عوامل تغذیهای بر سطح گلوکز خون تاثیر میگذارند، بااینحال، در حال حاضر هیچ رویکرد واحدی برای راهبرد تغذیهای مطلوب در دیابت وجود ندارد. مواد غذایی کربوهیدراتی مختلف، تاثیرات متفاوتی بر گلوکز خون دارند و میتوان آنها را براساس تاثیر کلیشان بر سطح گلوکز خون، با استفاده از شاخصی موسوم به «شاخص گلیسمی (glycaemic index)» رتبهبندی کرد. مواد غذایی دارای شاخص گلیسمی پائین — مانند عدس، لوبیا و جو دوسر — با تامین تدریجی گلوکز برای جریان خون و در نتیجه تحریک ترشح کمتر انسولین، در مقایسه با مواد غذایی دارای شاخص گلیسمی بالا (مانند نان سفید) ممکن است به بهبود کنترل سطح قند خون کمک کنند. شاخصی که «بار گلیسمی» (glycaemic load) نامیده میشود، نشاندهنده اثر کلی رژیم غذایی بر سطح قند خون است و از طریق ضرب کردن «نمایه گلیسمی» (glycaemic index) در مقدار کربوهیدرات (به گرم) محاسبه میشود.
ما یازده کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده مرتبط را شناسایی کردیم که طول مدت آنها بین 1 تا 12 ماه بود و 402 شرکتکننده را بررسی کردند. کنترل متابولیک (که با شاخص هموگلوبین گلیکوزیله A1c یا HbA1c، بهعنوان معیاری بلندمدت برای سنجش سطح گلوکز خون، اندازهگیری میشود) در پی پیروی از رژیم غذایی با شاخص گلیسمی پائین، به میزان 0.5% بهبود یافت، تغییری که هم از نظر آماری و هم از نظر بالینی حائز اهمیت است. تعداد اپیزودهای افت سطح قند خون (هیپوگلیسمی) با رژیم غذایی دارای شاخص گلیسمی پائین، در مقایسه با رژیم غذایی دارای شاخص گلیسمی بالا، بهطور معنیداری کاهش یافت. هیچیک از کارآزماییها، گزارشی را در مورد مورتالیتی، موربیدیتی یا هزینهها ارائه ندادند.
مطالعه چکیده کامل
هدف از مدیریت بالینی دیابت، طبیعیسازی سطح گلوکز خون است، زیرا بهبود کنترل گلوکز خون با کاهش بروز و پیشرفت عوارض بیماری مرتبط است. عوامل تغذیهای بر سطح گلوکز خون تاثیر میگذارند، بااینحال در حال حاضر هیچ رویکرد واحد و فراگیری برای درمان مطلوب دیابت از طریق رژیم غذایی وجود ندارد. در مورد میزان سودمندی شاخص گلیسمی (glycaemic index; GI) در برنامهریزی غذایی افراد مبتلا به دیابت، اختلافنظر وجود دارد. بهبود کنترل سطح قند خون از طریق رژیم غذایی میتواند نیاز به دارو را به حداقل برساند، خطر عوارض دیابت را کاهش دهد، کیفیت زندگی را بهبود بخشد و امید به زندگی را بیشتر کند.
اهداف
ارزیابی تاثیرات رژیمهای غذایی با شاخص گلیسمی پائین، یا بار گلیسمی پائین، بر کنترل سطح قند خون در افراد مبتلا به دیابت.
روشهای جستوجو
ما جستوجوهای الکترونیکی را در کتابخانه کاکرین ، MEDLINE؛ EMBASE و CINAHL بدون محدودیت زبانی، انجام دادیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده را با مدتزمان چهار هفته یا بیشتر ارزیابی کردیم که در آنها رژیم غذایی با شاخص گلیسمی پائین یا بار گلیسمی پائین، با رژیمی دارای شاخص یا بار گلیسمی بالاتر (یا رژیمی دیگر) در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 یا 2، که بیماریشان بهطور مطلوبی کنترل نشده بود، مقایسه شد.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده با استفاده از فرمهای استاندارد استخراج دادهها، بهطور مستقل از هم دادههای مربوط به جمعیت مورد مطالعه، مداخله و پیامدها را از هریک از مطالعات واردشده بهدست آوردند.
نتایج اصلی
یازده کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده مرتبط، شامل 402 شرکتکننده، شناسایی شدند. کاهش معناداری در هموگلوبین گلیکوزیله A1c یا HbA1c در کارآزماییهای گروه-موازی مشاهده شد، با تفاوت میانگین وزندهیشده (WMD) برابر با 0.5-% و 95% فاصله اطمینان (CI): 0.9- تا 0.1- (0.02 = P)؛ و در گروه کارآزماییهای متقاطع (cross-over)، WMD برابر با 0.5-% با 95% CI؛ 1.0- تا 0.1- (0.03 = P) گزارش شد. در یک کارآزمایی، دفعات بروز هیپوگلیسمی در رژیم غذایی با GI پائین در مقایسه با رژیم دارای GI بالا بهطور معناداری کمتر بود (تفاوت: 0.8- مورد بهازای هر بیمار در هر ماه؛ 0.01 > P)، و در مطالعهای دیگر، نسبت شرکتکنندگانی که بیشاز 15 مورد اپیزود هیپرگلیسمی را در ماه گزارش کردند، در گروه رژیم غذایی با GI پائین در مقایسه با رژیم مبتنی بر اندازهگیری واحدهای تبادل کربوهیدرات (carbohydrate exchange) کمتر بود (35% در برابر 66%؛ 0.006 = P). هیچیک از کارآزماییها، گزارشی را در مورد مورتالیتی، موربیدیتی یا هزینهها ارائه ندادند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
رژیم غذایی با GI پائین میتواند کنترل سطح قند خون را در دیابت بهبود بخشد، بدون آنکه خطر بروز افت قند خون (هیپوگلیسمی) را افزایش دهد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
