عفونتهای فرصتطلب تهدیدی برای زندگی و سلامت افراد مبتلا به HIV هستند. کوتریموکسازول (cotrimoxazole)، یک آنتیبیوتیک که با نام تری متوپریم-سولفامتوکسازول (trimethoprim-sulfamethoxazole) نیز شناخته میشود، در درمان و پیشگیری از بروز چندین عفونت فرصتطلب استفاده میشود. کوتریموکسازول در بیماران مبتلا به HIV/AIDS میتواند عوارض جانبی بیشتری را مرتبط با دارو نسبت به جمعیت عمومی ایجاد کند. بااینحال، جایگزینهای موثر زیادی برای این دارو وجود ندارد، که تاکنون ارزانترین گزینه موجود نیز بوده است. وقتی بیمار مبتلا به HIV دچار عارضه جانبی مرتبط با مصرف کوتریموکسازول میشود، مصرف دارو اغلب ادامه مییابد (درمان کامل) یا بعدا دوباره تجویز میشود، با استفاده از دوزهای بالاتر (حساسیتزدایی) یا بلافاصله با دوز کامل (شروع مجدد درمان). این مرور سیستماتیک اولین مطالعهای است که تفاوتها را در چگونگی تحمل این استراتژیها توسط بیماران بررسی میکند.
سه کارآزمایی که به بررسی استفاده از کوتریموکسازول در پیشگیری از بروز عفونتهای فرصتطلب پرداختند، در این مرور وارد شدند. به نظر میرسید حساسیتزدایی در مقایسه با درمان مجدد، منجر به توقف درمان و عوارض جانبی کمتری در بیماران بزرگسال مبتلا به HIV شد که قبلا واکنش خفیف یا متوسط به کوتریموکسازول نشان دادند. بااینحال، برای قطعی شدن این نتایج، به دادههای بیشتری نیاز است. لازم به ذکر است که تجویز مجدد کوتریموکسازول معمولا با استفاده از حساسیتزدایی یا درمان مجدد موفقیتآمیز بود، بهطوریکه در سه مطالعه، 44.4% تا 79.4% از بیماران پساز شش ماه هنوز کوتریموکسازول مصرف میکردند. علاوهبر این، در مطالعات بررسیشده، هیچیک از استراتژیها منجر به بروز واکنشهای حساسیت شدید نشد. محدودیتهای شدید این مرور شامل فقدان دادهها در جمعیت کودکان و وجود دادههای حداقلی از جمعیتهای کمدرآمد بودند.
مطالعه چکیده کامل
عفونتهای فرصتطلب (opportunistic infections) همچنان عامل بروز عوارض و مرگومیر در بیماران آلوده به HIV در سراسر جهان هستند. تری متوپریم-سولفامتوکسازول (trimethoprim-sulfamethoxazole) (کوتریموکسازول (cotrimoxazole)) در درمان و پیشگیری از ابتلا به عفونتهای فرصتطلب متعدد استفاده میشود. در بیماران مبتلا به HIV/AIDS، مصرف کوتریموکسازول میتواند باعث بروز عوارض جانبی دارویی بیشتری نسبت به جمعیت عمومی شود. با توجه به مقرونبهصرفه بودن کوتریموکسازول، مدیریت این عوارض جانبی شامل ادامه مصرف دارو (درمان کامل) و شروع مجدد دارو در تاریخ بعدی، با استفاده از افزایش دوز (حساسیتزدایی)، یا تجویز مجدد با دوز کامل بوده است. این مرور سیستماتیک نخستین مطالعهای است که تفاوتهای پیامدهای بیمار را میان این استراتژیها بررسی میکند.
اهداف
مقایسه میزان قطع مصرف کوتریموکسازول و عوارض جانبی میان سه استراتژی درمان از طریق درمان کامل، حساسیتزدایی، و شروع مجدد درمان در بیماران مبتلا به HIV که قبلا واکنش نامطلوبی به کوتریموکسازول نشان دادهاند.
روشهای جستوجو
ما MEDLINE؛ EMBASE؛ LILACS، کتابخانه کاکرین ، خلاصه مقالات جلسات علمی، AIDSTRIALS؛ ACTIS؛ Current Controlled Trials، پایگاه ثبت کارآزماییهای بالینی موسسات ملی سلامت و CenterWatch (تاریخ جستوجو: می 2006) را بررسی کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازیشده که به مقایسه درمان یا پیشگیری با کوتریموکسازول از طریق درمان کامل، شروع مجدد درمان یا حساسیتزدایی در بزرگسالان (18 سال یا بیشتر) و/یا کودکان (17 سال یا کمتر) پرداختند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم واجد شرایط بودن و کیفیت کارآزمایی را ارزیابی کرده، و دادهها را استخراج کردند. در مواردی که دادهها ناقص یا نامشخص بودند، نویسنده سوم اختلافنظرات را حل کرد و/یا برای به دست آوردن جزئیات بیشتر با نویسندگان کارآزمایی تماس گرفت.
نتایج اصلی
سه کارآزمایی که پروفیلاکسی با کوتریموکسازول را بررسی کرده و شامل 268 بزرگسال بودند، وارد مطالعه شدند. متاآنالیز این مطالعات، تاثیر مفید استفاده از پروتکل حساسیتزدایی را نسبت به پروتکل شروع مجدد درمان در شش ماه پیگیری برای پیشگیری از قطع مصرف کوتریموکسازول (تعداد افراد مورد نیاز برای درمان (numbers needed to treat; NNT): 7.14؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 4.0 تا 33.0) و برای کاهش بروز حساسیت کلی (NNT: 4.55؛ 95% CI؛ 3.03 تا 9.09) نشان داد. هیچ موردی از واکنش حساسیت شدید برای هیچیک از پروتکلها در سه مطالعه رخ نداد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
در کارآزماییهای کوچک واردشده در این مرور، حساسیتزدایی با کوتریموکسازول در مقایسه با تجویز مجدد آن برای پیشگیری از ابتلا به عفونتهای فرصتطلب، منجر به قطع درمان کمتر و بروز کمتر واکنشهای جانبی کلی در بیماران مبتلا به HIV با سابقه قبلی حساسیت خفیف یا متوسط به کوتریموکسازول شد. دستیابی به دادهها و انجام کارآزماییهای مربوط به کودکان در محیطهای ضعیف از نظر منابع، فورا مورد نیاز است. انجام کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده بیشتری نیز برای درمان عفونتهای فرصتطلب، درمان کامل، داروهای کمکی و برنامههای مختلف دوزبندی-حساسیتزدایی مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
