سرطان پستان یکی از شایعترین سرطانها در سراسر جهان است و درمان آن میتواند نشانههای نگرانکنندهای را از جمله گُرگرفتگی، احساس ناگهانی گرما در صورت، گردن و قفسهسینه ایجاد کند. درمانهای هورمونی برای کنترل چنین نشانههایی در زنان یائسه استفاده میشوند، اما برای زنانی که سابقه سرطان پستان دارند، توصیه نمیشوند زیرا میتوانند باعث رشد سرطان شوند. هدف از این مرور، ارزیابی اثربخشی مداخلات غیرهورمونی در درمان گُرگرفتگی در چنین زنانی است.
ما 10 مطالعه تصادفیسازی و کنترلشده را یافتیم که به ارزیابی درمانهای دارویی و شش مطالعه که به ارزیابی درمانهای غیردارویی (درمانهای مکمل یا جایگزین) پرداختند. تعداد 10 مطالعه در مورد درمانهای دارویی شامل دو مورد با کلونیدین (یک داروی ضدفشار خون بالا که گیرنده نوراپینفرین دخیل در شروع گُرگرفتگی را تحریک میکند)، یک مورد با گاباپنتین (یک داروی ضدتشنج که گُرگرفتگی را از طریق مکانیسم ناشناخته کاهش میدهد)، شش مورد با مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین یا سروتونین-نوراپینفرین (داروهای ضدافسردگی که سطح سروتونین و نوراپینفرین را افزایش میدهند، که هر دو در ایجاد گُرگرفتگی نقش دارند) بهویژه ونلافاکسین، پاروکستین، سرترالین و فلوکستین، و یک مورد با ویتامین E (مکانیسم ناشناخته) بودند.
کلونیدین، داروهای ضدافسردگی و گاباپنتین، تعداد و شدت گُرگرفتگیها را کاهش دادند. ویتامین E تعداد یا شدت گُرگرفتگیها را کاهش نداد.
از شش مطالعهای که درمانهای غیردارویی را ارزیابی کردند، دو مطالعه با هومیوپاتی (یک مورد داروی هومیوپاتی را در یک گروه و فرمول یائسگی Hyland را در گروه دوم ارزیابی کرد؛ و مطالعه دیگر داروهای هومیوپاتی را بهصورت قرص، گرانول یا مایع تهیهشده توسط یک شرکت دارویی ارزیابی کرد)، دو مطالعه با تنآرامی (relaxation) (تنآرامی هدایتشده توسط کاردرمانگر شامل مدیریت استرس، ارائه اطلاعات کتبی در مورد استرس، تکنیکهای تنفس عمیق، تنآرامی عضلات و تصویرسازی هدایتشده)، یک مطالعه با طب سوزنی (هشت جلسه درمانی، 19 نقطه طب سوزنی) و یک مطالعه با مگنتتراپی (دستگاههای مغناطیسی متصل به پوست شرکتکنندگان، که روی محلهای طب سوزنی یا طب فشاری قرار میگیرند) انجام شدند.
در مطالعات انجامشده با درمانهای غیردارویی، تنآرامی تنها درمانی بود که احتمالا فراوانی و شدت گُرگرفتگی را کاهش داد. هومیوپاتی، طب سوزنی و مگنتتراپی ممکن است منجر به هیچ تفاوتی در تعداد و شدت گُرگرفتگیها نشوند.
یکی از محدودیتهای مرور ما این است که نمیتوان گفت کدام درمان بهتر از بقیه بود. محدودیت دیگر آن است که عوارض جانبی در همه مطالعات به وضوح گزارش نشدند.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
گُرگرفتگی در زنانی که سابقه سرطان پستان دارند، شایع است. درمانهای هورمونی به کاهش این نشانهها کمک میکنند، اما بهدلیل عوارض جانبی احتمالی، در زنانی که سابقه سرطان پستان دارند توصیه نمیشوند. اثربخشی درمانهای غیرهورمونی هنوز قطعی نیست.
اهداف
ارزیابی اثربخشی درمانهای غیرهورمونی در کاهش گُرگرفتگی در زنان با سابقه سرطان پستان.
روشهای جستوجو
ما پایگاه ثبت تخصصی گروه سرطان پستان در کاکرین، CENTRAL ( کتابخانه کاکرین )، MEDLINE؛ EMBASE؛ LILACS؛ CINAHL؛ PsycINFO (آگوست 2008) و پورتال جستوجوی WHO ICTRP را جستوجو کردیم. فهرست منابع مرورها و مقالات واردشده را بهصورت دستی جستوجو کردیم، مجموعه مقالات کنفرانسها را بررسی کردیم و با متخصصان تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) که درمانهای غیرهورمونی را با دارونما (placebo) یا عدم درمان برای کاهش گُرگرفتگی در زنان با سابقه سرطان پستان مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم مطالعات بالقوه مرتبط را انتخاب کردند، در مورد ورود آنها به این مطالعه تصمیم گرفتند و دادههای مربوط به ویژگیهای شرکتکنندگان، مداخلات، پیامدها و خطر سوگیری (risk of bias) مطالعات واردشده را استخراج کردند.
نتایج اصلی
شانزده RCT معیارهای ورود را داشتند. ما شش مطالعه را در مورد مهارکنندههای بازجذب انتخابی سروتونین (SSRI) و سروتونین-نوراپینفرین (SNRI)، دو مطالعه را در مورد کلونیدین (clonidine)، یک مطالعه را در مورد گاباپنتین (gabapentin)، دو مطالعه را در مورد بررسی هریک از روشهای تنآرامی (relaxation) و هومیوپاتی، و یک مطالعه را در مورد هریک از روشهای ویتامین E، دستگاههای مغناطیسی و طب سوزنی، وارد کردیم. خطر سوگیری اکثر مطالعات در سطح پائین یا متوسط ارزیابی شد. دادههای مربوط به پیامدهای پیوسته (continuous outcome) بین مطالعات بهطور متناقضی ارائه شدند، که تجمیع نتایج را ناممکن کرد. سه درمان دارویی (SSRIs و SNRIs، کلونیدین و گاباپنتین) تعداد و شدت گُرگرفتگیها را کاهش دادند. یک مطالعه که ویتامین E را ارزیابی کرد، هیچ تاثیر مفیدی را نشان نداد. یکی از دو مطالعه در مورد تنآرامی، مزیت قابل توجهی را نشان داد. هیچیک از دیگر درمانهای غیردارویی، فایده قابل توجهی نداشتند. عوارض جانبی بهطور متناقضی گزارش شدند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
کلونیدین، SSRIها و SNRIها، گاباپنتین و تنآرامی، تاثیر خفیف تا متوسطی را در کاهش گُرگرفتگی در زنان با سابقه سرطان پستان نشان دادند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
