بسیاری از افرادی که دچار آسیب مغزی ناشی از تروما میشوند، با بیتفاوتی (apathy) مواجه میشوند. بیتفاوتی عبارت است از کاهش مولفههای شناختی، رفتاری و عاطفی فعالیتهای هدفمند بهدلیل کاهش انگیزه. این وضعیت با کاهش فعالیت، ابتکار عمل و نگرانی در مورد تلاش برای رسیدن به اهداف مشخص میشود. این مشکل بر پیامد بازتوانی، استقلال، کار، و بار (burden) خانواده تاثیر میگذارد.
نویسندگان این مرور، منابع علمی را برای یافتن مطالعات درمانی مربوط به بیتفاوتی، یا جزئی از بیتفاوتی، در افرادی که دچار آسیب مغزی ناشی از تروما شدند، جستوجو کردند. یک کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده یافت شد که استفاده از تحریک الکتروتراپی جمجمه را برای سکون (inertia)، که جزئی از بیتفاوتی است، بررسی کرد. شواهد مربوط به اثربخشی این درمان، بهویژه بهدلیل تعداد کم شرکتکنندگان و نبود آنالیزهای آماری برای نشان دادن موفقیتآمیزتر بودن درمان تحریک الکتروتراپی جمجمه نسبت به درمان ساختگی یا عدم درمان، محدود شد. برای بررسی روشهای مختلف درمان موثر بیتفاوتی در افراد مبتلا به آسیب مغزی ناشی از تروما، میبایست مطالعات بیشتری با روششناسی (methodology) دقیقتر انجام شوند.
مطالعه چکیده کامل
بیتفاوتی یا آپاتی (apathy)، نقصی در مولفههای آشکار رفتاری، عاطفی و شناختی رفتار هدفمند است. این یک اتفاق شایع پساز آسیب مغزی ناشی از تروما (traumatic brain injury; TBI) است و تاثیر گستردهای دارد. ما مطالعاتی را بهطور سیستماتیک مرور کردیم که اثربخشی مداخلات درمانی بیتفاوتی را در جمعیت TBI بررسی کردند.
اهداف
بررسی اثربخشی مداخلات درمانی بیتفاوتی در بزرگسالانی که دچار TBI شدهاند. این امر با تغییرات در معیارهای رفتاری، شناختی و عاطفی بیتفاوتی ارزیابی شد.
روشهای جستوجو
بانکهای اطلاعاتی زیر را تا ژانویه 2008 جستوجو کردیم: CENTRAL ( کتابخانه کاکرین، 2008، شماره 1)، بانک اطلاعاتی خلاصههای مرور تاثیرات (Database of Abstracts of Reviews of Effects)؛ ACP Journal Club؛ MEDLINE (1950 تا ژانویه 2008)، EMBASE (1980 تا ژانویه 2008)، PsycINFO (1806 تا ژانویه 2008)، CINAHL (1982 تا ژانویه 2008)؛ PsycBITE؛ AMED (1985 تا ژانویه 2008)، www.controlled-trials.com؛ www.clinicaltrials.gov و www.actr.org.au. پایگاه ثبت تخصصی گروه صدمات در کاکرین تا ژانویه 2009 جستوجو شد. علاوهبر این، مجموعه مقالات کنفرانسهای کلیدی و فهرست منابع کارآزماییهای واردشده را بررسی کردیم تا مطالعات بیشتری را شناسایی کنیم که معیارهای ورود را داشتند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) از مداخلاتی که بهطور خاص بیتفاوتی را در افراد مبتلا به TBI هدف قرار دادند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده (ALB و RLT) بهطور مستقل از هم مطالعات را برای ورود ارزیابی کردند. کیفیت روششناسی (methodology) مطالعات واردشده و دادههای استخراجشده را رتبهبندی کردیم.
نتایج اصلی
ما یک کارآزمایی را شناسایی کردیم که معیارهای ورود را برای این مرور داشت. این کارآزمایی (N = 21) نشان داد که تحریک الکتروتراپی جمجمه (cranial electrotherapy stimulation; CES)، سکون (inertia) را که جزئی از بیتفاوتی است، کاهش میدهد، درحالیکه هیچ تغییری در گروههای کنترل درمان ساختگی یا عدم درمان مشاهده نشد. با توجه به اینکه هیچ آنالیز بین-گروهی گزارش نشد، تعیین اینکه گروه تحت درمان CES بهطور قابل توجهی بیشتر از گروه کنترل بهبود یافتند یا خیر، امکانپذیر نبود.
نتیجهگیریهای نویسندگان
هیچ شواهد برای حمایت از استفاده از درمان CES برای سکون، که جزئی از بیتفاوتی است، ارائه نشد. آنالیز آماری بین-گروهی انجام نشد و بنابراین تعیین اثربخشی درمان در مقایسه با عدم درمان یا درمان ساختگی امکانپذیر نبود. نتایج مربوط به اثربخشی درمان فقط قابل استنباط است، و این شواهد فقط براساس یک کارآزمایی با حجم نمونه کوچک بنا نهاده شد. انجام کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده بیشتری ارزشمند خواهند بود که به ارزیابی روشهای مختلف درمان بیتفاوتی بپردازند. کارآزماییها باید حجم نمونه بزرگتری داشته باشند و از طراحیهای تحقیقاتی دقیق و آنالیزهای آماری مناسب برای بررسی تفاوتهای بین-گروهی استفاده کنند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
