آسیب حاد کلیه (acute kidney injury; AKI) علل متعددی دارد، از جمله عفونت، تروما، سنگ کلیه، داروهای سمّی، یا بهصورت اکتسابی در طول درمان در بیمارستان. افراد مبتلا به AKI بهطور ناگهانی عملکرد کلیههای خود را از دست میدهند که منجر به کاهش خروجی ادرار و احتباس مواد زائد در بدن میشود. از هر 1000 نفری که از بیمارستان مرخص میشوند، حدود 30 نفر مبتلا به AKI تشخیص داده میشوند؛ حدود 6% از کل بیماران به شدت بدحال دچار AKI هستند. بسیاری از افراد مبتلا به AKI، بر اثر این بیماری جان خود را از دست خواهند داد.
هدف از درمان AKI، بازگرداندن عملکرد کلیه با استفاده از دارو، دیالیز کلیه، یا هر دو، است. مطالعات آزمایشی حیوانی در مورد درمان با هورمون تیروئید (thyroid hormone) (یک درمان دارویی) نویدبخش بود، اما در مورد اثربخشی و بیخطری (safety) آن در انسان عدم قطعیت وجود داشت.
متون علمی پزشکی را برای بررسی مزایا و آسیبهای درمان با هورمون تیروئید در بزرگسالان مبتلا به AKI به هر علتی که در بیمارستان بستری بودند، جستوجو کردیم و دو مطالعه را یافتیم که شامل 97 نفر بودند. تفاوتهای بسیاری میان جمعیت مطالعه، بهویژه از نظر سابقه بیماری کلیوی در شرکتکنندگان (برخی کلیههای خودشان را داشتند؛ برخی دیگر پیوند کلیه دریافت کرده بودند)؛ و همچنین داروهایی که مورد بررسی قرار گرفتند، وجود داشت. این تفاوتها بدان معنا بود که قادر به ارزیابی آماری (متاآنالیز) دادههای مطالعه نبودیم.
ما دریافتیم که، در یک مطالعه، خطر مرگومیر به هر علتی میان افراد مبتلا به AKI که درمان با هورمون تیروئید را دریافت کردند، در مقایسه با افراد درمانشده با دارونما (placebo)، بسیار بالاتر بود؛ در مطالعه دوم، هیچ موردی از مرگومیر گزارش نشد. مشخص نیست که درمان با هورمون تیروئید در تغییر نیاز بیماران به دیالیز یا پیوند کلیه، بهتر از دارونما عمل میکند یا بدتر. در یک مطالعه، افراد مبتلا به AKI که تحت درمان با هورمون تیروئید قرار گرفتند، نسبت به افرادی که دارونما دریافت کردند، مدت زمان بیشتری به دیالیز نیاز داشتند، اما در مطالعه دیگر، هیچ تفاوتی در AKI و طول دوره نیاز به دیالیز مشاهده نشد. در یک مطالعه، طول دوره بستری در بخش مراقبتهای ویژه و بیمارستان در هر دو گروه دریافتکننده هورمون تیروئید و دارونما مشابه بود؛ اما در مطالعه دیگر، این موضوع گزارش نشد. هیچ مطالعهای گزارش نکرد که شرکتکنندگان به بیماری پیشرفته کلیه مبتلا شدند یا خیر. ما قصد داشتیم تغییرات ایجادشده در عملکرد کلیه و تعداد جلسات انجام دیالیز را آنالیز کنیم، اما گزارش دادهها برای انجام ارزیابیها کافی نبود.
مطالعات واردشده از نظر تعداد، اندک و از نظر حجم نمونه، کوچک بودند، و کیفیت روششناسی (methodology) پائینی داشتند. شواهد موجود نشان داد که استفاده از درمان با هورمون تیروئید با پیامدهای بدتری در بیماران مبتلا به AKI قطعی مرتبط است و بنابراین، باید از تجویز این درمانها برای این افراد اجتناب شود.
مطالعه چکیده کامل
آسیب حاد کلیه (acute kidney injury; AKI)، که در بیماران بستریشده در بیمارستان بهوفور دیده میشود، با موربیدیتی و مورتالیتی قابل توجهی همراه است. علیرغم پیشرفتهای اخیر در درمان، پیامدهای AKI در طول چهار دهه گذشته تغییر قابل توجهی نکرده و بروز آن همچنان رو به افزایش است. نیاز مبرمی به بررسی عوامل درمانی جدید و بازنگری در برخی از داروهای قدیمیتر برای مرور نقش آنها در مدیریت AKI وجود دارد. اگرچه درمان با هورمون تیروئید (thyroid hormone) در مطالعات آزمایشی حیوانی نویدبخش بوده است، کارآمدی و بیخطری (safety) بالینی آن برای مدیریت درمانی افراد مبتلا به AKI بهطور سیستماتیک ارزیابی نشدهاند.
اهداف
ارزیابی مزایا و آسیبهای ناشی از مصرف هورمونهای تیروئید در درمان بزرگسالان بستریشده مبتلا به AKI با هر علتی.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت تخصصی گروه کلیه در کاکرین، CENTRAL ؛ MEDLINE و EMBASE را جستوجو کردیم. همچنین به بررسی فهرست منابع مطالعات و مقالات بازیابیشده پرداختیم.
تاریخ جستوجو: نوامبر 2012.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) و شبه-RCTهایی (که در آنها تخصیص (allocation) درمان از طریق تناوب (alternation)، استفاده از سوابق پزشکی جایگزین، تاریخ تولد یا دیگر روشهای قابل پیشبینی انجام شد) که هر دوز یا شکلی از درمان با هورمون تیروئید را بهتنهایی یا در ترکیب با عوامل دیگر در مقایسه با دارونما (placebo) یا درمان مکمل (مانند فوروزماید (furosemide)، دوپامین (dopamine) یا پپتید ناتریورتیک دهلیزی (atrial natriuretic peptide)) در بیماران بزرگسال مبتلا به AKI مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم کیفیت مطالعات را بررسی کرده و دادهها را استخراج کردند. کیفیت مطالعات واردشده با استفاده از ابزار ارزیابی خطر سوگیری (bias) سازمان همکاری کاکرین (Cochrane Collaboration) بررسی شد. برای پیامدهای دوحالتی (dichotomous outcome) (مرگومیر، نیاز به درمان جایگزینی کلیه (renal replacement therapy; RRT)، ابتلا به بیماری پیشرفته کلیه (end-stage kidney disease; ESKD))، قصد داشتیم نتایج را در قالب خطرات نسبی (RR) با 95% فواصل اطمینان (CI) بیان کنیم. در مواردی که از مقیاسهای پیوسته (continuous) اندازهگیری برای ارزیابی تاثیرات درمان استفاده شد (طول مدت بستری در بیمارستان، طول دوره AKI و RRT)، قصد داشتیم از تفاوت میانگین (MD) استفاده کنیم.
نتایج اصلی
دو مطالعه با 97 شرکتکننده با معیارهای ورود مطابقت داشتند. این مطالعات از نظر جمعیت مطالعه، سیر طبیعی AKI (AKI چندعاملی در بیمارانی با کلیههای سالم در مقایسه با عملکرد تاخیری پیوند ناشی از نکروز حاد توبولار (acute tubular necrosis) در گیرندگان پیوند) و مداخلات مطالعه، تفاوت قابل توجهی داشتند؛ از اینرو، دادهها متاآنالیز نشدند. یک مطالعه، افزایش قابل توجهی را در خطر مورتالیتی به هر علتی (all-cause mortality) ناشی از مداخلات هورمون تیروئید در مقایسه با دارونما گزارش کرد (59 شرکتکننده، RR: 3.32؛ 95% CI؛ 1.21 تا 9.12)؛ در مطالعه دیگر هیچ موردی از مرگومیر گزارش نشد. هیچیک از این دو مطالعه، تفاوت معنیداری را در نیاز به RRT ناشی از درمان با هورمون تیروئید در مقایسه با دارونما گزارش نکردند. هیچ مطالعهای بروز پیشرفت وضعیت بهسوی ESKD را گزارش نکرد. در یک مطالعه، طول دوره AKI (MD؛ 2.00 روز؛ 95% CI؛ 0.18 تا 3.82) و RRT (5.00 روز؛ 95% CI؛ 2.05 تا 7.95) ناشی از درمان با هورمون تیروئید در مقایسه با دارونما به میزان قابل توجهی طولانیتر بود؛ در مطالعه دیگر، هیچ تفاوتی از نظر طول دوره AKI (MD؛ 2.00 روز؛ 95% CI؛ 3.53- تا 7.53) و RRT (MD؛ 2.00 روز؛ 95% CI؛ 2.36- تا 6.36) مشاهده نشد. یک مطالعه، مدت زمان مشابهی را از بستری در بخش مراقبتهای ویژه و در بیمارستان در هر دو بازوی مداخله و کنترل گزارش کرد (MD؛ 0.20- روز؛ 95% CI؛ 8.17- تا 7.77)؛ مطالعه دیگر این پیامد را گزارش نکرد. در هیچیک از مطالعات، هیچ عارضه جانبی ناشی از درمان با هورمون تیروئید مشاهده نشد. دادههای کافی برای ارزیابی تغییرات در عملکرد کلیه یا تعداد جلسات RRT در دسترس نبودند. هر دو مطالعه واردشده کوچک بوده و کیفیت روششناسی (methodology) مطلوبی نداشتند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
برای انجام آنالیز از مداخلات هورمون تیروئید در درمان افراد مبتلا به AKI، با کمبود مطالعات بزرگ و با کیفیت بالا مواجه شدیم. شواهد موجود نشان میدهد که درمان با هورمون تیروئید ممکن است با پیامدهای بدتری برای بیماران مبتلا به AKI قطعی مرتبط باشد؛ بنابراین، باید از تجویز آن برای این بیماران اجتناب شود. نقش درمان با هورمون تیروئید در پیشگیری از بروز AKI به اندازه کافی بررسی نشده و ممکن است در مطالعات بالینی آینده مورد توجه قرار گیرد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
