در کشورهای توسعهیافته از نظر اقتصادی، کمبود فولات (folate) یکی از شایعترین کمبودهای ویتامینی است. گزارشهای متعدد، حاکی از شیوع بیشتر انواع اختلالات روانپزشکی در افراد سالمند مبتلا به کمبود فولات است. این موضوع مورد توجه قرار گرفته که مصرف مکملهای غذایی اسید فولیک (folic acid؛ یک آنالوگ شیمیایی و مصنوعی از فولاتهای طبیعی) میتوانند عملکرد شناختی افرادی را که در معرض خطر زوال شناختی مرتبط با پیری یا دمانس هستند، چه با تاثیر بر متابولیسم هموسیستئین (homocysteine) یا از طریق مکانیسمهای دیگر، بهبود بخشند. هشت کارآزمایی، معیارهای ورود به این مرور را داشتند. به دلیل آنکه در کارآزماییهای انجامشده، جمعیتهای مختلفی بررسی شدند، دوزهای متفاوتی از اسید فولیک تست شدند و از معیارهای پیامد گوناگونی استفاده شد، تجمیع دادهها امکانپذیر نبود. دو کارآزمایی در مورد مصرف اسید فولیک همراه با ویتامین B12 انجام شد. این آنالیز، در یک کارآزمایی طولانیمدت که افراد مسن را با سطوح بالای هموسیستئین از یک جمعیت عمومی وارد کرد، نشان داد که اسید فولیک در مقایسه با دارونما (placebo)، در برخی از معیارهای شناختی، مزیت قابل توجهی دارد. در یک کارآزمایی پایلوت (pilot)، مصرف 1 میلیگرم اسید فولیک/روز با بهبود قابل توجه پاسخ رفتاری به مهارکنندههای کولیناستراز (cholinesterase inhibitors) در افراد مبتلا به بیماری آلزایمر (Alzheimer's disease) همراه بود.
مطالعه چکیده کامل
کمبود فولات (folate) میتواند منجر به نواقص مادرزادی لوله عصبی و کمخونی مگالوبلاستیک شود. سطوح پائین فولات ممکن است به دلیل دریافت ناکافی از طریق رژیم غذایی یا جذب ناکارآمد باشد، اما اختلال در متابولیک نیز رخ میدهد.
از آنجا که کمبود ویتامین B12 میتواند کمخونی مشابهی با کمبود فولات ایجاد کند، این خطر وجود دارد که مصرف مکمل فولات، تشخیص کمبود ویتامین B12 را به تاخیر اندازد، امری که میتواند باعث آسیبهای عصبی جبرانناپذیر شود. بنابراین، مکملهای اسید فولیک (folic acid) گاهی ممکن است شامل مکملهای ویتامین B12 همراه با تجویز همزمان ویتامین B12 باشند.
درجات کمتری از کمبود فولات با سطوح بالای اسید آمینه هموسیستئین (homocysteine) در خون مرتبط است که خود با خطر بیماریهای شریانی، دمانس و بیماری آلزایمر (Alzheimer's disease) مرتبط دانسته شده است. به همین دلیل، این موضوع مورد توجه است که مکملهای غذایی میتوانند عملکرد شناختی را در سالمندان بهبود بخشند یا خیر.
بااینحال، هرگونه مزیت ظاهری ناشی از مصرف اسید فولیک که در ترکیب با ویتامین B12 تجویز شده باشد، باید نسبت به تاثیر ویتامین B12 بهتنهایی «تصحیح و تعدیل» شود. بنابراین، یک مرور جداگانه کاکرین در مورد ویتامین B12 و عملکرد شناختی منتشر شده است.
اهداف
بررسی تاثیرات مکمل اسید فولیک، با یا بدون ویتامین B12، بر افراد سالمند سالم یا مبتلا به دمانس، در پیشگیری از اختلال شناختی یا به تاخیر انداختن روند پیشرفت آن.
روشهای جستوجو
کارآزماییها از طریق جستوجو در پایگاه ثبت تخصصی گروه دمانس و بهبود شناختی در کاکرین در 10 اکتبر 2007 با استفاده از اصطلاحات زیر شناسایی شدند: اسید فولیک، فولات، ویتامین B9، لوکوورین (leucovorin)، متیلتتراهیدروفولات (methyltetrahydrofolate)، ویتامین B12، کوبالامین (cobalamin) و سیانوکوبالامین (cyanocobalamin). این پایگاه ثبت شامل منابعی از تمام بانکهای اطلاعاتی اصلی مراقبت سلامت و بسیاری از بانکهای اطلاعاتی کارآزماییهای در حال انجام است. علاوهبراین، پایگاههای MEDLINE؛ EMBASE؛ CINAHL؛ PsychINFO و LILACS (سالهای 2003 تا 2007) برای یافتن کارآزماییهای بیشتر در مورد فولات با یا بدون ویتامین B12 بر روی افراد مسن سالم جستوجو شدند.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزماییهای تصادفیسازیشده، دوسو کور (double-blind)، و کنترلشده با دارونما (placebo)، که در آنها مصرف مکملهای اسید فولیک با یا بدون ویتامین B12 در افراد مسن سالم یا افراد مبتلا به هر نوع دمانس یا اختلال شناختی با دارونما مقایسه شدند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
محققان بهطور مستقل از هم معیارهای انتخاب را اعمال کرده و کیفیت مطالعه را ارزیابی کردند. یکی از محققان، دادهها را استخراج و آنالیز کرد. در مقایسه مداخله با دارونما، تفاوت میانگین وزندهیشده و تفاوت میانگین استانداردشده یا نسبت شانس تخمین زده شدند.
نتایج اصلی
هشت کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده با معیارهای ورود به این مرور مطابقت داشتند. چهار کارآزمایی، افراد مسن سالم را وارد کردند و چهار کارآزمایی دیگر نیز شرکتکنندگانی را با اختلال شناختی خفیف تا متوسط یا دمانس، با یا بدون کمبود فولات تاییدشده، وارد کردند. به دلیل ناهمگونی (heterogeneity) در انتخاب نمونهها، پیامدها، مدت زمان کارآزمایی و دوزهای مصرفی، تجمیع دادهها امکانپذیر نبود. در دو مطالعه از ترکیب اسید فولیک و ویتامین B12 استفاده شد.
هیچ شواهد کافی مبنی بر مزیت مصرف مکمل اسید فولیک با یا بدون ویتامین B12 بر عملکرد شناختی و خلقوخوی افراد مسن سالم انتخابنشده وجود ندارد. بااینحال، در یک کارآزمایی که گروهی منتخب از افراد سالمند سالم را با سطوح بالای هموسیستئین وارد کرد، مصرف 800 میکروگرم مکمل اسید فولیک/روز طی سه سال با مزایای قابل توجهی از نظر عملکرد کلی (WMD: 0.05؛ 95% CI؛ 0.004 تا 0.096؛ P = 0.033)؛ حافظه (WMD: 0.14؛ 95% CI؛ 0.04 تا 0.24؛ P = 0.006) و سرعت پردازش اطلاعات (WMD: 0.09؛ 95% CI؛ 0.02 تا 0.16؛ P = 0.016) همراه بود.
چهار کارآزمایی شامل افراد مبتلا به اختلال شناختی بودند. در یک کارآزمایی پایلوت (pilot) روی افراد مبتلا به بیماری آلزایمر، پاسخ کلی به مهارکنندههای کولیناستراز (cholinesterase inhibitors) با مصرف اسید فولیک با دوز 1 میلیگرم/روز بهطور قابل توجهی بهبود یافت (نسبت شانس: 4.06؛ 95% CI؛ 1.22 تا 13.53؛ P = 0.02)، همچنین بهبودی قابل توجهی در نمرات مقیاس فعالیتهای ابزاری زندگی روزمره (Instrumental Activities of Daily Living) و زیرمقیاس رفتار اجتماعی (Social Behaviour) از مقیاس مشاهده پرستار برای بیماران سالمند (Nurse's Observation Scale for Geriatric Patients) مشاهده شد (WMD: 4.01؛ 95% CI؛ 0.50 تا 7.52؛ P = 0.02). دیگر کارآزماییهای انجامشده بر افراد مبتلا به اختلال شناختی، هیچ مزیتی را در معیارهای عملکرد شناختی بر اثر مصرف اسید فولیک، با یا بدون ویتامین B12، نشان ندادند.
اسید فولیک به همراه ویتامین B12 در کاهش غلظت هموسیستئین سرم موثر بود (WMD: -5.90؛ 95% CI؛ 8.43- تا 3.37-؛ P < 0.00001). اسید فولیک به خوبی تحمل شد و هیچ عارضه جانبی گزارش نشد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
تعداد کم مطالعات صورتگرفته، شواهد منسجمی را مبنی بر اینکه مصرف اسید فولیک، با یا بدون ویتامین B12، تاثیر مفیدی بر عملکرد شناختی افراد مسن سالم یا دارای اختلال شناختی انتخابشده داشته باشد، ارائه نمیدهند. در یک مطالعه مقدماتی، مصرف اسید فولیک با بهبود پاسخ افراد مبتلا به بیماری آلزایمر به مهارکنندههای کولیناستراز همراه بود. در مطالعهای دیگر، به نظر میرسد استفاده طولانیمدت باعث بهبود عملکرد شناختی افراد مسن سالم با سطوح بالای هموسیستئین شد. انجام مطالعات بیشتر برای پاسخ به این سوال مهم مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
