نمونههایی که انواع مختلف چارچوببندی را نشان میدهند
اطلاعات یکسان را در خصوص تاثیرات سلامت میتوان با کلمات مثبت یا منفی بیان کرد. چارچوببندی ویژگی، عبارت است از توصیف مثبت در مقایسه با توصیف منفی یک ویژگی خاص از یک مورد یا حالت واحد، برای مثال، «احتمال بقا (survival) در سرطان 2/3 است» در مقایسه با اینکه «احتمال مرگومیر در سرطان 1/3 است». چارچوببندی هدف، به توصیف پیامدهای انجام یا عدم انجام یک اقدام بهصورت سود یا زیان میپردازد، مثلا، «اگر تست غربالگری سرطان را انجام دهید، میزان بقای شما طولانیتر خواهد شد» در مقایسه با اینکه «اگر تست غربالگری سرطان را انجام ندهید، میزان بقای شما کوتاهتر خواهد شد».
جمعبندی
یک باور عمومی وجود دارد مبنی بر اینکه نحوه چارچوببندی پیامهای حاوی اطلاعات سلامت میتواند منجر به تصمیمگیریها و رفتارهای متفاوت سلامت شود؛ پدیدهای که تحت عنوان «تاثیر چارچوببندی» (framing effect) شناخته میشود.
این مرور سیستماتیک، 35 مطالعه را با حضور 16,342 نفر شناسایی کرد، که این فرضیه را بررسی کردند. این مطالعه نشان داد که هم چارچوببندی ویژگیها و هم چارچوببندی هدف، ممکن است تاثیری اندک، اگر نگوییم بیتاثیر، بر رفتار مصرفکنندگان خدمات سلامت داشته باشند.
در یک مطالعه مربوط به چارچوببندی ویژگیها، شرکتکنندگان پیام را زمانی که با چارچوببندی منفی ارائه شد بهتر از زمانی درک کردند که با چارچوببندی مثبت ارائه شد. پیامهای با چارچوب مثبت ممکن است منجر به درک مثبتتری از اثربخشی نسبت به پیامهای با چارچوب منفی شده باشند. در زمینه چارچوببندی ویژگیها، تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در میزان اقناعپذیری وجود داشت.
در زمینه چارچوببندی هدف، پیامهای مبتنی بر زیان در مقایسه با پیامهای مبتنی بر سود منجر به درک مثبتتری از اثربخشی برای پیامهای غربالگری شدند، و ممکن است در پیامهای درمانی نیز متقاعدکنندهتر بوده باشند.
وجود تفاوتهای غیرقابل توضیح در نتایج مطالعات واردشده نشان میدهد که تاثیر چارچوببندی ممکن است تحت شرایط خاص اما هنوز نامشخص وجود داشته باشد. پژوهشهای آتی باید این شرایط را بررسی کنند.
مطالعه چکیده کامل
اطلاعات یکسان را در مورد شواهد مربوط به تاثیرات سلامت میتوان با واژگانی مثبت یا منفی بیان کرد. برخی پژوهشها حاکی از آن هستند که چارچوببندی مثبت در مقایسه با منفی میتواند منجر به تصمیمگیریهای متفاوتی شود، پدیدهای که تحت عنوان تاثیر چارچوببندی (framing effect) توصیف میشود. چارچوببندی ویژگی (attribute framing)، عبارت است از توصیف مثبت در مقایسه با توصیف منفی یک ویژگی خاص از یک مورد یا حالت واحد، برای مثال، «احتمال بقا (survival) در سرطان 2/3 است» در مقایسه با اینکه «احتمال مرگومیر در سرطان 1/3 است». چارچوببندی هدف (goal framing)، به توصیف پیامدهای انجام یا عدم انجام یک اقدام بهصورت سود در مقایسه با زیان میپردازد، مثلا، «اگر تست غربالگری سرطان را انجام دهید، میزان بقای شما طولانیتر خواهد شد» در مقایسه با اینکه «اگر تست غربالگری سرطان را انجام ندهید، میزان بقای شما کوتاهتر خواهد شد».
اهداف
ارزیابی تاثیرات چارچوببندی ویژگی (مثبت در مقایسه با منفی) و چارچوببندی هدف (سود در مقایسه با زیان) در ارائه اطلاعات سلامت یکسان، بر درک، برداشت از میزان اثربخشی، اقناعپذیری و رفتار متخصصان سلامت، سیاستگذاران و مصرفکنندگان.
روشهای جستوجو
پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL، کتابخانه کاکرین، شماره 3، سال 2007؛ MEDLINE (Ovid) (1966 تا اکتبر 2007)؛ EMBASE (Ovid) (1980 تا اکتبر 2007)؛ PsycINFO (Ovid) (1887 تا اکتبر 2007) را جستوجو کردیم. هیچگونه محدودیتی از نظر زبان نگارش مقاله اعمال نشد. فهرست منابع مرورهای سیستماتیک مرتبط، مطالعات واردشده و مطالعات حذفشده اما نزدیک به هم را مرور کردیم. همچنین با کارشناسان این حوزه تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده، کارآزماییهای شبه-تصادفیسازی و کنترلشده و مطالعات متقاطع (cross-over) را با حضور متخصصان سلامت، سیاستگذاران و مصرفکنندگانی که یکی از دو نوع چارچوببندی را ارزیابی کردند، وارد این مرور کردیم.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور، دادهها را بهصورت مستقل از هم از هم و در دو نسخه استخراج کردند. کیفیت شواهد مربوط به هر پیامد را با استفاده از رویکرد درجهبندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation; GRADE) رتبهبندی کردیم. تاثیرات پیامد را با استفاده از تفاوت میانگین استانداردشده (SMD) استانداردسازی کردیم. آنالیزها را بر اساس نوع چارچوببندی (ویژگی، هدف) طبقهبندی کرده و آنالیز زیرگروهی از پیش برنامهریزیشده را بر اساس نوع پیام (غربالگری، پیشگیری و درمان) انجام دادیم. پیامد اولیه، رفتار بود. هیچ پیامد نامطلوبی را ارزیابی نکردیم.
نتایج اصلی
تعداد 35 مطالعه را شامل 16,342 شرکتکننده (همگی از مصرفکنندگان خدمات سلامت) وارد این مرور کردیم که 51 مورد مقایسه را گزارش کردند.
در زمینه چارچوببندی ویژگیها، شرکتکنندگان در یک مطالعه واردشده، پیام را زمانی بهتر درک کردند که با چارچوب منفی ارائه شد تا زمانی که با چارچوب مثبت دیده شد (1 مطالعه؛ SMD: -0.58؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.94- تا 0.22-؛ اندازه تاثیرگذاری (effect size): متوسط؛ شواهد با کیفیت پائین). اگرچه پیامهای با چارچوب مثبت ممکن است منجر به درک مثبتتری از اثربخشی نسبت به پیامهای با چارچوب منفی شده باشند (2 مطالعه؛ SMD: 0.36؛ 95% CI؛ 0.13- تا 0.85؛ اندازه تاثیرگذاری: کوچک؛ شواهد با کیفیت پائین)، تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در میزان اقناعپذیری (11 مطالعه؛ SMD: 0.07؛ 95% CI؛ 0.23- تا 0.37؛ شواهد با کیفیت پائین) و رفتار (1 مطالعه؛ SMD: 0.09؛ 95% CI؛ 0.14- تا 0.31؛ شواهد با کیفیت متوسط) مشاهده شد.
در مقابل، در بستر چارچوببندی هدف، پیامهای مبتنی بر زیان در مقایسه با پیامهای مبتنی بر سود، منجر به درک مثبتتری از اثربخشی برای پیامهای مربوط به غربالگری شدند (5 مطالعه؛ SMD: -0.30؛ 95% CI؛ 0.49- تا 0.10-؛ اندازه تاثیرگذاری: کوچک؛ شواهد با کیفیت متوسط) و همچنین ممکن است در پیامهای مربوط به درمان، متقاعدکنندهتر بوده باشند (3 مطالعه؛ SMD: -0.50؛ 95% CI؛ 1.04- تا 0.04؛ اندازه تاثیرگذاری: متوسط؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین). تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در رفتار وجود داشت (16 مطالعه؛ SMD: -0.06؛ 95% CI؛ 0.15- تا 0.03؛ شواهد با کیفیت پائین). هیچ مطالعهای تاثیر مداخله را بر درک ارزیابی نکرد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
برخلاف باورهای شایع، شواهد موجود با کیفیت پائین تا متوسط نشان میدهند که هم چارچوببندی ویژگیها و هم چارچوببندی هدف، ممکن است تاثیر همسو و سازگار چندانی بر رفتار مصرفکنندگان خدمات سلامت نداشته باشند. وجود ناهمگونی (heterogeneity) غیرقابل توضیح میان مطالعات مختلف، بیانگر این احتمال است که تاثیر چارچوببندی فقط تحت شرایطی خاص بروز میکند. پژوهشهای آتی باید این شرایط را بررسی کنند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
