رفتن به محتوای اصلی

فیلترها

شواهد

کتابچه‌های آموزشی و راهنماها

اخبار

درمان دارویی برای اختلال شخصیت مرزی

در دسترس به زیان‌های

بسیاری از افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی (borderline personality disorder; BPD) تحت درمان دارویی قرار می‌گیرند. بااین‌حال، هیچ دارویی به‌طور خاص برای درمان BPD وجود ندارد. اغلب، یک داروی خاص به‌دلیل ویژگی‌های شناخته‌شده‌اش در درمان اختلالات مرتبط یا نشانه‌های BPD که در شرایط دیگر مانند اختلالات افسردگی، روان‌پریشی یا اضطراب نیز دیده می‌شوند، انتخاب می‌شود. خود BPD با الگویی فراگیر از بی‌ثباتی در تنظیم عواطف (با نشانه‌هایی مانند خشم نامناسب، احساس مزمن پوچی و بی‌ثباتی عاطفی)، کنترل تکانه (نشانه‌ها: خودزنی یا رفتار خودکشی، افکار یا تهدید به خودکشی علیه دیگران)، مشکلات بین فردی (نشانه‌ها: تلاش‌های دیوانه‌وار برای جلوگیری از رهاشدگی، الگوهای روابط ناپایدار همراه با ایده‌آل‌سازی و تحقیر دیگران) و مشکلات شناختی-ادراکی (نشانه‌ها: اختلال هویت از نظر ادراک خود، افکار پارانوئیدی گذرا یا احساس تجزیه در موقعیت‌های استرس‌زا) مشخص می‌شود. هدف این مرور، جمع‌بندی شواهد فعلی درباره تاثیرات درمان دارویی در BPD براساس نتایج کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده با کیفیت بالا بود.

مطالعات موجود، تاثیرات درمان را با داروهای آنتی‌سایکوتیک، ضدافسردگی و تثبیت‌کننده خلق‌وخو در BPD بررسی کردند. علاوه‌بر این، مکمل غذایی اسید چرب امگا-3 (که معمولا از ماهی گرفته می‌شود) که تصور می‌شود دارای تاثیرات تثبیت‌کننده خلق‌وخو است، ارزیابی شد. بیست‌وهشت مطالعه شامل 1742 شرکت‌کننده، وارد این مرور شدند.

یافته‌ها نشان‌دهنده مزیت استفاده از داروهای آنتی‌سایکوتیک نسل دوم، تثبیت‌کننده‌های خلق‌وخو و اسیدهای چرب امگا-3 بودند، اما بیشتر برآوردهای اثرگذاری (effect estimate) براساس تاثیرات یک مطالعه واحد بودند، بنابراین تکرار مطالعات مفید خواهد بود. علاوه‌بر این، مصرف طولانی‌مدت این داروها ارزیابی نشده است. اطلاعات اندک موجود برای مقایسه‌های مجزا، تاثیرات حاشیه‌ای را برای آنتی‌سایکوتیک‌های نسل اول و داروهای ضدافسردگی نشان داد.

داده‌ها هم‌چنین نشان دادند که ممکن است رفتارهای خودآزاری در بیمارانی که با اولانزاپین درمان می‌شوند، افزایش یابد. به‌طور کلی، باید به عوارض جانبی توجه شود. اکثر کارآزمایی‌ها داده‌های دقیقی را از عوارض جانبی ارائه ندادند و بنابراین نتوانستند وارد این مرور شوند. ما فرض کردیم که تاثیرات آن‌ها مشابه تاثیراتی است که بیماران مبتلا به دیگر بیماری‌ها تجربه می‌کنند. داده‌های موجود از مطالعات واردشده در اینجا نشان می‌دهند که عوارض جانبی شامل افزایش وزن، آرام‌بخشی و تغییر پارامترهای خونی با درمان اولانزاپین و کاهش وزن با توپیرامات بودند. تاثیرات مفید بسیار کمی از مصرف داروهای آنتی‌سایکوتیک نسل اول و داروهای ضدافسردگی یافت شد. بااین‌حال، آن‌ها ممکن است در صورت وجود مشکلات همراه که بخشی از پاتولوژی اصلی BPD نیستند، اما اغلب در بیماران BPD یافت می‌شوند، مفید باشند.

نتایج مطالعات به‌ازای هر مقایسه دارویی بسیار کم و با تعداد شرکت‌کنندگان اندک هستند. بنابراین، یافته‌های فعلی کارآزمایی‌ها و این مرور قطعی نیستند و به‌راحتی می‌توانند با پژوهش‌های آینده تغییر کنند. علاوه‌بر این، ممکن است مطالعات موجود ویژگی‌های واقعی محیط‌های بالینی (از جمله ویژگی‌های بیماران، طول مدت مداخلات و دوره‌های پیگیری) را به‌خوبی منعکس نکنند.

پیشینه

داروها به‌طور گسترده‌ای در درمان اختلال شخصیت مرزی (borderline personality disorder; BPD) استفاده می‌شوند، و انتخاب داروها براساس ویژگی‌های شناخته‌شده آن‌ها در دیگر اختلالات روان‌پزشکی («استفاده بدون تائیدیه (off-label)») انجام می‌شود و عمدتا نشانه‌های عاطفی یا تحریک‌پذیر را هدف قرار می‌دهند.

اهداف

ارزیابی تاثیرات درمان دارویی در بیماران مبتلا به BPD.

روش‌های جست‌وجو

بانک‌های اطلاعاتی کتاب‌شناختی (bibliographic) را طبق استراتژی گروه مشکلات تکاملی، روانی‌اجتماعی و یادگیری در کاکرین تا سپتامبر 2009 جست‌وجو کردیم، فهرست منابع مقالات را بررسی کرده، و با پژوهشگران در این حوزه تماس گرفتیم.

معیارهای انتخاب

مطالعات تصادفی‌سازی‌شده‌ای که به ارزیابی تاثیرات دارو در مقایسه با دارونما (placebo)، یا دارو در مقایسه با دارو(های) دیگر در بیماران مبتلا به BPD پرداختند. پیامدها عبارت بودند از شدت کلی BPD، ابعاد مختلف نشانه BPD براساس معیارهای DSM-IV، سایکوپاتولوژی مرتبط با BPD اما غیر‌-اختصاصی برای آن، میزان خروج بیماران از مطالعه (attrition) و عوارض جانبی.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها

دو نویسنده به‌طور مستقل از هم کارآزمایی‌ها را انتخاب کردند، کیفیت آن‌ها را ارزیابی کرده و داده‌ها را استخراج کردند.

نتایج اصلی

بیست‌وهشت کارآزمایی با مجموع 1742 شرکت‌کننده در کارآزمایی وارد این مرور شدند. داروهای آنتی‌سایکوتیک نسل اول (فلوپنتیکسول دکانوات (flupenthixol decanoate)، هالوپریدول (haloperidol)، تیوتیکسن (thiothixene))؛ داروهای آنتی‌سایکوتیک نسل دوم (آریپیرازول (aripirazole)، اولانزاپین (olanzapine)، زیپراسیدون (ziprasidone))، تثبیت‌کننده‌های خلق‌وخو (کاربامازپین (carbamazepine)، والپروات سمی‌سدیم (valproate semisodium)، لاموتریژین (lamotrigine)، توپیرامات (topiramate))، داروهای ضدافسردگی (آمی‌تریپتیلین (amitriptyline)، فلوکستین (fluoxetine)، فلووکسامین (fluvoxamine)، فنلزین سولفات (phenelzine sulfate)، میانسرین (mianserin)) و مکمل‌های غذایی (اسید چرب امگا-3) تست شدند. کارآزمایی‌های قدیمی‌تر به بررسی داروهای آنتی‌سایکوتیک نسل اول پرداختند، درحالی‌که مطالعات اخیر بیشتر بر داروهای آنتی‌سایکوتیک نسل دوم و تثبیت‌کننده‌های خلق‌وخو متمرکز بودند. داده‌ها برای مقایسه‌های فردی پراکنده بودند، و نشان‌دهنده تاثیرات حاشیه‌ای برای آنتی‌سایکوتیک‌های نسل اول و داروهای ضدافسردگی بود.

یافته‌ها بر حمایت از مصرف داروهای آنتی‌سایکوتیک نسل دوم، تثبیت‌کننده‌های خلق‌وخو و اسیدهای چرب امگا-3 دلالت داشتند، اما از آنجایی که اکثر برآوردهای اثرگذاری (effect estimate) مداخله براساس مطالعات تکی بودند، نیاز به تکرار دارند. مصرف طولانی‌مدت این داروها ارزیابی نشده است.

داده‌های مربوط به عوارض جانبی، به‌جز اولانزاپین، اندک بودند. احتمال افزایش رفتار خودآزاری، افزایش قابل توجه وزن، آرام‌بخشی و تغییرات در پارامترهای خونی با مصرف اولانزاپین وجود داشت. هم‌چنین کاهش قابل توجهی در وزن بدن با درمان توپیرامات مشاهده شد. تمامی داروها از نظر میزان خروج بیماران از مطالعه، به‌خوبی تحمل شدند.

مقایسه‌های مستقیم دارویی شامل دو داروی آنتی‌سایکوتیک نسل اول (لوکساپین (loxapine) در مقایسه با کلرپرومازین (chlorpromazine))، داروی آنتی‌سایکوتیک نسل اول در برابر داروی ضدافسردگی (هالوپریدول در مقایسه با آمی‌تریپتیلین؛ هالوپریدول در مقایسه با فنلزین سولفات) و داروی آنتی‌سایکوتیک نسل دوم در برابر داروی ضدافسردگی (اولانزاپین در مقایسه با فلوکستین) بودند. داده‌ها نشان‌دهنده پیامدهای بهتر برای فنلزین سولفات بودند، اما در دیگر مقایسه‌ها تفاوت معنی‌داری وجود نداشت، به‌جز اولانزاپین که نسبت به فلوکستین، افزایش وزن و آرام‌بخشی بیشتری نشان داد. تنها کارآزمایی که درمان تک‌دارویی را در مقایسه با درمان ترکیبی (اولانزاپین در مقایسه با اولانزاپین به‌همراه فلوکستین؛ فلوکستین در مقایسه با فلوکستین به‌همراه اولانزاپین) بررسی کرد، هیچ تفاوت معنی‌داری را در پیامدها نشان نداد.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان

شواهد موجود نشان‌دهنده برخی تاثیرات مفید داروهای آنتی‌سایکوتیک نسل دوم، تثبیت‌کننده‌های خلق‌وخو و مکمل‌های غذایی حاوی اسیدهای چرب امگا-3 است. بااین‌حال، این نتایج عمدتا براساس برآوردهای اثرگذاری حاصل از مطالعات تکی هستند. پشتیبانی گسترده‌ای از مصرف داروهای ضدافسردگی برای درمان BPD صورت نگرفته است، اما ممکن است در صورت وجود بیماری‌های همراه مفید باشند. شدت کلی BPD، تحت تاثیر هیچ‌یک از داروها، تغییر معنی‌داری نکرد. هیچ نتیجه امیدوارکننده‌ای برای نشانه‌های اصلی BPD از جمله احساس مزمن پوچی، اختلال هویت و رهاشدگی به‌دست نیامد. با توجه به محدودیت‌های متعدد در شواهد حاصل از RCT که قابلیت کاربرد آن‌ها را در محیط‌های بالینی روزمره محدود می‌کند (از جمله ویژگی‌های بیماران، طول مدت مداخلات و دوره‌های مشاهده)، نتیجه‌گیری‌ها باید با احتیاط انجام شوند.

یادداشت‌های ترجمه

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.

استناد
Stoffers J, Völlm BA, Rücker G, Timmer A, Huband N, Lieb K. Pharmacological interventions for borderline personality disorder. Cochrane Database of Systematic Reviews 2022, Issue 3. Art. No.: CD005653. DOI: 10.1002/14651858.CD005653.pub2.

استفاده ما از cookie‌ها

ما برای کارکردن وب‌گاه از cookie‌های لازم استفاده می‌کنیم. ما همچنین می‌خواهیم cookie‌های تجزیه و تحلیل اختیاری تنظیم کنیم تا به ما در بهبود آن کمک کند. ما cookie‌های اختیاری را تنظیم نمی کنیم، مگر این‌که آنها را فعال کنید. با استفاده از این ابزار یک cookie‌ روی دستگاه شما تنظیم می‌شود تا تنظیمات منتخب شما را به خاطر بسپارد. همیشه می‌توانید با کلیک بر روی پیوند «تنظیمات Cookies» در پایین هر صفحه، تنظیمات cookie‌ خود را تغییر دهید.
برای اطلاعات بیشتر در مورد cookie‌هایی که استفاده می‌کنیم، صفحه cookie‌های ما را ملاحظه کنید.

پذیرش تمامی موارد
پیکربندی کنید