این خلاصه از یک مرور کاکرین، آنچه را که در مورد تاثیر ورزش بر مشکلات حرکتی بازو و شانه ناشی از سرطان پستان میدانیم، ارائه میدهد.
اختلال عملکرد اندام فوقانی به دنبال جراحی سرطان پستان:
نشان داده شده که استفاده از تمرینات دامنه حرکتی اندام فوقانی، تمرینات کششی و تقویتی پساز جراحی سرطان پستان به بهبودی در بازیابی حرکت شانه کمک میکند. بااینحال، در مورد اینکه چه نوع ورزشی بهترین است و چه مدت پساز جراحی باید تمرینات را شروع کرد، دیدگاههای مختلفی وجود دارند. علاوهبر این، مشخص نیست که ورزش در رفع مشکلات اندام فوقانی که پساز جراحی باقی میمانند، مفید است یا خیر، همچنین نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه ورزش اندام فوقانی ممکن است خطر ابتلا به ادم لنفاوی (lymphedema) را در بازو افزایش دهد. در این مرور، در مجموع 24 مطالعه، مزیت ورزش را بر اختلال عملکرد اندام فوقانی بررسی کردند. ده مطالعه بررسی کردند که بهتر است بلافاصله پساز جراحی، ورزش آغاز شود یا با حدود یک هفته تاخیر. شش مطالعه، برنامههای ورزشی ساختاریافته را در مقایسه با مراقبتهای معمول (جزوه ورزشی یا انجام ندادن ورزش) پساز جراحی بررسی کردند. سه مطالعه، مداخلات ورزشی انجامشده را در طول درمان سرطان و پنج مطالعه، مداخلات ورزشی انجامشده را پساز درمان سرطان بررسی کردند.
بهترین تخمین از تاثیر ورزش اندام فوقانی برای زنان مبتلا به سرطان پستان:
1) این مرور نشان داد که ورزش اندام فوقانی (مثلا دامنه حرکتی (ROM) شانه و حرکات کششی) در بازیابی حرکت اندام فوقانی پساز جراحی سرطان پستان مفید است. شروع زودهنگام ورزش پساز جراحی (روز 1 تا 3) نسبت به زمانیکه ورزش با حدود یک هفته تاخیر آغاز میشود، ممکن است منجر به بهبودی در حرکت شانه در کوتاهمدت شود؛ بااینحال، میتواند باعث درناژ بیشتر زخم و نیاز به نگهداری طولانیتر درنها نیز شود.
2) این مرور نشان داد که برنامههای ورزشی ساختاریافتهتر، مانند فیزیوتراپی، که در هفتههای اول پساز جراحی ارائه میشوند، برای بازگرداندن حرکت و استفاده از شانه و بازو برای فعالیتهای روزانه مانند رساندن دست به بالای سر مفید هستند.
3) این مرور، هیچ شواهدی را نیافت دال بر اینکه ورزش اندام فوقانی، پساز جراحی یا حین/پساز دیگر درمانهای سرطان، منجر به افزایش ابتلای بیماران به ادم لنفاوی بازو شده باشد.
مطالعه چکیده کامل
اختلال عملکرد اندام فوقانی یک عارضه جانبی شایع گزارششده در درمان سرطان پستان بوده و ممکن است شامل کاهش دامنه حرکتی (دامنهای که یک مفصل میتواند حرکت کند) (range of motion; ROM) و قدرت شانه، درد و ادم لنفاوی (lymphedema) باشد.
اهداف
مرور کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای (randomised controlled trials; RCTs) که اثربخشی مداخلات ورزشی را در پیشگیری، به حداقل رساندن یا بهبود اختلال عملکرد اندام فوقانی ناشی از درمان سرطان پستان ارزیابی کردند.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت تخصصی گروه سرطان پستان در کاکرین، MEDLINE؛ EMBASE؛ CINAHL و LILACS (تا آگوست 2008) را جستوجو کردیم؛ با متخصصان این حوزه تماس گرفتیم، فهرست منابع، مجموعه مقالات کنفرانسها، دستورالعملهای بالینی شیوه بالینی و دیگر منابع علمی منتشرنشده را بهصورت دستی جستوجو کردیم.
معیارهای انتخاب
RCTهایی که اثربخشی و بیخطری (safety) انجام ورزش را برای مدیریت بالینی اختلال عملکرد اندام فوقانی ارزیابی کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم، استخراج دادهها را انجام دادند. برای دستیابی به دادههای ازدسترفته، با محققان تماس گرفته شد.
نتایج اصلی
تعداد 24 مطالعه را شامل 2132 شرکتکننده وارد کردیم. ده مورد از این 24 مطالعه، از نظر روششناسی (methodology)، کیفیت مناسبی داشتند.
ده مطالعه، تاثیر انجام زودهنگام ورزش را در مقایسه با تاخیر در انجام تمرینات ورزشی پساز جراحی بررسی کردند. انجام زودهنگام تمرینات ورزشی در بهبودی کوتاهمدت دامنه حرکتی (ROM) فلکسیون شانه، موثرتر از تاخیر در انجام تمرینات ورزشی بود (تفاوت میانگین وزندهیشده (Weighted Mean Difference; WMD): 10.6 درجه؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 4.51 تا 16.6)؛ بااینحال، انجام زودهنگام ورزش منجر به افزایش حجم درناژ زخم (تفاوت میانگین استانداردشده (Standardized Mean Difference; SMD): 0.31؛ 95% CI؛ 0.13 تا 0.49) و مدت زمان تخلیه زخم (WMD: 1.15 روز؛ 95% CI؛ 0.65 تا 1.65) با اهمیت آماری نیز شد.
چهارده مطالعه، تاثیر انجام ورزش ساختاریافته را در مقایسه با مراقبت/مقایسه معمول بررسی کردند. از این تعداد، شش مطالعه پساز جراحی، سه مطالعه در طول درمان کمکی و پنج مطالعه پساز درمان سرطان انجام شدند. برنامههای ورزشی ساختارمند در دوره پساز جراحی، ROM فلکسیون شانه را در کوتاهمدت به میزان قابل توجهی بهبود بخشید (WMD: 12.92 درجه؛ 95% CI؛ 0.69 تا 25.16). فیزیوتراپی، مزایای بیشتری را برای عملکرد شانه پساز مداخله (SMD: 0.77؛ 95% CI: 0.33 تا 1.21) و در پیگیری شش ماه (SMD: 0.75؛ 95% CI: 0.32 تا 1.19) نشان داد. هیچ شواهدی مبنی بر افزایش خطر ابتلا به ادم لنفاوی ناشی از انجام تمرینات ورزشی در هیچ نقطه زمانی به دست نیامد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
ورزش میتواند منجر به بهبودی قابل توجه و معنیدار بالینی در دامنه حرکتی شانه در زنان مبتلا به سرطان پستان شود. در دوره پساز جراحی، باید به انجام زودهنگام تمرینات ورزشی توجه شود، هرچند این رویکرد ممکن است نیاز به ارزیابی دقیق در برابر احتمال افزایش حجم و مدت زمان درناژ زخم داشته باشد. انجام مطالعات پژوهشی با کیفیت بالا که عوامل تجویز ورزش (مانند شدت) را به دقت رصد کنند و اختلال عملکرد مداوم اندام فوقانی را مورد توجه قرار دهند، مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
