پریتونیت باکتریایی خودبهخودی (spontaneous bacterial peritonitis) (عفونت و التهاب غشای پوشاننده حفره شکم) یک عارضه شایع میان بیماران مبتلا به سیروز (بیماران مبتلا به بیماری کبدی مرحله نهایی که با اسکار برگشتناپذیر بافت کبد مشخص میشود) است که عوارض و مرگومیر قابل توجهی را به همراه دارد. ضدعفونی کردن انتخابی روده با استفاده از آنتیبیوتیکها، یک اقدام پروفیلاکتیک (پیشگیرانه) پیشنهادی است. این مرور سیستماتیک از کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده، ارزیابی میکند که انجام پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی از بروز پریتونیت باکتریایی خودبهخودی و مرگومیر در بیماران سیروزی مبتلا به آسیت (مایع اضافی در حفره شکم) و بدون خونریزی گوارشی، پیشگیری میکند یا خیر. نه کارآزمایی در این مرور وارد شدند. میزان تجمعی پریتونیت باکتریایی خودبهخودی و مرگومیر نشان میدهند که پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی هر دو را کاهش میدهد. گزارشهای بسیار کمی از عوارض جانبی وجود دارند. با بررسی این کارآزماییها، ما روششناسی (methodology) ضعیف، شواهد مبنی بر سوگیری انتشار (publication bias) و دورههای پیگیری محدود را یافتیم. بنابراین، توصیه به تجویز آنتیبیوتیکهای پیشگیرانه برای بیماران سیروزی بدون خونریزی گوارشی، به دلیل کیفیت کارآزماییهایی که دادهها را تولید کردند، با مشکل مواجه است. با توجه به خطرات بالقوه، چه برای کل جامعه و چه برای بیماران، پیشاز اینکه بتوان با اطمینان پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی را توصیه کرد، انجام کارآزماییهایی با طراحی بهتر، گزارشدهی خوب و دوره پیگیری طولانیتر، نیاز هستند.
مطالعه چکیده کامل
پریتونیت باکتریایی خودبهخودی (spontaneous bacterial peritonitis) در بیماران مبتلا به سیروز شایع بوده و با عوارض و مرگومیر قابل توجهی همراه است. ضدعفونی کردن انتخابی روده با استفاده از آنتیبیوتیکها یک اقدام پیشگیرانه پیشنهادی است. اگرچه دادههای مربوط به این روش میان بیماران سیروزی با خونریزی گوارشی وجود دارد، دادههای کافی در مورد بیماران سیروزی مبتلا به آسیت و بدون خونریزی گوارشی در دسترس نیستند.
اهداف
ارزیابی اینکه پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی، بروز پریتونیت باکتریایی خودبهخودی و مرگومیر را میان بیماران سیروزی مبتلا به آسیت و بدون خونریزی گوارشی کاهش میدهد یا خیر.
روشهای جستوجو
ما کارآزماییهای تصادفیسازی شده مرتبط را با جستوجو در پایگاههای ثبت کارآزمایی گروه هپاتوبیلیاری در کاکرین و سازمان همکاری کاکرین (Cochrane Collaboration)، موتورهای جستوجوی متون علمی پزشکی، و بررسی تمام متون علمی که در مورد این موضوع تا فوریه 2009 یافتیم، شناسایی کردیم.
معیارهای انتخاب
ما به دنبال کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشدهای بودیم که به ارزیابی درمان پیشگیرانه میان بیماران بزرگسال مبتلا به سیروز مبتلا به آسیت و بدون خونریزی گوارشی پرداخته و درمان آنتیبیوتیکی را با عدم انجام مداخله، دارونما (placebo) یا با رژیم آنتیبیوتیکی دیگر، مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
سه نویسنده مستقل، کارآزماییها را جستوجو و جمعآوری کرده و دادههای مرتبط را استخراج کردند. چهار نویسنده مستقل دیگر یافتهها را تائید کرده و آنها را ارزیابی کردند. مطالعات از نظر طراحی، ویژگیهای بیمار و مداخله، و کیفیت ارزیابی شدند. یک متاآنالیز برای تخمین میزان ارتباط میان پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی و بروز پریتونیت باکتریایی خودبهخودی یا مرگومیر انجام شد.
نتایج اصلی
نه کارآزمایی در این مرور وارد شدند. هفت کارآزمایی که آنتیبیوتیکها را با دارونما یا عدم درمان مقایسه کردند، متاآنالیز شدند. نتایج کارآزمایی احتمال وجود سوگیری (bias) سیستماتیک را در طراحی یا انتشار، نشان میدهند. نتایج تصادفیسازی نشان میدهند که احتمال اینکه تصادفیسازی واقعی در تمام کارآزماییها انجام شده باشد، بسیار کم است و نحوه ارائه گزارش اکثر کارآزماییها در مورد طراحی ضعیف بود. نسبتی از شرکتکنندگان مبتلا به پریتونیت باکتریایی خودبهخودی میان کارآزماییها از 15% تا 50% متغیر بود. نسبتهای خطر (relative risk) محاسبهشده (95% فاصله اطمینان) برای پریتونیت باکتریایی خودبهخودی و مرگومیر میان بیماران تحت درمان با آنتیبیوتیک در مقایسه با عدم درمان/دارونما، بهترتیب، 0.20 (0.11 تا 0.37) و 0.61 (0.43 تا 0.87) بودند. گزارشهای بسیار کمی از عوارض جانبی وجود داشتند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
تخمینهای تجمعی نشان دادند که انجام پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی ممکن است در بیماران مبتلا به سیروز کبدی با آسیت و بدون خونریزی گوارشی، عاقلانه باشد. بااینحال، روششناسی (methodology) و گزارشدهی ضعیف از کارآزمایی همراه با یافتههایی که نشاندهنده سوگیری سیستماتیک در انتشار و طراحی هستند، شکنندگی این یافتهها را نشان میدهند. هنگام ترویج انجام پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی طولانیمدت، باید خطرات بالقوه برای جامعه و خود بیماران از سوی عوامل بیماریزای مقاوم در نظر گرفته شوند. به نظر میرسد که توصیه به انجام پروفیلاکسی آنتیبیوتیکی هنوز بهعنوان یک استراتژی پیشگیری قطعی مطرح نیست. انجام کارآزماییهایی با طراحی بهتر، گزارشدهی خوب و دوره پیگیری طولانیتر، بسیار مورد نیاز هستند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
