کولیک کلیوی (renal colic) حاد زمانی رخ می‌دهد که رسوبات معدنی یا آلی از مجاری ادراری عبور کرده و جریان ادرار را مسدود کنند. این وضعیت باعث شروع ناگهانی درد شدید می‌شود که از پهلو به کشاله ران منتشر می‌شود و نیاز به درمان فوری با داروهای مسکّن دارد. این عارضه همچنین می‌تواند موجب تهوع، استفراغ، هیپرتانسیون و وجود خون در ادرار شود. از اوپیوئیدها و داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (non-steroidal anti-inflammatory drugs; NSAIDs) معمولا برای کاهش درد استفاده می‌شود. این مرور نشان داد که هم NSAIDها و هم اوپیوئیدها، درد را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهند. بیماران هنگام استفاده از اوپیوئیدها (به‌ویژه پتیدین (pethidine)) نسبت به NSAIDها، دچار عوارض جانبی بیشتری مانند استفراغ می‌شوند.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
کولیک کلیوی (renal colic) یکی از علل شایع درد حاد و شدید است. هم اوپیوئیدها و هم داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (nonsteroidal anti-inflammatory drugs; NSAIDs) برای درمان توصیه می‌شوند، اما اثربخشی نسبی این داروها نامشخص است.
اهداف
بررسی مزایا و معایب مصرف NSAIDها و اوپیوئیدها در مدیریت بالینی درد ناشی از کولیک کلیوی حاد.
روش‌های جست‌وجو
پایگاه ثبت تخصصی گروه کلیه در کاکرین، پایگاه مرکزی ثبت کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده کاکرین (CENTRAL، کتابخانه کاکرین) ، MEDLINE و EMBASE را جست‌وجو کردیم و فهرست منابع مقالات بازیابی‌شده را به‌صورت دستی بررسی کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده‌ای (randomised controlled trials; RCTs) که به مقایسه هر نوع داروی اوپیوئیدی با هر نوع داروی NSAID، صرف‌نظر از دوز یا روش تجویز پرداختند، وارد این مرور شدند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
استخراج داده‌ها و ارزیابی کیفیت آنها توسط دو نویسنده به‌طور مستقل از هم انجام گرفتند، و تفاوت در نظرات نیز از طریق گفت‌وگو حل شدند. پیامدهای دوحالتی (dichotomous outcomes) در قالب خطر نسبی (RR) و اندازه‌گیری‌ها در مقیاس‌های پیوسته (continuous) در قالب تفاوت‌های میانگین (MD) همراه با 95% فواصل اطمینان گزارش شدند. در جایی‌که امکان‌پذیر بود، آنالیز زیرگروه براساس کیفیت مطالعه، نوع دارو و روش تجویز دارو و به‌منظور بررسی علل ناهمگونی (heterogeneity) صورت گرفت.
نتایج اصلی
بیست کارآزمایی از نُه کشور با مجموع 1613 شرکت‌کننده شناسایی شدند. هم NSAIDها و هم اوپیوئیدها منجر به کاهش بالینی معنی‌داری در نمرات درد براساس گزارش خود بیمار شدند. به‌دلیل ناهمگونی غیرقابل توضیح، تجمیع این نتایج ممکن نبود، اگرچه 10 مورد از 13 مطالعه، نمرات درد پائین‌تری را در بیماران دریافت‌کننده NSAIDها گزارش کردند. احتمال نیاز به داروی نجات (rescue medication) در بیماران تحت درمان با NSAIDها به‌طور معنی‌داری کمتر بود (RR: 0.75؛ 95% CI؛ 0.61 تا 0.93؛ P = 0.007)، اگرچه در بیشتر این کارآزمایی‌ها از پتیدین (pethidine) استفاده شد. اکثر کارآزمایی‌ها بروز عوارض جانبی بیشتری را در بیماران تحت درمان با اوپیوئیدها نشان دادند، اما به‌دلیل ناهمگونی معنی‌دار میان مطالعات، تجمیع نتایج امکان‌پذیر نبود. میزان استفراغ در بیماران درمان‌شده با NSAIDها به‌طور معنی‌داری کمتر بود (RR: 0.35؛ 95% CI؛ 0.23 تا 0.53؛ P < 0.00001). به‌ویژه، بیمارانی که پتیدین دریافت کردند در مقایسه با بیماران دریافت‌کننده NSAIDها، میزان استفراغ بسیار بالاتری داشتند. خون‌ریزی دستگاه گوارش و اختلال عملکرد کلیه گزارش نشدند.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
هم NSAIDها و هم اوپیوئیدها می‌توانند درد کولیک کلیوی حاد را به‌طور موثری تسکین بخشند. اوپیوئیدها با بروز بیشتری از عوارض جانبی، به‌ویژه استفراغ، همراه هستند. با توجه به میزان بالای استفراغ ناشی از مصرف اوپیوئیدها، به‌ویژه پتیدین، و احتمال بالای نیاز به مصرف داروهای مسکّن بیشتر، توصیه می‌کنیم در صورت لزوم استفاده از یک اوپیوئید، این دارو پتیدین نباشد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
