانند روش‌های انجام و حجم‌نمونه مطالعه، رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 40 مطالعه را با حضور 3518 فرد بزرگسال و کودک مبتلا به آسیب مغزی ناشی از تروما پیدا کردیم. این مطالعات در 12 کشور، عمدتا ثروتمند، در اروپا، آمریکای شمالی و اقیانوسیه انجام شدند. آن‌ها در شرایط مختلفی، از جمله مراکز پزشکی، کلینیک‌های بازتوانی، پایگاه‌های نظامی، مراکز تحقیقات بالینی و بیمارستان‌ها صورت گرفتند.

نتایج اصلی

خستگی

• داروها احتمالا خستگی پس‌از آسیب مغزی ناشی از تروما را کاهش می‌دهند (8 مطالعه، 395 نفر). داروها شامل ملاتونین، هورمون‌های رشد، محرک‌های روانی، استاتین‌ها و تنظیم‌کننده‌های دوپامین بودند.

• دیگر درمان‌ها (بدون دارو) ممکن است خستگی پس‌از آسیب مغزی ناشی از تروما را کاهش دهند (31 مطالعه، 2203 نفر). درمان‌ها شامل درمان شناختی رفتاری، آموزش پیشرفته فنی، آموزش مهارت‌های عملکردی، تحریک حسی، تحریک الکتریکی/مغناطیسی، طب فشاری، مشاوره، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، کاردرمانی فردی، درمان بازتوانی مدیریت نشانه‌های شناختی، ورزش هوازی، ورزش سبک تجویزشده، محل ورزش، بازتوانی دهلیزی (vestibular)، ویزیت‌های سلامت، و درمان‌های چند-مداخله‌ای بودند.

• برای درمان‌های دارویی، برخی عوارض جانبی (ناخواسته یا مضر) گزارش شدند که مختص مطالعات خاص هستند. برای دیگر درمان‌ها (بدون دارو)، عوارض جانبی اغلب گزارش نشدند.

نشانه‌های مرتبط با خستگی

• داروها ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در افسردگی، اضطراب، سرعت پردازش، کیفیت زندگی و خواب‌آلودگی روزانه ایجاد کنند (21 مطالعه، 1016 نفر).

• از میان درمان‌های بدون دارو، فقط درمان شناختی، تاثیر قابل توجهی را نشان داد؛ این درمان ممکن است اضطراب را کاهش دهد (2 مطالعه، 57 نفر).

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

به دلیل تعداد کم افراد در مطالعات مختلف و تفاوت در محیط‌ها، درمان‌ها، سن شرکت‌کنندگان و شدت و علل آسیب مغزی ناشی از تروما، اعتماد محدودی به شواهد داریم.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

برای یافتن مطالعات، تا 12 فوریه 2025 جست‌وجو کردیم.