ترومبوز عمقی وریدی (deep vein thrombosis; DVT) یک عارضه قابل پیشگیری در جراحی است. لخته خون میتواند جدا شده و به ریهها برود و باعث اختلال تنفسی و مرگ (آمبولی ریه) شود. اعتقاد بر این است که ترومبوز عمقی وریدی پساز جراحی آئورت کمتر از جراحیهای عمومی رخ میدهد، زیرا هپارین مورد استفاده در بیشتر جراحیهای عروقی ممکن است در برابر DVT حین جراحی، محافظت ایجاد کند. بیماران عروقی معمولا مسنتر هستند، بیماریهای زمینهای (وجود بیماریها یا شرایط دیگر) بیشتری دارند و در معرض بیحرکتی طولانیمدت قرار دارند که احتمال ابتلا به DVT را افزایش میدهد. بااینحال، اگر در دوران نقاهت از داروهای ضدانعقاد بیشتری برای پیشگیری از DVT استفاده شود، ممکن است عوارض خونریزی دهنده (هموراژیک) رخ دهد.
هیچ دادهای از کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) وجود نداشت که نشان دهد استفاده از داروهای ضدانعقاد پساز جراحی، با یا بدون استفاده از دستگاههای مکانیکی، میتواند بهطور بیخطر، بروز DVT را پساز جراحی آئورت شکمی کاهش دهد. فقط دو کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده یافت شدند که داروهای ضدانعقاد را با گروه کنترل مقایسه کردند. نود و هشت بیمار یک مطالعه را به پایان رساندند که در آن، یک گروه بهصورت تصادفی برای دریافت پروفیلاکسی تهاجمی مکانیکی و دارویی DVT انتخاب شدند، درحالیکه گروه دیگر هیچ مداخلهای را دریافت نکردند. این مطالعه بروز DVT را در هر دو گروه بهطور مساوی، به میزان 2% گزارش کرد. محققان، DVT ساق را بررسی نکردند و آن را بیاهمیت دانستند. یک مطالعه قبلی، میزان بالای بروز DVT (24% در گروه کنترل در مقابل 8% در گروه هپارین) را گزارش کرد که از نظر آماری معنیدار نبود. تمام موارد تائیدشده DVT در وریدهای ساق بودند و فقط یک مورد به بالای ساق گسترش یافت. این مطالعه از رژیم هپارین کلسیم با دوز 2500 واحد پیشاز جراحی و به دنبال آن 5000 واحد هر 12 ساعت به مدت هفت روز استفاده کرد و پساز ورود فقط 49 شرکتکننده، بهدلیل وقوع هشت مورد خونریزی شدید، زودهنگام خاتمه یافت. کارآزمایی دیگر هیچ موردی را از مشکل خونریزی بالینی قابل توجه گزارش نکرد. حوادث خونریزی خفیف شامل کبودی زخم و خونریزی در هر دو مطالعه واردشده گزارش شد.
مطالعه چکیده کامل
ترومبوز عمقی وریدی (deep vein thrombosis; DVT) یکی از شایعترین و قابل پیشگیریترین عوارض جراحی است. اگرچه رابطه میان جراحی و DVT در جراحیهای عمومی و اکثر زیرشاخههای دیگر به خوبی اثبات شده است، در مورد جراحی شریان نمیتوان همین را اظهار داشت. اعتقاد بر این است که ترومبوز عمقی وریدی در جراحی آئورت کمتر شایع است، جاییکه مدیریت آن با بروز گزارششده DVT از 2% تا 18%، نسبتا بحثبرانگیز است.
اینطور تصور میشود که استفاده از هپارین حین جراحی، در دورهای که احتمال ابتلا به DVT بیشتر است، محافظت ایجاد میکند. استفاده از هپارین حین جراحی میتواند خطر بروز عوارض خونریزیدهنده را در صورت استفاده بیشتر از هپارین در دوره نقاهت افزایش دهد. این وضعیت میتواند استفاده از چنین اقدامات پیشگیرانهای را بهویژه با توجه به خطر پائین ترومبوآمبولی وریدی (DVT یا آمبولی ریوی (pulmonary embolism; PE)) پساز جراحی آئورت شکمی، بهطور قابل توجهی محدود کند. بااینحال، بیماران عروقی معمولا مسنتر هستند، بیماریهای همراه بیشتری دارند و در معرض بیحرکتی طولانیمدت قرار دارند که همه این موارد احتمال ابتلا به ترومبوآمبولی وریدی را افزایش میدهد. این مطالعه یک بهروزرسانی از مرور کاکرین است که در سال 2008 انتشار یافت.
اهداف
تعیین اثربخشی پروفیلاکسی ضدانعقاد (با یا بدون دستگاههای مکانیکی) در بیمارانی که تحت جراحی آنوریسم آئورت شکمی قرار میگیرند.
روشهای جستوجو
برای این بهروزرسانی، گروه بیماریهای عروق محیطی در کاکرین، پایگاه ثبت تخصصی خود (آخرین جستوجو در 13 جولای 2009) و پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL) را در کتابخانه کاکرین (آخرین جستوجو: شماره 3، 2009) جستوجو کرد.
نویسندگان از طریق فهرست منابع مطالعات بازیابیشده و مجموعه مقالات کنفرانسها، به دنبال کارآزماییهای بیشتر گشتند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده که استفاده از داروهای ضدانعقاد (با یا بدون دستگاههای مکانیکی) را با گروه کنترل یا عدم انجام مداخله در پیشگیری از بروز DVT یا PE پساز جراحیهای آئورت شکمی مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
سه نویسنده بهطور مستقل از هم کارآزماییهای بالقوه را انتخاب کرده و کیفیت کارآزمایی را ارزیابی کردند.
نتایج اصلی
دو مطالعه (n=147) وارد شدند. هر دو مطالعه محدودیتهای روششناسی (methodology) داشتند.
هیچ دادهای وجود نداشت که نشان دهد استفاده از داروهای ضدانعقاد پساز جراحی، با یا بدون استفاده از دستگاههای مکانیکی، میتواند بهطور بیخطر، بروز DVT را پساز جراحی آئورت کاهش دهد. هیچیک از مطالعات، تاثیر قابل توجهی را از مصرف داروهای ضدانعقاد بر بروز آمبولی ریه یا مرگومیر مرتبط با آن گزارش نکردند. یک مطالعه پیشاز ورود شرکتکنندگان کافی، بهدلیل بروز بیشتر خونریزی هنگام استفاده از داروهای ضدانعقاد، متوقف شد. بروز خونریزیهای خفیف با داروهای ضدانعقاد، اندکی بیشتر بود.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد کافی برای نتیجهگیری قطعی در مورد استفاده از داروهای ضدانعقاد (با یا بدون دستگاههای مکانیکی) برای پیشگیری از بروز DVT در بیمارانی که تحت جراحی آئورت شکمی قرار میگیرند، وجود ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
