نویسندگان مطالعه، اثربخشی افزودن فاکتورهای محرک کلنی (colony-stimulating factors; CSF) را پس از شیمیدرمانی در کودکان مبتلا به لوکمی لنفوبلاستیک حاد (acute lymphoblastic leukaemia; ALL) برای پیشگیری از بروز نوتروپنی تبدار، که یک عارضه جانبی بالقوه تهدید کننده زندگی است، ارزیابی کردند.
فقدان مطالعات برای تعیین بهترین دوز CSF برای کودکان وجود دارد و فقط تعداد کمی از RCTها نقش CSF را در ALL کودکان ارزیابی کردند. تجویز پیشگیرانه CSF باعث کاهش طول بستری در بیمارستان و خطر بروز عفونت میشود. نویسندگان، شواهدی را پیدا نکردند که CSF باعث کاهش اپیزودهای نوتروپنی تبدار، طول دوره آنها، یا تاخیر در درمان در کودکان مبتلا به ALL میشود که تحت شیمیدرمانی قرار دارند. دوره پیگیری برای ارایه اطلاعات مفید در مورد هرگونه تاثیر احتمالی این مداخله بر عود یا بقا (survival) بیمار، بسیار کوتاه بود.
مطالعه چکیده کامل
لوکمی لنفوبلاستیک حاد (acute lymphoblastic leukaemia; ALL) شایعترین سرطان در دوران کودکی است و نوتروپنی تبدار یک عارضه جانبی بالقوه تهدید کننده زندگی در درمان آن به شمار میآید. درمان فعلی شامل مراقبتهای حمایتی به علاوه آنتیبیوتیک است. کارآزماییهای بالینی سعی کردهاند استفاده از فاکتورهای محرک کلنی (colony-stimulating factors; CSF) را به عنوان درمان کمکی برای پیشگیری از بروز نوتروپنی تبدار در کودکان مبتلا به ALL ارزیابی کنند. کارآزماییهای تکی، مزیت قابل توجهی را از آن نشان ندادهاند. مرورهای سیستماتیک قابل اطمینانترین ارزیابی و بهترین توصیهها را برای بالین ارایه میدهند.
اهداف
ارزیابی بیخطری (safety) و اثربخشی افزودن فاکتورهای محرک کلنی گرانولوسیت (G-CSF) یا فاکتورهای محرک کلنی ماکروفاژ گرانولوسیت (GM-CSF) به شیمیدرمانی میلوساپرسیو (myelosuppressive) در کودکان مبتلا به ALL در تلاش برای پیشگیری از بروز نوتروپنی تبدار. ارزیابی تعداد اپیزودهای نوتروپنی تبدار، زمان رسیدن به بهبودی در تعداد نوتروفیلها، بروز و طول مدت بستری در بیمارستان، تعداد اپیزودهای بیماری عفونی، بروز و طول مدت تاخیر در درمان، عوارض جانبی (سندرم شبه-آنفلوآنزا، درد استخوان و واکنش آلرژیک)، عود و مرگومیر کلی.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت مرکزی کارآزماییهای کنترل شده کاکرین (CENTRAL)؛ بانکهای اطلاعاتی MEDLINE؛ EMBASE؛ CANCERLIT؛ LILACS؛ و SciElo را جستوجو کردیم. سوابق خلاصه مقالات کنفرانسهای ASCO و ASH را از سال 1985 تا 2003 به صورت دستی جستوجو کرده و از بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی وبسایتهای ASCO و ASH برای جستوجو در خلاصه مقالات از سال 2003 تا سپتامبر 2008، همچنین بانکهای اطلاعاتی کارآزماییهای در حال انجام، استفاده کردیم. ما با کارشناسان مشورت کرده و منابع مقالات مرتبط را ارزیابی کردیم.
معیارهای انتخاب
ما به دنبال کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) بودیم که CSF را با دارونما (placebo) یا عدم درمان به عنوان پروفیلاکسی اولیه یا ثانویه برای پیشگیری از بروز نوتروپنی تبدار در کودکان مبتلا به ALL، مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم مطالعات را انتخاب و ارزیابی نقادانه کرده و دادههای مرتبط را استخراج کردند. نقاط پایانی (end points) مورد نظر عبارت بودند از:
* نقاط پایانی اولیه: تعداد اپیزودهای نوتروپنی تبدار و مرگومیر کلی
* نقاط پایانی ثانویه: زمان رسیدن به تعداد طبیعی نوتروفیلها، بروز و طول مدت بستری در بیمارستان، تعداد اپیزودهای بیماریهای عفونی، بروز و طول مدت تاخیر در درمان، عوارض جانبی (سندرم شبه-آنفلوآنزا، درد استخوان و واکنش آلرژیک) و عود.
ما یک متاآنالیز را از این نقاط پایانی انجام داده و نتایج را به صورت نسبتهای شانس پتو (Peto odds ratios) بیان کردیم. برای پیامدهای پیوسته (continuous outcome)، تفاوت میانگین (MD) وزندهی شده یا تفاوت میانگین استانداردشده (SMD) را محاسبه کردیم. برای دادههای عددی (count data)، یک متاآنالیز را از لگاریتمهای نسبت نرخ (rate ratio) با استفاده از واریانس معکوس ژنریک (generic inverse variance) انجام دادیم.
نتایج اصلی
ما بیش از 6800 استناد را بررسی کرده و شش مطالعه را با مجموع 333 شرکتکننده در آنالیز گنجاندیم. دادههای کافی برای ارزیابی تاثیر درمان بر بقا (survival) وجود نداشتند. استفاده از CSF بهطور قابل توجهی تعداد اپیزودهای نوتروپنی تبدار (نسبت نرخ (rate ratio): 0.63؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.46 تا 0.85؛ P = 0.003، با ناهمگونی (heterogeneity) قابل توجه)، طول مدت بستری در بیمارستان (تفاوت میانگین وزندهیشده (WMD): 1.58-؛ 95% CI؛ 3.00- تا 0.15-؛ P = 0.03؛ و تعداد اپیزودهای بیماری عفونی (نسبت نرخ: 0.56؛ 95% CI؛ 0.39 تا 0.80؛ P = 0.002) را کاهش داد. علیرغم این نتایج، CSF بر طول دورههای نوتروپنی (WMD: -1.11؛ 95% CI؛ 3.55- تا 1.32؛ P = 0.4) یا تاخیر در دورههای شیمیدرمانی (نسبت نرخ: 0.75؛ 95% CI؛ 0.47 تا 1.20؛ P = 0.23) تاثیری نداشت.
نتیجهگیریهای نویسندگان
کودکان مبتلا به ALL و تحت درمان با CSF، از طول دوره کوتاهتر بستری و عفونتهای کمتر بهره بردند. با این حال، شواهدی مبنی بر کوتاه شدن طول دوره نوتروپنی یا تاخیر کمتر در درمان به دست نیامد. همچنین اطلاعات مفیدی در مورد بقای بیماران وجود نداشت.
نقش CSF در زمینه اپیزودهای نوتروپنی تبدار همچنان نامشخص است. اگرچه دادههای کنونی مزایای آماری را از کاربرد CSF نشان میدهند، وجود ناهمگونی قابل توجه میان کارآزماییهای واردشده، اجازه این نتیجهگیری را نمیدهد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
