وابستگی به داروهای اوپیوئیدی، مانند هروئین، مورفین و کدئین، یک مشکل جدی در بسیاری از جوامع است. ترک مصرف اوپیوئیدها بسیار دشوار است. اولین قدم برای ترک اعتیاد، سمزدایی است که میتواند با خروج دارو از بدن، علائم دردناکی را ایجاد کند. بسیاری از افراد بهجای تلاش برای ترک مصرف اوپیوئیدها بهتنهایی، یک برنامه سمزدایی را در شرایط بستری انتخاب میکنند. در یک برنامه بستری، داروهایی مانند متادون میتوانند نشانههای ترک را کاهش دهند و بیماران در یک محیط امن و حمایتی و بدون دسترسی به اوپیوئیدها قرار میگیرند. بااینحال، برنامههای بستری گران بوده و میتوانند روند زندگی بیماران را مختل کنند. تعداد فزایندهای از برنامههای سرپایی در دسترس هستند که ضمن حفظ مصرفکننده مواد مخدر در جامعه، دارو و برخی حمایتها را ارائه میدهند. علاوهبر برنامههای سرپایی، مراکز روزانه و حتی مراکز اقامتی وجود دارند که برخلاف برنامههای بستری، خدمات را 24 ساعته ارائه نمیدهند. نویسندگان این مرور به دنبال تحقیقاتی بودند که برنامههای ترک اعتیاد به اوپیوئیدها را در شرایط بستری با دیگر انواع برنامهها مقایسه کردند تا ببینند کدامیک موثرتر هستند. آنها فقط یک مطالعه را از سال 1975 پیدا کردند که 40 شرکتکننده داشت. این مطالعه نشان داد که درمان بستری ممکن است در کوتاهمدت موثرتر از درمان سرپایی باشد، اما همه بیماران بستری ظرف سه ماه پساز سمزدایی دچار عود شدند. از آنجایی که نویسندگان مرور کاکرین فقط یک مطالعه قدیمی را یافتند که شامل تعداد بسیار کمی از بیماران بود، نتوانستند نتیجه بگیرند که درمان بستری موثرتر از سرپایی یا دیگر شرایط است یا خیر. میبایست تحقیقات بیشتری برای سنجش مزایا و هزینههای سمزدایی در شرایط بستری، بهویژه برای مصرفکنندگانی که وابستگی شدیدتری دارند، انجام شود.
مطالعه چکیده کامل
طیف پیچیدهای از متغیرها وجود دارند که میتوانند بر سیر و شدت ذهنی ترک اوپیوئیدها تاثیر بگذارند. شواهد فزایندهای برای اثربخشی طیف وسیعی از استراتژیهای سمزدایی با حمایت پزشکی وجود دارد، اما توجه کمی به تاثیر محیطی که این فرایند در آن انجام میشود، شده است.
اهداف
ارزیابی اثربخشی برنامههای سمزدایی اوپیوئیدها در شرایط بستری در مقایسه با دیگر برنامههای سمزدایی با محدودیت زمانی، بر میزان تکمیل سمزدایی، شدت و مدت نشانههای ترک، ماهیت و بروز عوارض جانبی، سطح استقبال از درمانهای بیشتر پساز سمزدایی، و میزان عود پساز سمزدایی.
روشهای جستوجو
بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی: پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL - کتابخانه کاکرین، شماره 2، 2008)؛ MEDLINE (ژانویه 1966 - می 2008)؛ EMBASE (ژانویه 1988 - می 2008)؛ PsycInfo (ژانویه 1967 - می 2008)؛ CINAHL (ژانویه 1982 - می 2008). علاوهبر این، Current Contents؛ Biological Abstracts؛ Science Citation Index و Social Sciences Index نیز بررسی شدند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای بالینی تصادفیسازی و کنترلشده که سمزدایی اپیوئیدها را در بیماران بستری (دارویی یا درمان روانی-اجتماعی) با دیگر برنامههای سمزدایی با محدودیت زمانی (از جمله واحدهای بستری که پرسنل 24 ساعته ندارند، مراکز مراقبت روزانه که بیمار 24 ساعته در آنها بستری نیست، و برنامههای سرپایی، و با استفاده از هرگونه دارو یا درمان روانی-اجتماعی) مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
تمام چکیدهها توسط دو نویسنده (ED و JI) بهطور مستقل از هم بررسی شده و مقالات مرتبط بازیابی شدند و از نظر کیفیت روششناسی با استفاده از معیارهای کتابچه راهنمای نویسندگان کاکرین (Cochrane Reviewers' Handbook) ارزیابی شدند.
نتایج اصلی
فقط یک مطالعه، معیارهای ورود را داشت. مطالعه مذکور تعداد شرکتکنندگان را در هر گروه که فرایند سمزدایی را با موفقیت به پایان رساندند، بهصراحت گزارش نکرد، اما دادههای منتشرشده به ما این امکان را داد که استنباط کنیم 7 مورد از 10 بیمار (70%) در گروه سمزدایی بستری در زمان ترخیص عاری از اوپیوئیدها بودند، درحالیکه این رقم در گروه سرپایی، 11 مورد از 30 بیمار (37%) بود. دادههای بسیار محدودی در مورد دیگر پیامدهای مورد نظر وجود داشتند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
این مرور نشان میدهد که هیچ پژوهش خوبی برای راهنمایی پزشک در مورد پیامدها یا مقرونبهصرفه بودن رویکردهای بستری یا سرپایی برای سمزدایی اوپیوئیدها در دسترس نیست.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
