میزان آسیبهای شغلی میان کشاورزان در سطح بالا قرار دارد. برنامهها و قوانین پیشگیرانه زیادی بهعنوان راهکارهای کنترل آسیب در این زمینه مطرح شدهاند، اما اثربخشی بسیاری از این راهکارها در کاهش آسیبها هنوز ناشناخته است.
یک جستوجوی سیستماتیک در منابع علمی برای یافتن مطالعات مربوط به مداخلات کاهش آسیبهای شغلی در بخش کشاورزی انجام شد. از میان بیشاز 8600 منبع، هشت مطالعه یافت شدند. کیفیت مطالعات مرتبط ارزیابی شد و نتایج آنها استخراج شدند. دادههای حاصل از کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده در قالب یک متاآنالیز از تمامی مطالعات با یکدیگر ترکیب شدند. مطالعات سری زمانی منقطعشده (interrupted time series studies) دوباره آنالیز شدند تا مشخص شود که تغییری در سطح یا روند آسیبهای مرتبط با مداخله رخ داد یا خیر.
پنج کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده با 11,565 شرکتکننده و یک مطالعه سری زمانی منقطعشده با 14 نقطه اندازهگیری، از ترکیبی از مداخلات آموزشی مختلف و مشوقهای مالی استفاده کردند. دو مورد از این مطالعات بر پیشگیری از آسیب میان کودکان یا نوجوانان متمرکز بودند و مابقی به پیشگیری از آسیب میان بزرگسالان پرداختند. تاثیر قانونگذاری در دو مطالعه سری زمانی منقطعشده با میانگین 32.5 نقطه اندازهگیری ارزیابی شد. یک مطالعه به ارزیابی مقررات قانونی مربوط به پیشگیری از وقوع آسیبهای ناشی از واژگونی تراکتور در سوئد پرداخت، و مطالعه دیگر، مقررات مربوط به کاهش مسمومیتهای کشنده ناشی از آفتکشها را در سریلانکا ارزیابی کردند.
کیفیت روششناسی (methodology) برای همه مطالعات واردشده، پائینتر از سطح بالا ارزیابی شد.
این مطالعات، هیچ شواهدی را مبنی بر اینکه مداخلات آموزشی دارای تاثیر کاهشدهنده آسیب هستند، ارائه نکردند. بااینحال، در یک مطالعه مشخص شد که در نظر گرفتن تخفیف در حق بیمه بهعنوان یک مشوق مالی، موجب کاهش مطالبات خسارت ناشی از مصدومیت شد. در یک مطالعه، الزامات قانونی خاص مبنی بر گسترش استفاده از سازههای محافظ در برابر واژگونی (Rollover Protective Structures; ROPS) روی تراکتورها با کاهش میزان آسیبها همراه نبود. در مطالعه دیگری، وضع قانون برای ممنوعیت استفاده از آفتکشهای اندوسولفان (Endosulfan) با کاهش مسمومیتهای کشنده در طولانیمدت همراه بود.
مطالعه چکیده کامل
کشاورزی نسبت به صنایع دیگر، مخاطرهآمیزتر است. راهبردهای متعددی برای کاهش آسیبهای شغلی در این حوزه مطرح شدهاند، اما اثربخشی مداخلات مختلف بر این آسیبها همچنان نامشخص است.
اهداف
هدف این مرور، تعیین اثربخشی مداخلات برای پیشگیری از وقوع آسیبهای شغلی میان کارگران صنعت کشاورزی در مقایسه با عدم انجام مداخله یا مداخلات جایگزین است.
روشهای جستوجو
پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین، پایگاه ثبت تخصصی گروه صدمات در کاکرین، بانکهای اطلاعاتی MEDLINE؛ EMBASE؛ PsychINFO؛ OSH-ROM (شامل NIOSHTIC و HSELINE) تا جون 2006 جستوجو شدند. فهرست منابع مقالات انتخابشده، مرورهای مرتبط و بانکهای اطلاعاتی و وبسایتهای مرتبط با موضوع نیز جستوجو شدند. جستوجوها براساس زبان نگارش یا وضعیت انتشار محدود نشدند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده، کارآزماییهای خوشهای (cluster)-تصادفیسازی و کنترلشده، مطالعات کوهورت آیندهنگر با یک گروه کنترل همزمان، و مطالعات سری زمانی منقطعشده (interrupted time series studies; ITSs) که هر نوع مداخلهای را با هدف پیشگیری از وقوع آسیبهای شغلی کشنده یا غیرکشنده میان کارگران بخش کشاورزی ارزیابی کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده، استخراج دادهها و ارزیابی کیفیت مطالعه را بهطور مستقل از هم انجام دادند. نسبت نرخ (rate ratio) در کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده، محاسبه شد، و اندازههای تاثیرگذاری (effect size) مداخله نیز در یک متاآنالیز ترکیب شدند. مطالعات سری زمانی منقطعشده دوباره آنالیز شدند و هر یک از آنها از نظر داشتن تاثیر فوری و پیشرونده مطالعه شدند.
نتایج اصلی
پنج کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) با 11,565 شرکتکننده و سه ITS با میانگین 26.3 نقطه زمانی در دادهها، با معیارهای مورد نظر مطابقت داشتند.
برای مداخلات آموزشی با هدف کاهش میزان وقوع آسیب میان بزرگسالان، نسبت نرخ تجمعی پساز محاسبه مجدد براساس اندازههای تاثیرگذاری در سه RCT معادل 1.02 بود (95% CI؛ 0.87 تا 1.20). برای مداخلات آموزشی که کودکان را هدف قرار دادند، نسبت نرخ تجمعی برای میزان آسیب در دو RCT برابر با 1.27 گزارش شد (95% CI؛ 0.51 تا 3.16).
یک مطالعه ITS که به ارزیابی تاثیر مداخلهای شامل مشوقهای مالی پرداخت، سطح آسیب را بلافاصله پساز مداخله با اندازه تاثیرگذاری معادل 2.68- کاهش داد (95% CI؛ 3.80- تا 1.56-)، اما با اندازه تاثیرگذاری معادل 0.22-، هیچ تاثیر معنیداری بر روند آسیب در طول زمان نداشت (95% CI؛ 0.47- تا 0.03).
یک مطالعه ITS که به ارزیابی تاثیر وضع قانون ممنوعیت استفاده از آفتکش اندوسولفان (Endosulfan) بر مسمومیتهای کشنده با آفتکشها پرداخت، نشان داد که بلافاصله پساز اجرای قانون، میزان مسمومیتها با اندازه تاثیرگذاری معادل 2.20 (95% CI؛ 0.97 تا 3.43) افزایش یافت، اما در طول زمان منجر به کاهش روند مسمومیتها با اندازه تاثیرگذاری معادل 2.15- (95% CI؛ 2.64- تا 1.66-) شد.
مطالعه ITS دیگری، چهار آییننامه مختلف را با هدف افزایش استفاده از سازههای محافظ در برابر واژگونی (rollover protective structures; ROPS) روی تراکتورها و بررسی تاثیر آنها را بر آسیبها و جراحات منجر به فوت مستند کرد. معرفی دو قانون مختلف که مستلزم نصب ROPS روی تراکتورهای جدید فروختهشده پساز یک تاریخ مشخص بود، با کاهش آسیبهای منجر به فوت در طولانیمدت همراه بود (اندازه تاثیرگذاری: 0.93-؛ 95% CI؛ 1.82- تا 0.03-). در غیر این صورت، اجرای قانون با افزایش نرخ آسیب همراه بود. وضع قوانینی که مستلزم نصب ROPS روی همه تراکتورها، از جمله تراکتورهای قدیمی بود، با کاهش آسیبها و جراحات منجر به فوت همراه نبود، اما در طولانیمدت با افزایش آنها همراه شد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
مطالعات انتخابشده هیچ شواهدی را دال بر موثر بودن مداخلات آموزشی در کاهش میزان آسیب میان کارگران کشاورزی ارائه نکردند. مشوقهای مالی میتوانند میزان آسیبها را کاهش دهند. وضع قانون برای ممنوعیت استفاده از آفتکشها میتواند موثر باشد. وضع قوانین جهت گسترش استفاده از تجهیزات ایمنی (ROPS) در تراکتورهای جدید، با کاهش آسیبهای منجر به فوت همراه بود.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
