این مرور بررسی میکند که خانوادهدرمانی میتواند بدون دارو به کودکان مبتلا به اختلال نقصتوجه-بیشفعالی (ADHD) کمک کند یا خیر. چندین دارو و انواع درمان برای درمان ADHD وجود دارند. بااینحال، بسیاری از خانوادهها ترجیح میدهند فرزندانشان دارو مصرف نکنند. دو مطالعه معیارهای کیفیت روش تحقیق را داشتند. یکی از آنها هیچ تفاوتی را در نشانههای ADHD کودکان پساز خانوادهدرمانی یا درمان معمول در جامعه مشاهده نکرد. مطالعه دوم نشان داد که خانوادهدرمانی موثرتر از دارونما (placebo) دارویی بود. انجام پژوهشهای بیشتری در این زمینه مورد نیاز است.
مطالعه چکیده کامل
اختلال نقصتوجه-بیشفعالی (ADHD) میان 3% و 7% از کودکان در سن مدرسه تشخیص داده میشود و شامل نشانههای اصلی بیتوجهی، تحریکپذیری و بیشفعالی است. کودکان اغلب با دارو، معمولا داروهای محرک مانند متیلفنیدیت، درمان میشوند. مشخص شده که داروهای محرک برای کاهش نشانههای ADHD، حداقل در کوتاهمدت، موثر هستند. ADHD با انواع مداخلات روانیاجتماعی و روانیآموزشی برای والدین، کودکان و با مداخلات چندجزئی همراه با مدیریت دارویی نیز درمان میشود. بااینحال، بسیاری از بیماران (10 تا 13% از بیماران) نمیتوانند یا ترجیح میدهند دارو مصرف نکنند. خانوادهدرمانی بدون دارودرمانی میتواند به ایجاد ساختار در خانواده، مدیریت رفتار کودکان، و همچنین به خانوادهها در مقابله با پریشانی ناشی از وجود این اختلال کمک کند.
اهداف
این مرور به دنبال پاسخ این سوال است که خانوادهدرمانی بدون دارودرمانی میتواند نشانههای اصلی ADHD را در مقایسه با عدم درمان یا درمان استاندارد کاهش دهد یا خیر.
روشهای جستوجو
بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی زیر با استفاده از یک روش جستوجوی خاص بررسی شدند: پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (کتابخانه کاکرین، شماره 3، 2004)، MEDLINE (1966 تا اپریل 2004)، PsycINFO (1872 تا اپریل 2004)، CINAHL (1982 تا اپریل 2004)، Biosis (چکیدههای زیستشناسی) (1985 تا مارچ 2004)، چکیدههای پایاننامه (1980 تا اپریل 2004) و چکیدههای جامعهشناسی (Sociofile) (1963 تا اپریل 2004). همچنین جستوجوهای دستی در مجلات و کتابشناختی (bibliography) مرتبط انجام شده و برای کسب اطلاعات بیشتر با متخصصان این حوزه تماس گرفته شد.
معیارهای انتخاب
مطالعات واردشده، کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای بودند که اثربخشی خانوادهدرمانی رفتاری، خانوادهدرمانی شناختی-رفتاری یا خانوادهدرمانی عملکردی را برای کودکان مبتلا به ADHD یا ADD (اختلال نقصتوجه) بررسی کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
مطالعات از نظر کیفیت روششناسی (methodology) و برای تعیین اینکه معیارهای ورود را داشتند یا خیر، ارزیابی شدند.
نتایج اصلی
این ارزیابی دو مطالعه را یافت. دادهها برای هر دو مطالعه استخراج شدند. یافتههای Jensen در سال 1999 (N=579) نشان میدهد که نمیتوان هیچ تفاوتی را میان اثربخشی خانوادهدرمانی رفتاری و درمان معمول در جامعه تشخیص داد. یافتههای حاصل از دادههای موجود از Horn در سال 1991، درمان را بر دارونما (placebo)، اندکی ترجیح میدهد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
برای بررسی اثربخشی خانوادهدرمانی در مقایسه با گروه کنترل عدم درمان، انجام تحقیقات بیشتری مورد نیاز است تا مشخص شود که خانوادهدرمانی مداخلهای موثر برای کودکان مبتلا به ADHD است یا خیر. هیچ نتیجهای از مطالعاتی که به بررسی اشکال مختلف خانوادهدرمانی به غیر از خانوادهدرمانی رفتاری پرداختند، در دسترس نبود.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
