بیماری شریانی محیطی (Peripheral arterial disease; PAD) ناشی از باریک شدن یا مسدود شدن شریانهای اصلی پاها است، که معمولا به دلیل تصلب شرایین رخ میدهد. کاهش جریان خون ناشی از انسداد یا باریک شدن شریان میتواند باعث درد در راه رفتن شود یا آنقدر شدید شود که ناچار به قطع عضو شود. جراحی اندوواسکولار شامل وارد کردن یک بالون کوچک از طریق سوراخ سوزنی در شریان آسیبدیده است. سپس بالون باد میشود تا شریان باز شود (به نام آنژیوپلاستی با بالون از راه پوست (percutaneous balloon angioplasty)). متاسفانه شریان اغلب با گذشت زمان دوباره باریک میشود که به آن تنگی مجدد (restenosis) میگویند. کرایوپلاستی دیواره عروق را همزمان با انجام آنژیوپلاستی با بالون خنک میکند و ممکن است ضخیم شدن لایه عضلانی داخلی رگ خونی را کاهش دهد تا نتایج طولانیمدت آنژیوپلاستی را بهبود بخشد و از تنگی مجدد پیشگیری کند.
مزیت کرایوپلاستی نسبت به آنژیوپلاستی متداول با بالون هنوز بهطور قطع ثابت نشده، زیرا کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده اندکی وجود دارند که این روش را ارزیابی کردهاند. نرخ موفقیت فنی و نرخ بازماندن شریانها (باز ماندن اولیه (primary patency)) در مقایسه با آنژیوپلاستی متداول که در هفت کارآزمایی (478 بیمار) مشاهده شد، متناقض بودند. به ویژه آنکه، پیامدهای طولانیمدت هنوز بهطور کامل ارزیابی نشدهاند. در حال حاضر اطلاعات کافی برای حمایت از استفاده روتین از کرایوپلاستی نسبت به آنژیوپلاستی متداول با بالون در درمان بیماری شریانی محیطی وجود ندارد.
مطالعه چکیده کامل
آنژیوپلاستی با بالون از راه پوست یک تکنیک اندوواسکولار برای بازگرداندن جریان خون از طریق شریان است که در اثر آترواسکلروز، باریک یا مسدود شده است. باریک شدن شریان به دنبال آنژیوپلاستی (تنگی مجدد) علت اصلی نارسایی مزمن است. کرایوپلاستی (cryoplasty) روشی متفاوت را برای بهبود نتایج طولانیمدت آنژیوپلاستی ارایه میدهد. در این روش، نیروی اتساع آنژیوپلاستی با بالون، با خنک کردن دیواره عروق ترکیب میشود. این مرور سیستماتیک، استفاده از کرایوپلاستی را در بیماری شریانی محیطی ارزیابی کرده و برای تحقیقات بیشتر در این زمینه تمرکز میکند. این مطالعه یک نسخه بهروزشده از مروری است که نخستینبار در سال 2007 منتشر شد.
اهداف
ارزیابی اثربخشی و عوارض مرتبط با کرایوپلاستی برای حفظ باز ماندن شریانهای ایلیاک (iliac)، فموروپولیتئال (femoropopliteal) و کرورال (crural) در کوتاهمدت و میانمدت.
روشهای جستوجو
برای این بهروزرسانی، هماهنگ کننده جستوجو در کارآزماییهای گروه بیماریهای عروقی محیطی در کاکرین به جستوجو در پایگاه ثبت تخصصی گروه (آخرین جستوجو در اکتبر 2012) و CENTRAL (شماره 10؛ 2012) پرداخت. بانکهای اطلاعاتی کارآزماییها برای یافتن مطالعات در حال انجام یا منتشرنشده جستوجو شدند. همچنین فهرست منابع مقالات مرتبط را جستوجو کردیم.
معیارهای انتخاب
همه کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده که در آنها، شرکتکنندگان مبتلا به بیماری شریانی محیطی (peripheral arterial disease; PAD) در اندامهای تحتانی، یا تنگیهای پیوند بایپس اندام تحتانی، به صورت تصادفی به کرایوپلاستی با یا بدون روش دیگر در مقابل روشی بدون کرایوپلاستی، اختصاص یافتند. این مطالعه کارآزماییهایی را وارد کرد که در آنها، همه شرکتکنندگان آنژیوپلاستی دریافت کردند و تصادفیسازی برای کرایوپلاستی در مقابل عدم کرایوپلاستی انجام شد و کارآزماییهایی که کرایوپلاستی را به عنوان یک درمان کمکی برای درمان مرسوم (بهعنوان مثال استنتگذاری) در مقابل یک کنترل استفاده کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم کارآزماییها را بررسی کرده، کارآزماییها را ارزیابی و انتخاب کرده، دادهها را استخراج کرده، و خطر سوگیری (bias) را ارزیابی کردند.
نتایج اصلی
هفت کارآزمایی (شش مورد کرایوپلاستی اولیه و یک مورد کرایوپلاستی کمکی) با مجموع 478 بیمار در این مرور گنجانده شدند. کارآزماییها، باز ماندن مجرای شریانی و تنگی مجدد را بر اساس شرکتکننده، ضایعه یا محل عروق گزارش کردند. دوره پیگیری از 30 روز تا سه سال متغیر بود.
بررسی باز ماندن ضایعه هدف در مقاطع زمانی مختلف در دو کارآزمایی کرایوپلاستی اولیه، تفاوت آماری معنیداری را میان گروههای درمان نشان نداد. مطالعه کرایوپلاستی کمکی نشان داد که کرایوپلاستی فقط در شش ماه با بهبودی در باز ماندن مجرای شریان همراه بود (OR: 5.37؛ 95% CI؛ 1.09 تا 26.49؛ n = 90).
تنگی مجدد به ازای هر بیمار (دو کارآزمایی کرایوپلاستی اولیه) تفاوت آماری معنیداری را میان درمانها نشان نداد. تنگی مجدد بر اساس ضایعه (دو کارآزمایی کرایوپلاستی اولیه) تفاوت آماری معنیداری را فقط در عرض 24 ساعت پس از پروسیجر به نفع کرایوپلاستی نشان داد (OR: 0.08؛ 95% CI؛ 0.04 تا 0.18، n = 192).
نیاز به مداخله مجدد در شرکتکنندگان کارآزمایی کرایوپلاستی اولیه تفاوت معنیداری نداشت (به ازای هر شرکتکننده: OR: 0.27؛ 95% CI؛ 0.05 تا 1.52، n = 241؛ I 2 = 89%؛ به ازای هر ضایعه: OR: 0.59؛ 95% CI؛ 0.06 تا 5.69؛ n = 307؛ I 2 = 94%). کارآزمایی کرایوپلاستی کمکی نیاز به مداخله را گزارش نکرد.
موفقیت فوری پروسیجر (در عرض 24 ساعت) در شرکتکنندگان کارآزمایی اولیه کرایوپلاستی تفاوت معنیداری را نشان نداد (به ازای هر شرکتکننده: OR: 1.63؛ 95% CI؛ 0.14 تا 19.55، n = 340؛ I 2 = 95%؛ به ازای هر ضایعه: OR: 1.81؛ 95% CI؛ 0.19 تا 17.36؛ n = 397؛ I 2 = 90%). کارآزمایی کرایوپلاستی کمکی، موفقیت 100% را گزارش کرد.
از دست دادن اندام، مرگومیر به هر علتی و خطر بروز عوارض بلافاصله پس از درمان، تفاوت آماری معنیداری را میان درمانها نشان ندادند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
مزیت کرایوپلاستی نسبت به آنژیوپلاستی متداول قابل اثبات نیست، زیرا تعداد کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده اندک بوده و کیفیت آنها به اندازه کافی بالا نیست. نرخ موفقیت فنی و باز ماندن اولیه مجرای شریانی که در این کارآزماییها مشاهده میشوند، متناقض بوده و لزوما نقش آتی کرایوپلاستی را در درمان PAD نشان نمیدهند، اما نمیتوان آنها را بهطور قابل اعتمادی تفسیر کرد. در حال حاضر اطلاعات کافی برای حمایت از استفاده معمول از کرایوپلاستی نسبت به آنژیوپلاستی متداول با بالون در درمان PAD وجود ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
