مصرف مواد مخدر میان جوانان، از جمله افرادی که هنوز در مدرسه هستند، گسترده است. مصرف مواد مخدر بهخودیخود یک مشکل پزشکی نیست، اما میتواند بر سلامت جسمانی و روانی و عملکرد اجتماعی افراد تاثیر بگذارد. جوانان ممکن است به مواد مخدر وابسته شوند، و استفاده از مواد مخدر غیرقانونی کمخطر میتواند به مصرف مواد مخدر پرخطرتر
تبدیل شود. برنامههایی در مدارس برای پیشگیری یا کاهش مصرف مواد مخدر میان جوانان ارائه شدهاند. محیطهایی غیر از مدرسه برای ارائه مداخلات شامل
باشگاههای جوانان، مراکز مراقبتهای اولیه، دانشگاهها، با خانوادهها و در جامعه، هستند. استراتژیها میتوانند کل جمعیت را هدف قرار دهند یا گروههای خاصی را،
اغلب کسانی که در معرض خطر بالایی قرار دارند.
نویسندگان این مرور، 17 مطالعه کنترلشده، 9 مطالعه خوشهای-تصادفیسازیشده (cluster-randomised) با 253 خوشه و 8 مطالعه تصادفیسازیشده مجزا با 1230
شرکتکننده را شناسایی کردند.. همه مطالعات به جز دو مورد در ایالات متحده آمریکا انجام شدند. مابقی موارد در بریتانیا و چین صورت گرفتند. دورههای پیگیری از
زمان تکمیل مداخله تا شش سال متغیر بودند. مطالعات بسیار اندک بودند و هر مداخله بسیار متفاوت از آن بود که بتوان نتیجهگیری قطعی کرد که
مداخلات ارائهشده در محیطهایی غیر از مدرسه از مصرف مواد مخدر توسط جوانان پیشگیری میکنند یا آن را کاهش میدهند، یا خیر. پیشاز آنکه بتوان موثر بودن مداخلاتی را اثبات کرد که مزایای پیشنهادی دارند،
نیاز به ارزیابی بیشتر دارند. یکی از دو مطالعه انجامشده روی مصاحبه انگیزشی نشان داد که این مداخله
در مورد مصرف خود-اظهاری کانابیس موثر بود. سه مداخله خانوادگی (تمرکز بر خانوادهها (Focus on Families)، برنامه تقویت خانوادههای آیووا (Iowa Strengthening Families Program)
در دو مطالعه جداگانه ارزیابی شدند، و ممکن است در پیشگیری از مصرف خود-اظهاری کانابیس مفید بوده باشند. دو برنامه آخر با
برنامه مهارتآموزی زندگی مدرسهمحور مقایسه شدند. هر هشت مطالعه مربوط به مداخلات خانوادگی، شامل تماس با والدین، در
گروههای خانوادگی یا در جلسات جداگانه برای والدین و فرزندانشان، بودند. مداخلات چندجزئی جامعه هیچ تاثیر قوی بر
مصرف مواد مخدر نداشتند. پنج مطالعه وجود داشتند، که چهار مورد از آنها مولفه اجتماعی را به برنامه آموزش مواد مخدر در مدرسه اضافه کردند. آموزش و مهارتآموزی
در دو مطالعه موثر نبودند.
بسیاری از مطالعات فاقد کورسازی (blinding) بودند و تعداد زیادی از شرکتکنندگان در دوره پیگیری قابل ردیابی نبودند. هیچ مطالعهای پیامدهای هزینه را گزارش نکرد.
مطالعه چکیده کامل
مداخلاتی که برای پیشگیری یا کاهش مصرف مواد مخدر توسط جوانان در نظر گرفته شدهاند، ممکن است در مدارس یا محیطهای دیگر ارائه شوند. هدف این مرور، جمعبندی منابع علمی موجود در مورد اثربخشی مداخلات ارائهشده در محیطهایی غیر از مدرسه است.
اهداف
(1) - ترکیب شواهد موجود در مورد اثربخشی مداخلات ارائهشده در محیطهایی غیر از مدرسه با هدف پیشگیری یا کاهش مصرف مواد مخدر توسط جوانان زیر 25 سال؛
(2) - بررسی اینکه تاثیرات مداخلات با توجه به نوع و شرایط مداخله، و سن جوانان مورد هدف، تغییر میکنند یا خیر؛
(3) - شناسایی حوزههایی که نیاز به تحقیقات بیشتر دارند.
روشهای جستوجو
ما پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL - کتابخانه کاکرین، شماره 4، 2004)، MEDLINE (1966-2004)؛ EMBASE (1980-2004)؛ PsycInfo (1972-2004)؛ SIGLE (1980-2004)؛ CINAHL (1982-2004) و ASSIA (1987-2004) را جستوجو کردیم. فهرست منابع مقالات مروری و مطالعات بازیابیشده را نیز بررسی کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازیشده که مداخلهای را که مصرف مواد مخدر را توسط جوانان زیر 25 سال هدف قرار داد و در محیطی غیر از مدرسه ارائه شد، در مقایسه با عدم انجام مداخله یا مداخله دیگر ارزیابی کردند و پیامدهای اساسی مرتبط با این مرور را گزارش کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم کیفیت کارآزماییها را ارزیابی کرده و به استخراج دادهها پرداختند. نتایج جدولبندی شدند، زیرا مطالعات برای ترکیب با استفاده از متاآنالیز، بیشازحد متفاوت بودند.
نتایج اصلی
هفده مطالعه، 9 مطالعه خوشهای-تصادفیسازیشده (cluster-randomised)، با 253 خوشه، 8 مطالعه تصادفیسازیشده مجزا با 1230 شرکتکننده، که چهار نوع مداخله را ارزیابی کردند: مصاحبه انگیزشی یا مداخله کوتاه، آموزش یا مهارتآموزی، مداخلات خانوادگی و مداخلات چندجزئی اجتماعی. بسیاری از مطالعات دارای مشکلات روششناسی (methodology) بودند، بهویژه با میزان بالای ازدسترفتن بیماران در دوره پیگیری. مطالعات بسیار کمی برای نتیجهگیری قطعی وجود داشتند. یک مطالعه در مورد مصاحبه انگیزشی نشان داد که این مداخله در مصرف کانابیس مفید بود. سه مداخله خانوادگی (تمرکز بر خانوادهها (Focus on Families)، برنامه تقویت خانوادههای آیووا (Iowa Strengthening Families Program) و آمادگی برای سالهای بدون مواد مخدر (Preparing for the Drug-Free Years))، که هرکدام فقط در یک مطالعه ارزیابی شدند، نشان دادند که ممکن است در پیشگیری از مصرف کانابیس مفید باشند. مطالعات مربوط به مداخلات چندجزئی اجتماعی هیچ تاثیر قوی را بر پیامدهای مصرف مواد مخدر نشان ندادند، و دو مطالعه مربوط به آموزش یا مهارتآموزی هیچ تفاوتی را میان گروههای مداخله و کنترل نیافتند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهدی مبنی بر اثربخشی مداخلات واردشده وجود ندارد. مصاحبه انگیزشی و برخی مداخلات خانوادگی ممکن است فوایدی داشته باشند. هنوز هیچ مطالعهای به مقرونبهصرفه بودن مداخلات نپرداخته است و برای تعیین اینکه میتوان هریک از این مداخلات را توصیه کرد یا خیر، انجام تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
