مدیریت سرطان پروستات در مراحل اولیه یکی از بحثبرانگیزترین حوزهها در حوزه پزشکی سرطان است، بهطوریکه جراحی، رادیوتراپی، هورموندرمانی اولیه (که از طریق دارو یا با برداشتن بیضهها از طریق جراحی - ارکیدکتومی (orchidectomy) - انجام میشود) و تحت نظر قرار دادن بیمار (watchful waiting)، همگی اشکال قابل قبول درمان اولیه هستند. تصمیمگیری در مورد درمان اغلب براساس ترجیحات بیمار و ارائهدهنده خدمات درمانی و با در نظر گرفتن خطرات و مزایای درمانها و روند پیشرفت بیماری انجام میشود. از آنجایی که رشد سرطان پروستات، تاحدی تحت تاثیر هورمونهای جنسی مردانه است، استفاده از درمان هورمونی برای کاهش سطح هورمونهای مردانه در گردش خون، روشی بالقوه بسیار مفید برای درمان تمام مراحل این بیماری محسوب میشود. در سالهای اخیر، پژوهشها درباره استفاده از این نوع هورموندرمانی در ترکیب با جراحی و رادیوتراپی افزایش یافته است. این مرور سیستماتیک، نتایج تمام کارآزماییهای مهمی را که به بررسی نقش هورمونها در ترکیب با جراحی و رادیوتراپی برای درمان سرطان پروستات موضعی و پیشرفته موضعی پرداختند، ترکیب میکند.
نتایج این مرور نشان میدهند هورموندرمانی نئوادجوانت که سه تا شش ماه پیشاز درمان قطعی اولیه (پروستاتکتومی (prostatectomy) رادیکال، رادیوتراپی رادیکال) تجویز میشود، تاکنون موجب بهبودی قابل تشخیص در بقای کلی یا بقای مختص بیماری نشده است. بااینحال، هنگامی که این درمان پیشاز رادیوتراپی تجویز شد، بهبودی قابل توجهی در بقای بدون بیماری گزارش شد (تقریبا 90%). هورموندرمانی نئوادجوانت پیشاز پروستاتکتومی رادیکال، متغیرهای پاتولوژیک مرتبط با پیشآگهی ضعیف را، مانند میزان مثبت بودن حاشیه جراحی و نسبت بیماران دارای غدد لنفاوی مثبت، نیز بهطور قابل توجهی بهبود بخشید. هورموندرمانی ادجوانت پساز پروستاتکتومی، در مقایسه با پروستاتکتومی بهتنهایی، تغییری را در بقای کلی یا بقای مختص بیماری ایجاد نکرد. بااینحال، درمان ادجوانت پساز رادیوتراپی، بقای کلی و بقای مختص بیماری را تا 10 سال پساز درمان بهطور قابل توجهی بهبود بخشید. بقای بدون بیماری در مدت 10 سال نیز بهطور قابل توجهی بهبود یافت. هورموندرمانی با چندین عوارض جانبی از جمله گُرگرفتگی و ژنیکوماستی (gynaecomastia) همراه است. تصمیمگیری درباره استفاده از این عوامل باید پساز گفتوگوی کامل میان بیمار و پزشک انجام شود، بهگونهای که خطر بیماری در فرد بیمار، مزایای افزودن هورمون و عوارض جانبی ناشی از هورموندرمانی بهطور کامل بررسی شوند.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
هورموندرمانی در سرطان پروستات اولیه نشان داده که میتواند برخی متغیرهای بالینی و پاتولوژیکی را بهبود دهد، اما همیشه با افزایش بقای کلی (overall survival; OS) همراه نبوده است. ما یک مرور سیستماتیک را از مطالعات مربوط به هورموندرمانی ادجوانت و نئوادجوانت همراه با جراحی یا رادیوتراپی در سرطان پروستات موضعی یا پیشرفته موضعی انجام دادیم.
اهداف
هدف این مرور، انجام یک مرور سیستماتیک، و در جاییکه امکانپذیر بود، انجام یک متاآنالیز از هورموندرمانی نئوادجوانت و ادجوانت در سرطان پروستات موضعی یا پیشرفته موضعی بود.
روشهای جستوجو
پایگاههای MEDLINE (1966 تا 2006)؛ EMBASE، کتابخانه کاکرین ، Science Citation Index ؛ LILACS و SIGLE را برای یافتن کارآزماییهای تصادفیسازیشده مرتبط جستوجو کردیم. همچنین جستوجوهای دستی در مقالات مناسب و مرتبط انجام شدند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی یا شبه-تصادفیسازی و کنترلشده با حضور بیماران مبتلا به سرطان پروستات موضعی یا پیشرفته موضعی، یعنی مراحل T1 تا T4، با هر وضعیت N و M0، وارد این مرور شدند، که در آنها محرومیت هورمونی نئوادجوانت یا ادجوانت همراه با درمان اولیه (رادیوتراپی رادیکال یا پروستاتکتومی (prostatectomy) رادیکال) در مقایسه با درمان اولیه بهتنهایی ارزیابی شد.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دادهها از مطالعات واجد شرایط استخراج و از نظر کیفیت ارزیابی شدند، و شامل اطلاعاتی در مورد طراحی مطالعه، شرکتکنندگان، مداخلات و پیامدها بودند. دادههای مشابه با استفاده از اصل قصد درمان (intention-to-treat; ITT) برای انجام متاآنالیز با یکدیگر تجمیع شدند.
نتایج اصلی
مردان مبتلا به سرطان پروستات براساس سطح خطر بیماری (T1 تا T2؛ T3 تا T4، سطح PSA و نمره گلیسون (Gleason)) پیامدهای بالینی متفاوتی دارند. بااینحال، اکثر مطالعات واردشده در این مرور، نتایج را براساس گروههای خطر گزارش نکردند؛ بنابراین، انجام آنالیز زیرگروه امکانپذیر نبود.
هورموندرمانی نئوادجوانت پیشاز انجام پروستاتکتومی، باعث بهبودی در بقای کلی نشد (OR: 1.11؛ 95% CI؛ 0.67 تا 1.85؛ P = 0.69). بااینحال، کاهش قابل توجهی در میزان حاشیه جراحی مثبت گزارش شد (OR: 0.34؛ 95% CI؛ 0.27 تا 0.42؛ P < 0.00001)، و بهبودی معنیداری در دیگر متغیرهای پاتولوژیک مانند درگیری غدد لنفاوی، مرحلهبندی پاتولوژیکی و میزان محدود شدن تومور به اندامها دیده شد. کاهش میزان عود بیماری، به نفع گروه درمان، در حد مرزی معنیدار بود (OR: 0.74؛ 95% CI؛ 0.55 تا 1.0؛ P = 0.05). استفاده از دوره طولانیتر هورمونهای نئوادجوانت، یعنی 6 یا 8 ماه پیشاز انجام پروستاتکتومی، با کاهش معنیدار حاشیههای جراحی مثبت همراه بود (OR: 0.56؛ 95% CI؛ 0.39 تا 0.80؛ P = 0.002).
در یک مطالعه، هورمونهای نئوادجوانت پیشاز رادیوتراپی، بقای کلی را در بیماران با نمره گلیسون 2 تا 6 بهطور قابل توجهی بهبود بخشیدند؛ اگرچه، در دو مطالعه، بهبودی در بقای مختص بیماری (disease-specific survival) مشاهده نشد (OR: 0.99؛ 95% CI؛ 0.75 تا 1.32؛ P = 0.97). بااینحال، بهبودی معنیداری، هم در بقای بالینی بدون بیماری (OR: 1.86؛ 95% CI؛ 1.93 تا 2.40؛ P < 0.00001) و هم در بقا بدون بیماری بیوشیمیایی (OR: 1.93؛ 95% CI؛ 1.45 تا 2.56؛ P < 0.00001) مشاهده شد.
محرومیت آندروژن بهصورت ادجوانت پساز انجام پروستاتکتومی، بهبودی معنیداری را در بقای کلی در 5 سال ایجاد نکرد (OR: 1.50؛ 95% CI؛ 0.79 تا 2.85؛ P = 0.2)؛ اگرچه یک مطالعه مزیت قابل توجهی را از نظر بقای مختص بیماری با درمان ادجوانت گزارش کرد (P = 0.001). علاوهبر این، بهبودی معنیداری در بقای بدون بیماری هم در مدت 5 سال (OR: 3.73؛ 95% CI؛ 2.30 تا 6.03؛ P < 0.00001) و هم در مدت 10 سال (OR: 2.06؛ 95% CI؛ 1.34 تا 3.15؛ P = 0.0009) مشاهده شد.
درمان ادجوانت پساز رادیوتراپی موجب افزایش معنیداری در بقای کلی شد که در پیگیری 5 سال (OR: 1.46؛ 95% CI؛ 1.17 تا 1.83؛ P = 0.0009) و 10 سال (OR: 1.44؛ 95% CI؛ 1.13 تا 1.84؛ P = 0.003) مشاهده شد؛ اگرچه ناهمگونی (heterogeneity) قابل توجهی وجود داشت (بهترتیب: P = 0.09 و P = 0.07). همچنین بهبودی معنیداری از نظر بقای مختص بیماری (OR: 2.10؛ 95% CI؛ 1.53 تا 2.88؛ P = 0.00001) و بقای بدون بیماری (OR: 2.53؛ 95% CI؛ 2.05 تا 3.12؛ P < 0.00001) در مدت 5 سال مشاهده شد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
هورموندرمانی همراه با پروستاتکتومی یا رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان پروستات موضعی یا پیشرفته موضعی، با مزایای بالینی قابل توجهی همراه است. هنگامی که هورموندرمانی پیشاز پروستاتکتومی یا رادیوتراپی تجویز شود، کنترل موضعی قابل توجهی حاصل میشود که ممکن است کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد. هنگامی که هورموندرمانی پساز درمان اولیه بهعنوان درمان ادجوانت استفاده میشود، شواهدی مبنی بر افزایش قابل توجه بقا علاوهبر کنترل موضعی نیز وجود دارد. بااینحال، هورموندرمانی با عوارض جانبی قابل توجهی مانند گُرگرفتگی و ژنیکوماستی (gynaecomastia) و همچنین هزینههای گزاف همراه است. بنابراین، تصمیمگیری درباره استفاده از هورموندرمانی باید در سطح محلی و با مشارکت میان بیمار، پزشک و سیاستگذاران سلامت انجام شود و به مزایای بالینی، سمیّت درمان و هزینهها توجه شوند. برای تعیین بهترین انتخاب درمانی، مدت مناسب درمان و زمانبندی مطلوب محرومیت آندروژن، همچنین بررسی تاثیر هورموندرمانی طولانیمدت بر سمیّت و کیفیت زندگی بیماران، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
